Seçim bitti: Koltuğa oturacak 1393 belediye başkanı ve 50.370 muhtarın ilk imtihanı hediye yağmuru

31 Mart yerel seçimlerinin ardından 1.393 belediye başkanı, 50.370 muhtar ve binlerce belediye meclisi üyesi ve bürokrat görevlerine başlayacak. Yeni seçilenlerin makamlarının gücünü göz önünde bulunduran bulunduran kişi ve kuruluşlar, bu haftadan itibaren hediye yarışına başlayacaklar.

  • 140

31 Mart yerel seçimleri sona erdi ve 1393 belediye başkanı, 50.370 muhtar, on binlerce belediye meclisi üyesi ve on binlerce bürokrat bu hafta yeni koltukları ile tanışacak. Dolayısıyla makam sahiplerinden himaye görmek, onlarla iyi ilişkiler kurmak isteyen kişi ve örgütler bu haftadan itibaren ayni ya da nakdi her türden yüz binlerce hediyeyi hedef kişiye-makama ulaştırmak için büyük bir yarış içerisine girecekler.

Peki makam sahiplerinin, memurların hediye kabulü konusundaki etik kodlar neler?

Devlet memurlarının hediye kabulü, kamu etiği ve şeffaflığı açısından büyük önem taşımaktadır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 29'uncu maddesi, memurların hediye alma konusunda net kurallar getirmiştir. Buna göre, memurların görevleri sırasında menfaat sağlama amacıyla hediye kabul etmeleri veya iş sahiplerinden borç para almaları kesinlikle yasaktır. Ancak bu yasaklar, özel günler veya farklı bahanelerle yapılan hediye alışverişlerini engellememekte, bu durum kamuoyunda etik tartışmalara sebep olmaktadır. Mevzuatta belirtilen istisnalar dışında alınan hediyeler, kamu görevlisinin tarafsızlığını ve kararlarını etkileyebilir. Bu bağlamda, Kamu Görevlileri Etik Kurulu'nun daha etkin çalışarak bu tür ihlalleri önlemesi gerektiği belirtiliyor.

Kamu personel rejimi konusundaki duayen isim Ahmet Ünlü, konuyu sık sık etraflıca inceledi.

Ahmet Ünlü'nünün Yeni Şafak gazetesindeki yazılarından birinin ilgili bölümü:

Memurların hediye almasındaki ölçü nedir ve nasıl belirlenmiştir?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 29’uncu maddesinde memurların hediye alma, menfaat sağlama yasağı belirlenmiştir. Buna göre, devlet memurlarının doğrudan doğruya veya aracı eliyle hediye istemeleri ve görevleri sırasında olmasa dahi menfaat sağlama amacı ile hediye kabul etmeleri veya iş sahiplerinden borç para istemeleri ve almaları yasaktır. Bu yasağa aykırı hareket edenler olayın mahiyetine göre memuriyetten çıkarma cezasıyla dahi karşı karşıya kalabilirler.

Mevzuatta menfaat sağlama amacıyla hediye alma kesinlikle yasaklanmış olmasına rağmen, bazı kamu görevlilerinin yılbaşı, bayram vb. özel günler bahane edilerek, iş sahiplerinden ya da mesai arkadaşlarından zaman zaman hediye aldıkları bilinen bir gerçektir.

Kamu görevlilerine verilen veya kamu görevlilerince alınan hediyeler, kamuoyu nezdinde etik tartışmalara yol açmakta, kamuda yozlaşmaya, kamu görevlilerinin eleştirilmesine, yolsuzlukla ilgili algılamaların artmasına, kamu yönetimi ve yöneticilerine duyulan itibar ve güvenin sarsılmasına neden olmaktadır. İlk bakışta kimi zaman önemsiz gibi görünen ve bu nedenle göz yumulan hediyeler, çoğu zaman kamu görevlisinin tarafsızlığını, kararlarını ve görevini etkileyebilmekte, adeta bubi tuzağına dönüşmektedir.

Kamu görevlisinin tarafsızlığını, performansını, kararını veya görevini yapmasını etkileyen veya etkileme ihtimali bulunan ve doğrudan ya da dolaylı olarak kabul edilen her türlü eşya ve menfaat hediye kapsamındadır. Hediyenin ekonomik değerinin olup olmaması önemli değildir.

Kamu görevlileri, yürüttükleri görevle ilgili bir iş, hizmet veya menfaat ilişkisi olan gerçek veya tüzel kişilerden kendileri, yakınları veya üçüncü kişi veya kuruluşlar için doğrudan doğruya veya aracı eliyle herhangi bir hediye alamazlar ve menfaat sağlayamazlar.

Hangi hediyeler yasak kapsamında yer almamaktadır?

Yönetmelikte, hediye alma yasağının istisnaları tek tek sayılmaktadır. Buna göre;

1- Görev yapılan kuruma katkı anlamına gelen, kurum hizmetlerinin hukuka uygun yürütülmesini etkilemeyecek olan ve kamu hizmetine tahsis edilmek, kurumun demirbaş listesine kaydedilmek ve kamuoyuna açıklanmak koşuluyla alınanlar (makam aracı ve belli bir kamu görevlisinin hizmetine tahsis edilmek üzere alınan diğer hediyeler hariç) ile kurum ve kuruluşlara yapılan bağışlar, 2- Kitap, dergi, makale, kaset, takvim, cd veya buna benzer nitelikte olanlar, 3- Halka açık yarışmalarda, kampanyalarda veya etkinliklerde kazanılan ödül veya hediyeler, 4- Herkese açık konferans, sempozyum, forum, panel, yemek, resepsiyon veya buna benzer etkinliklerde verilen hatıra niteliğindeki hediyeler, 5- Tanıtım amacına yönelik, herkese dağıtılan ve sembolik değeri bulunan reklam ve el sanatları ürünleri, 6- Finans kurumlarından piyasa koşullarına göre alınan krediler.

Neler hediye alma yasağı kapsamındadır, yani alınamaz?

1- Görev yapılan kurumla iş, hizmet veya çıkar ilişkisi içinde bulunanlardan alınan karşılama, veda ve kutlama hediyeleri, burs, seyahat, ücretsiz konaklama ve hediye çekleri, 2- Taşınır veya taşınmaz mal veya hizmet satın alırken, satarken veya kiralarken piyasa fiyatına göre makul olmayan bedeller üzerinden yapılan işlemler, 3- Hizmetten yararlananların vereceği her türlü eşya, giysi, takı veya gıda türü hediyeler, 4- Görev yapılan kurumla iş veya hizmet ilişkisi içinde olanlardan alınan borç ve krediler.

Etik ihlaline ilişkin yaşamdan örnekler

- Bir İl’e yeni atanan valiye hoş geldiniz ziyaretinde bulunan bir müteahhit, kıymetli bir el halısı hediye etmiştir.

- Başarılı Çocuklara Yardım Derneği'nin, derneği denetlemekle görevli bir denetim elemanının kızına burs vermesi.

- Sınıf annelerinin öğretmene, Öğretmenler Günü’nde 22 ayar bir bilezik hediye etmesi.

- Bir il müdürünün, kızının düğünü için piyasa fiyatının yarısına düğün salonu kiralaması.

- Bir il müdürünün özel aracını araç kiralama firması vasıtasıyla kiraya vermesi.

- Genel müdürün, kurumuna iş yaptırdığı müteahhide ücret ödemeden makam odası yaptırması.

- Üst düzey bir kamu görevlisinin bir iş adamından piyasa fiyatının yarısına ev satın alması.

- Bir grup üst düzey kamu görevlisinin Hazine arazisini satın alarak yapı kooperatifi kurması.

- Bir Sayıştay denetçisinin kızını, denetim yaptığı bir kurumda işe başlatması.

-Üniversite hastanesine gelen bir hastanın öğretim üyesince özel muayenehanesine yönlendirilmesi. Ya da özel muayenehanesine gelen bir hastasının tetkiklerinin sıraya tabi tutulmadan hızlı bir şekilde hastanede yaptırılması.

Söylediklerimizin gerçek hayatla ne kadar örtüştüğünü ve ne kadar tanıdık geldiğini okuyucularımızın takdirine bırakıyoruz.

Sonuç olarak Kamu Görevlileri Etik Kurulu'na çok büyük görevler düşmektedir. Bu kurul ne kadar etkin ve hızlı çalışırsa birçok kötülük kaynağında kuruyacaktır. 2020 yılında bu kurulun internet sayfasında yer alan sadece bir ihlal kararı verildiğini görünce ümidimiz azalsa da çıkmadık candan ümit kesilmez diye yutkunmaya devam ediyoruz.

memur5.com

Bakmadan Geçme