Danıştay, 7075 sayılı Kanun ve 697 sayılı KHK'nın hükümleri çerçevesinde, OHAL komisyonları tarafından verilen kabul kararlarının ve idarenin kendi incelemeleri sonucunda yapılan iade işlemlerinin, tıpkı yargı kararlarında olduğu gibi, kamu görevinden çıkarılma işlemlerinin tüm sonuçlarını ortadan kaldıracağına hükmetti. Bu nedenle, hukuka aykırı olarak görevi yerine getiremeyen öğretmenlerin, yoksun kaldıkları ek ders ücretlerinin idare tarafından tazmin edilmesi gerektiğine karar verildi.

Anayasada düzenlenen mülkiyet hakkı kapsamında, sadece taşınmaz mallar değil, aynı zamanda sosyal ve mali haklar da korunmaktadır. OHAL döneminde görevden çıkarılan öğretmenlerin, hukuka aykırı olarak mesleklerinden çıkarılmalarının ve bu süreçte çalışamadıkları için maddi haklardan mahrum kalmalarının tazmin edilmesi gerektiği vurgulandı. Kararda, bu tür hakların tam olarak geri verilmesi için, ilgili öğretmenlere ek ders ücretlerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği dile getirildi.

Sonuç olarak; Danıştay, öğretmenlerin OHAL KHK'ları ile mesleklerinden çıkarılmalarının ve sonrasında göreve iadelerinin ardından, geçmiş döneme ait ek ders ücretlerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğine oy çokluğuyla karar verdi. Bu karar, kamu görevlilerinin hukuka aykırı işlem nedeniyle yaşadıkları mağduriyetlerin giderilmesi gerektiğine dair önemli bir örnek teşkil ediyor.

Devlet Memurları Kanunu, kamu görevlilerinin görev tanımlarını ve hiyerarşik yapıyı belirler. Kanunda, amirlik ve disiplin amirliği ayrı ayrı tanımlanmış olup, disiplin amirliği yalnızca disiplinle ilgili işlemleri kapsıyor. Amirlik ise daha geniş bir kavram olup, idari yapıya dair genel bir yetkiyi ifade etmekte. Bu bağlamda, şube müdürlerinin okul müdürlerinin amiri olup olamayacağı, idari yapıdaki hiyerarşiye bağlı olarak şekillenmekte.

Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 02.01.2023 tarihli yazıda, okul müdürlüklerinin bağlı olduğu İl ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüklerinde, okul müdürlerinden sonra en yetkili kişiler olarak müdür yardımcıları ve şube müdürlerinin yer aldığı belirtildi. Bakanlık, disiplin amirliği yetkisi bulunmayan şube müdürlerinin, okul müdürlerinin amiri olarak değerlendirilebileceği görüşünü paylaştı.

Sonuç olarak bu MEB'in görüş yazısı, şube müdürlerinin disiplinle ilgili yetkileri bulunmamakla birlikte, genel idari hiyerarşi içinde okul müdürlerinin amiri olarak kabul edilebileceğini ortaya koyuyor. Bakanlık, işleyişin düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesi amacıyla hiyerarşik sıralamalara dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı.

Emeklilere her yıl Ramazan ve Kurban Bayramı öncesinde verilen bayram ikramiyesi, 2024 yılında 3.000 TL olarak belirlenmişti. 2025 yılı için yapılan maaş artışları ile paralel bir düzenleme yapılması durumunda, bayram ikramiyesinin 4.000 TL'ye kadar yükselmesi bekleniyor. Ancak bu konuda henüz resmi bir açıklama yapılmış değil.

Emeklilere verilen bayram ikramiyesi, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Ek 18. maddesi uyarınca ödenmektedir. Kanuna göre, bayram ikramiyesi, yılda iki kez ve bayramın içinde bulunduğu ayda emekli maaşı alanlara verilmektedir.

Son yıllarda bayram ikramiyeleri şu şekilde artırıldı:

2018: 1.000 TL
2021: 1.100 TL
2023: 2.000 TL
2024: 3.000 TL
2025 yılı için ise henüz bir artış açıklaması yapılmadı.

AK Parti kaynaklarından edinilen bilgilere göre, şu anda bayram ikramiyesinde kesinleşmiş bir artış planı bulunmuyor. Türkiye'de yaklaşık 17 milyon emekli olduğu düşünüldüğünde, mevcut 3.000 TL'lik ikramiyenin bütçeye maliyeti yaklaşık 110-120 milyar TL civarında. Olası bir artış için bütçe dengelerinin korunması önem taşıyor.

Ramazan ayı 2025 yılında 28 Şubat'ta başlayacak. Emekli bayram ikramiyelerinin ise Mart ayı başında hesaplara yatması bekleniyor. İkramiye artışıyla ilgili açıklamanın ise önümüzdeki haftalarda yapılması öngörülüyor.

Aday memurlar, belirli bir süreyi (1-2 yıl) eğitim ve staj sürecini başarıyla tamamlayarak memuriyet için uygun hale gelmelidirler. Bu süreçte herhangi bir başarısızlık ya da disiplinsizlik yaşanırsa, adaylık süresi içinde görevden uzaklaştırılabilirler. Ancak, görevden uzaklaştırılan bir aday memurun asaleti, gerekli şartlar sağlandığı takdirde tasdik edilebilir.

Aday memurun asaleti, aşağıdaki koşullar altında onaylanabilir:

Eğitim Başarısı: Temel, hazırlayıcı eğitim ve stajda başarılı olmak,
Çalışma Süresi: En az bir yıl görev yapmak,
Disiplin Cezası Olmamak: Aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması gibi bir disiplin cezası almamış olmak.
Bu şartları sağlayan aday memurun görevden uzaklaştırılmasına rağmen asaleti onaylanabilir.

Aday memurlar, görevden uzaklaştırıldıklarında, soruşturmanın herhangi bir safhasında bu tedbir uygulanabilir. Bu süre boyunca maaşlarının üçte ikisi ödenir ve sosyal haklardan yararlanmaya devam ederler. Görevden uzaklaştırma kararı, yalnızca cezai işlemlerin sonuçlanmasının ardından kaldırılabilir.

Netice itibarıyla aday memurun görevden uzaklaştırılması, adaylık sürecinde başarı sağlanmış ve disiplin cezası alınmamışsa, asaleti üzerinde doğrudan olumsuz bir etki yaratmaz. Dolayısıyla, görevden uzaklaştırılmasına rağmen şartları taşıyan aday memurun asaleti tasdik edilebilir.

Hatay İl Millî Eğitim Müdürlüğü'nün 3 Ocak 2025 tarihli yazısına istinaden MEB tarafından verilen yanıtta, öğretmenlere uygulanan 'Kademe İlerlemesinin Durdurulması' cezasının modülde 'Kademe İlerlemesinin Durdurulması' mı yoksa 'Maaş Kesimi' cezası olarak mı işlenmesi gerektiği konusunda tereddüt yaşandığı belirtildi.

5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 9/b maddesi uyarınca, kademe ilerlemesinin durdurulmasını gerektiren fiillerin işlenmesi halinde öğretmenlere 'brüt maaşlarının 1/4'ü ile 1/2'si arasında kesinti' uygulanıyor. Ancak aynı fiilin tekrarlanması durumunda görevden alma cezası veriliyor.

MEB, 10 Ocak 2025 tarihli ve E-97202150-663.07-124070488 sayılı görüş yazısında, brüt maaştan yapılan kesintinin bir alt ceza olan 'Aylıktan Kesme' ile karıştırılmaması gerektiğini belirtti. Bu doğrultuda, 'Kademe İlerlemesinin Durdurulması' cezasının, MEBBİS E-Soruşturma modülüne aynen bu şekilde işlenmesi gerektiği ifade edildi.

Söz konusu görüş yazısı, disiplin cezalarının kayıt altına alınmasıyla ilgili yaşanan kafa karışıklığını gidermeyi amaçlıyor. MEB, ceza süreçlerinin ilgili mevzuata uygun şekilde yürütülmesi gerektiğini hatırlatarak, uygulayıcıların dikkat etmesi gereken hususları belirledi.

T.C.
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
Personel Genel Müdürlüğü

Sayı : E-97202150-663.07-124070488
Konu : Görüş
Tarih : 10.01.2025

HATAY VALİLİĞİNE
(İl Millî Eğitim Müdürlüğü)

İlgi : 03.01.2025 tarihli ve E-51405070-663.07-123391039 sayılı yazınız.

İlimiz öğretmeninin almış olduğu 'Kademe İlerleme Durdurulması' cezasının MEBBİS E-Soruşturma modülüne 'Kademe İlerlemesinin Durdurulması' cezası olarak mı yoksa 'Maaş Kesimi' cezası olarak mı işlenmesi gerektiği hususunda tereddüde düşüldüğüne dair ilgi'de kayıtlı yazınız incelenmiştir.

5580 Sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 9/b maddesinde; '... 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiillerin işlenmesi halinde bu kişilere kademe ilerlemesinin durdurulması cezası yerine brüt aylığından 1/4'ü ile 1/2'si arasında maaş kesim cezası, çalışma izni veren makam tarafından verilir. Kararın hlinde ise görevine son verilir. ...' hükmü yer aldığından adı geçenin 'Brüt aylığının 1/4'ü ile 1/2'si arasında maaş kesim cezası' olarak uygulanmasının bir alt ceza olan 'Aylıktan Kesme' cezası olmadığı 'Kademe ilerlemesinin durdurulması' cezası yerine uygulandığı dikkate alındığında MEBBİS E-Soruşturma modülüne 'Kademe ilerlemesinin durdurulması' cezası olarak işlenmesi gerekmektedir.

Bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.

Şükür KÖSE
Bakan a.
Personel Genel Müdürü V.

Memurlar ve sözleşmeli personelin yıllık izin hakları belirlenmiştir. Memurlar, yıllık izinlerini ertesi yıla devrederken, sözleşmeli personelin izinleri yıl sonunda kullanılmazsa yanmaktadır. İş yoğunluğu veya hizmet aksamaları gerekçe gösterilerek izin hakkının kullandırılmaması anayasal hak ihlali anlamına gelir.

İşverenler, çalışanlarının yıllık izin haklarını kullandırmakla yükümlüdür. İşçiler, kullanılmayan izin haklarına karşılık gelen ücretlerini işten ayrıldıklarında talep etme hakkına sahiptir.

657 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca, sözleşmeli personel fazla mesai yapabilir. Ancak fazla çalışma karşılığında ücret ödenmemesi durumunda, izin kullandırılması gerekmektedir. Bu uygulamada, çalışanların mazeretleri dikkate alınmalı ve adil bir dönüşümlü sistem uygulanmalıdır.

Netice itibarıyla çalışanların yıllık izin hakkı engellenemez. İzinlerin düzenli bir şekilde kullanılabilmesi için kurumların uygun planlamalar yapması, yıl içinde kullanılamayan izinlerin bir sonraki yıla devredilmesi veya kullanılmayan izinler için ücret ödenmesi gerekli Ayrıca fazla çalışma durumlarında çalışanların talepleri göz önünde bulundurulmak durumunda.

Habertürk'ten Ahmet Kıvanç'a şu soru yöneltildi:

'Emeklilik hakkımı EYT'li olarak 5900 gün ile 29 Aralık'ta elde ediyorum. Sigortalı çalışmakta iken 8 ay kısa dönem askerlik yaptım. Askerlik borçlanmasını 2022 yılında gerçekleştirdim. Ancak, çalıştığım banka askere gittikten sonra da 12 gün sigortalı göstermiş. Bu sene emekli olabilmek için çakışan sürelere ait 12 gün isteğe bağlı sigorta primi ödedim. Askerlik borçlanması ile askerde iken sigortalı görünen prim günlerinin her ikisinin de geçersiz sayılması söz konusu olabilir mi?'

Kıvanç soruyu yanıtlarken kanuna göre, fiili askerlik hizmeti, bireyin silah altına alınmasıyla başlar ve terhis tarihiyle sona erdiğinin altını çizdi. Buna göre, söz konusu dönemde askerlik görevini yerine getiren kişiler, 4/a (SSK) kapsamında sigortalı gösterilemez. Ancak, askerlik hizmetinden sayılan izin, hava değişimi veya istirahat süreleri gibi dönemlerde yapılan sigortalı bildirimler geçerli kabul edilebilir.

Soruyu yönelten Ahmet Ö. S.'nin durumunda, askerlik sırasında sigortalı bildirimi yapılmış olan 12 günlük süre, borçlanma yapıldığı için geçersiz sayılacak. Ancak, borçlanma yapılmamış olsaydı, bu 12 günün sadece birliğe sevk tarihi ile birliğe katılış tarihi arasında kalan kısmı geçerli kabul edilebilirdi.

SGK mevzuatına göre;

Borçlanma yapılmış süreler geçerli sayılır.
Borçlanma ile çakışan sigortalı bildirimler geçersiz olur.
Borçlanma yapılmayan sürelerde sigortalı bildirimin geçerli sayılabilmesi için belgelerle fiili çalışmaya dayanmadığının kanıtlanması gerekir.

Uzmanlar, askerlik borçlanması planlaması yapan kişilere, mevcut sigorta bildirimlerini detaylıca kontrol etmelerini öneriyor. Çakışan süreler, borçlanma işlemleri ve sigortalılık statüsüyle ilgili detaylar emeklilik hesaplamalarını doğrudan etkileyebiliyor. Bu nedenle, herhangi bir işlem yapmadan önce SGK ile iletişime geçmek veya bir uzmandan destek almak önem taşıyor.

Bu durum, özellikle emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) kapsamında emeklilik hakkı elde eden kişilerin, askerlik borçlanmasını doğru bir şekilde planlamalarını gerektiriyor.

Bu maddeye göre, işverenin ücretini belirlenen sürede ödememesi durumunda işçi, iş görme yükümlülüğünden kaçınma hakkına sahiptir. Ancak mücbir bir neden olmadıkça bu hakkın kullanılabilir.

Ücreti Ödenmeyen İşçi İş Görmekten Kaçınabilir Mi?

4857 sayılı İş Kanunu'nun 34. maddesi şöyle:

'Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu nedenle kişisel kararlarına dayanarak iş görme borcunu yerine getirmemeleri sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır.

Bu işçilerin bu nedenle iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez ve yerine yeni işçi alınamaz, bu işler başkalarına yaptırılamaz.'

2024 yılı boyunca emeklilik dilekçesi verenler, ocak ayında yüzde 49,25 ve temmuzda yüzde 24,73 oranındaki zamlardan faydalandılar. Yıl sonu tahminleri doğrulanırsa, ocak ayında yüzde 15,45 oranında bir artış daha yapılacak. Bu durum, 2024'te dilekçe veren emeklilerin aylıklarının 2025'te dilekçe verecek olanlara kıyasla daha yüksek olmasını sağlıyor.

2025 yılı için dilekçe verenlere ise Merkez Bankası'nın yüzde 44'lük yıllık enflasyon tahmini ve yüzde 3,5'lik GSYH artış hızının yüzde 30'u (1,05 puan) uygulanarak toplamda yüzde 45,05 oranında bir güncelleme katsayısı uygulanacak. Böylece 2024 yılı avantajlarından yararlanamayacak olan 2025 emeklileri, aynı ocak zammından yararlanacak ancak aylık farkı korunmuş olacak.

Ayrıca emeklilik dilekçesi verilme tarihine göre 2025'ten 2026'ya geçerken de enflasyon tahmin aralığının değişkenlik göstermesi durumunda yeni farklar oluşabilecek.

Kısa özetin ardından Kıvanç'ın haber analizinden detaylı notlar...

Merkez Bankası'nın geçen hafta açıkladığı enflasyon tahminleri, 2024 yılında emeklilik dilekçesi verip vermemeye karar vermeye çalışan yüz binlerce kişiyi yakından ilgilendiriyor. 2024 yılı için yüzde 38 olarak öngörülen enflasyon oranının yüzde 44'e revize edilmesiyle, 2024'te emeklilik dilekçesi verenler ve 2025'te dilekçe verenler arasındaki maaş farkının yüzde 31 seviyelerine ulaşması bekleniyor. Ekonomistler ise yıl sonu enflasyonunun yüzde 46'ya kadar çıkabileceğini öngörerek, maaş farkında değişiklik olabileceğine işaret ediyor.

2024 yılında emeklilik dilekçesi verenler, yıl içindeki zam artışlarından daha fazla yararlanacak. Ocak ayında yapılan yüzde 49,25 ve temmuz ayında yapılan yüzde 24,73'lük zamlar sonucu bu yıl emekli olanların maaşlarına toplam yüzde 86,16 oranında artış uygulanmış olacak. Emeklilik dilekçesini bu yıl verenler, ayrıca 2025 yılı ocak ayında yapılacak enflasyon zammından da faydalanacak. Merkez Bankası'nın yüzde 44 olarak revize ettiği 2024 yılı enflasyon tahmininin gerçekleşmesi durumunda, 2025 ocak zammı yüzde 15,45 olarak öngörülüyor. Böylelikle 2024 yılında emekli olanların maaşları, 2025 yılında emekli olacaklara göre önemli bir avantaj sağlayacak.

2025 yılı içinde emeklilik dilekçesi verenler, 2024 yılı boyunca yapılan yüzde 86,16 oranındaki artıştan faydalanamayacak. Bu durumda, 2024 enflasyon tahmini olan yüzde 44 ve yüzde 3,5 olarak tahmin edilen GSYH büyüme hızının yüzde 30'u (1,05 puan) hesaplanarak yüzde 45,05 oranında bir güncelleme katsayısı uygulanacak. Ocak ayında yapılacak yüzde 15,45'lik enflasyon artışı, 2025 yılında emekli olacakları da etkileyecek ancak 2024'te emekli olanlar ile 2025'te emekli olacaklar arasındaki yüzde 31 oranında bir maaş farkı ortaya çıkacak.

Eğer yıl sonu enflasyonu Merkez Bankası'nın tahminini aşarak yüzde 46 seviyelerine ulaşırsa, 2024 ve 2025 yıllarında emekli olanlar arasındaki maaş farkının yüzde 30 seviyelerine inmesi bekleniyor. Dolayısıyla, Merkez Bankası'nın tahminlerinin gerçekleşme oranına bağlı olarak emekli maaş farkı bu oranlarda değişebilecek.

Emeklilik dilekçesi verilme tarihine göre maaş farklarının 2025 yılı sonrası da devam etmesi bekleniyor. Merkez Bankası'nın enflasyon tahminlerine göre, 2025 yılı haziran ayında enflasyon yüzde 10 ila 14 aralığında, yıl sonunda ise yüzde 16 ila 26 aralığında gerçekleşebilir. Yıl ortasında yapılacak zam oranının en üst seviyeye ulaşması halinde temmuz ayında yüzde 14 oranında bir artış olacağı öngörülüyor. Böylece, 2025 yılı ocak ve temmuz aylarında yapılacak toplam zam oranının yıllık bazda yüzde 31,6'ya ulaşacağı düşünülüyor.

2025 yılının temmuz ve aralık döneminde emeklilik dilekçesi verenler, ocak ayında yapılacak yüzde 15,45 ve temmuzdaki yüzde 14'lük zamdan yararlanabilecek. Yıl sonu enflasyonu yüzde 26 düzeyinde gerçekleşirse ve GSYH büyümesi yüzde 4 olursa, 2026 yılında dilekçe verenlere yüzde 27,2 oranında bir güncelleme katsayısı uygulanacak. Bu durumda da 2025 yılından 2026'ya geçerken bir maaş farkı oluşacak; ancak bu fark, 2024 ve 2025 arasında oluşan farka göre daha düşük seviyelerde olacak.

Emekli olmayı düşünenler için dilekçe verme tarihi önemli bir avantaj sunabilir. Mevcut iş yerinde çalışmaya devam eden ve emekli aylığı düşük görünen kişilerin, emekli olduktan sonra mevcut ücret seviyesini kaybetmemek adına dilekçelerini dikkatli bir şekilde zamanlaması öneriliyor. Örneğin, şu anda emekli aylığı 20 bin TL olan bir kişinin çalıştığı iş yerinde brüt maaşı 60 bin TL ise, 2024 yılında emekli olmaması halinde aylığında yaklaşık 4.700 TL düşüş yaşanacak. Ancak çalışmaya devam etmesi halinde her yıl emekli aylığında yaklaşık 1.800 TL artış olacağı öngörülüyor. Bu kişi üç yıl daha çalıştıktan sonra emekli aylığı tekrar 2024 seviyesine ulaşacak, dolayısıyla üç yıl içinde emekli olmak zorundaysa dilekçesini bu yıl vermesi avantajlı olacak.

Ancak yaş itibarıyla üç yıldan daha uzun süre çalışabilme imknı olanlar için emekliliği geciktirmenin daha avantajlı olabileceği belirtiliyor. Diğer yandan, çalışan kişinin aldığı maaş asgari ücrete veya yakın bir seviyeye denk geliyorsa, 2024 yılı içerisinde emekli olması öneriliyor.

SSK (4/a) ve BAĞ-KUR'lular için 2024 yılı avantajlarından yararlanabilmek adına dilekçenin en geç 31 Aralık 2024 tarihine kadar verilmesi gerekiyor. Kamu işçileri için ise bu süre 14 Ocak 2025 olarak belirlenmiş durumda. Özellikle 4/c kapsamında çalışmaya 15 Ekim 2008 tarihinden sonra başlayanlar, maaş düşüşünden etkilenmemek adına dilekçelerini belirlenen tarihlerde vermeliler; maaşını ayın 15'inde alanların en geç 14 Ocak 2025'te, ayın 1'inde alanların ise 31 Aralık 2024'e kadar dilekçelerini tamamlaması önemli.

Bu ayrıntılar, emeklilik dilekçesi vermeyi planlayanlar için yıl içindeki zam oranlarının avantajlı bir şekilde kullanılmasını sağlarken, mevcut enflasyon tahminlerinin üzerindeki artışların da maaş farklarında belirleyici olacağını gösteriyor.

Murat S. adlı okurun sorusuna yanıt veren Ahmet Kıvanç, askerlik borçlanmasının, askerlik hizmetinin yapıldığı döneme sayıldığını belirterek, askerlik borçlanmasının son 1261 güne katkı sağlamadığını vurguladı. Kıvanç, askerlik hizmeti son üç yıl içinde yapılmış olsaydı, bu borçlanmanın 1261 güne sayılacağını belirtti. Bu durumda, Murat S.'nin emekli olabilmesi için 480 gün daha çalışması gerektiği bilgisini verdi. Kıvanç, "Eğer SSK kapsamında emekli olmak istiyorsanız, 480 gün çalıştıktan sonra emeklilik başvurusu yapabilirsiniz" dedi.

Murat S.'nin BAĞ-KUR'dan emekli olma ihtimali hakkında da açıklamalarda bulunan Kıvanç, BAĞ-KUR'un prim gün sayısının fazla olsa da bağlanacak maaşın daha düşük olacağını bildirdi. Kıvanç, SSK'dan emekliliğin daha avantajlı olduğuna dikkat çekti. BAĞ-KUR'dan emekli olmayı düşünenlerin, maaşlarının daha düşük olacağını bilerek karar vermeleri gerektiğini aktardı.

Murat S.'nin sigorta başlangıcının SSK'dan önce BAĞ-KUR'a geçtiği için EYT yasasından yararlanma durumu hakkında da bilgi veren Kıvanç, “İlk defa sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1999'dan önce başlayanlar EYT yasasından yararlanabiliyor. Hangi statüde olursanız olun, EYT hakkınız bulunuyor” dedi. Bu durumda, Murat S.'nin EYT hakkından yararlanabileceğini ve bu hakkı kullanarak SSK'dan emekli olabileceğini belirtti.

Askerlik borçlanmasının, emekli maaşına etkisi konusunda Ahmet Kıvanç, genel olarak askerlik ve doğum borçlanmasının emekli maaşını artırma olasılığının sınırlı olduğunu ifade etti. Ancak, eksik prim gününü tamamlamak için borçlanma yapmanın önemli olduğunu vurguladı. Kıvanç, askerlik borçlanmasının yalnızca eksik prim gün sayısını tamamlamak için avantajlı olduğuna, ancak borçlanma yapmanın her zaman emekli maaşını artırmadığını işaret etti.

Sonuç olarak, askerlik borçlanması yaparak eksik prim gün sayısını tamamlamak, özellikle emeklilik için prim günü eksik olanlar için avantajlı olabilir. Ancak, son 1261 gün kuralı nedeniyle askerlik borçlanmasının SSK statüsünde emekliliği tamamlamada katkı sağlamadığı unutulmamalı. Ayrıca BAĞ-KUR'dan emekliliğin daha düşük maaş bağlanması gibi dezavantajları göz önünde bulundurulmalı.

Habertürk'ten Ahmet Kıvanç'ın haberine göre, 2024 yılında çalışanların kazançlarının 110 bin TL'ye kadarlık kısmına yüzde 15, 110.000 TL - 230.000 TL arasına yüzde 20, 230.000 TL - 870.000 TL arasına yüzde 27, 870.000 TL - 3 milyon TL arasına yüzde 35 ve 3 milyon TL'yi aşan kısmına yüzde 40 oranında vergi uygulandı. Ancak, yeniden değerleme oranının 2025 için yüzde 43,93 olarak belirlenmesi, vergi dilimlerinde de benzer bir artışın gündeme geleceğini gösteriyor. Böylece gelir tarifesi, yeni oranlara göre 2025'te şu şekilde güncellenebilir:

- 158.000 TL'ye kadar kazançlarda yüzde 15,
- 158.000 TL - 330.000 TL arası kazançlarda yüzde 20,
- 330.000 TL - 1.250.000 TL arası kazançlarda yüzde 27,
- 1.250.000 TL - 4.300.000 TL arası kazançlarda yüzde 35,
- 4.300.000 TL üzeri kazançlarda yüzde 40.

Cumhurbaşkanı, 2025 yılı için belirlenen yeniden değerleme oranında gelir tarifesi dilimlerini arttırma veya düşürme yetkisine sahip. Cumhurbaşkanının bu yetkisini kullanması halinde, vergi dilimleri üst sınırlara taşınabilecek. İlk vergi dilimi 237 bin TL'ye, ikinci dilim 490 bin TL'ye, üçüncü dilim ise 1 milyon 800 bin TL'ye yükselebilir. Bu durumda çalışanların yüzde 20'lik vergi dilimine daha geç geçmesi, net gelirlerinde bir kayıp yaşanmamasını sağlayabilir.

Örneğin, 2024 yılında aylık 24.500 TL net gelir elde eden bir işçi, mayıs ayına kadar bu tutarı alabilirken, ardından yüzde 20'lik dilime geçtiğinde maaşında düşüş yaşamaya başladı. Aynı çalışan temmuzda zam almadığı halde, eylül ayında yüzde 27'lik vergi dilimine geçerek daha yüksek vergi ödemek zorunda kaldı.

Vergi tarifelerinin geçmiş yıllarda yeniden değerleme oranı (YDO) doğrultusunda artırılmadığı görülüyor. İlk vergi dilimi 2002 yılında brüt asgari ücretin 17 katı seviyesinde belirlenmişken, 2024 yılında bu oran 5,5 katına kadar düştü. İlk vergi dilimi 2002'deki gibi asgari ücretin 17 katına denk gelseydi, bu yıl 340 bin TL olması gerekiyordu. Bu durumda, brüt maaşı 32.587 TL olan bir işçi, 2024 yılında ödeyeceği vergiyi 17.139 TL daha az ödemiş olacaktı.

Sendikalar ve işveren konfederasyonları, çalışanların vergi yükünün yüksek kalmasından şikayetçi. TÜRK-İŞ, HAK-İŞ, DİSK ve Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK), vergi dilimlerindeki artışların maaşları olumsuz etkilemesi nedeniyle her platformda bu konuyu gündeme taşımaktadır. Özellikle işçi sendikalarının yaz ve sonbahar aylarında gerçekleştirdiği eylemlerde vergi dilimi konusundaki talepler ön planda yer aldı.

Önümüzdeki yıl vergi tarifelerinde yapılacak olası değişikliklerin çalışanlar üzerindeki etkisi dikkatle izleniyor. Hem işçi hem de işveren kesimlerinden, vergi tarifelerinin yeniden değerleme oranına uygun olarak artırılması ve çalışanların vergi yükünün hafifletilmesi yönünde beklentiler bulunuyor.

2024 yılının sonunda dilekçe verenler, Ocak 2025 itibarıyla %13,45 oranındaki emekli maaşı zammından yararlanacak. E-devlet üzerinden maaş tutarlarını kontrol eden kamu işçileri de dilekçelerini en geç 14 Ocak 2025 tarihinde vererek zamlı maaşlardan faydalanabilecekler.

Soru şu:

"Özel sektörde brüt 80.000 TL - 90.000 TL arası kazançla çalışmaya devam ediyorum. EYT hakkım var, 50 yaşındayım fakat emekli olmadım. Sistemde emekli aylığım 24.000 TL görünüyor. Oldukça sağlıklıyım ve çalışma ortamım da oldukça rahat. Yüzde 50 home office çalışıyorum. Bu sebeple minimum 5 yıl daha çalışıp sistemde görünen maaşımı artırmayı hedefliyorum. Sistemde emekli aylığımda her ay 220-250 TL arası artış gerçekleşiyor."

Soruyu Ahmet Kıvanç yanıtladı.

EYT hakkı olmasına rağmen emeklilik başvurusu yapmayan ve yüksek kazançla çalışmaya devam eden birçok özel sektör çalışanı, emeklilik planlarını gözden geçiriyor. 50 yaşındaki İlker D., brüt maaşı 80.000-90.000 TL arasında ve emekli aylığı sistemde 24.000 TL olarak görünüyor. Çalışmaya devam etmesi durumunda her ay 220-250 TL civarında emekli maaşı artışı elde edeceğini hesaplayan İlker Bey, 5 yıl sonunda emekli maaşını yaklaşık 32.300 TL'ye çıkarabileceğini öngörüyor. Emekli olup 5 yıl boyunca toplam 1 milyon 630 bin TL alabilecekken, çalışmaya devam ederse bu tutarı telafi etmenin 16 yıl süreceği belirtiliyor.

Erdursun, EYT yasası sonrası 2 milyon 307 bin kişinin emekli olduğunu, ancak 2 milyon 193 bin EYT'linin henüz emekli olamadığını vurguladı. 2024 yılının Temmuz ayında, EYT ile emeklilik hakkı elde eden yaklaşık 4 milyon 500 bin kişiden sadece 2 milyon 307 bini emekli oldu. Aylık bazda emekli olanların sayısı ise 35.668 olarak kaydedildi. EYT'li bireylerin emeklilik başvurusunda bulunduğu ancak bu başvuruların her ay azalması dikkat çekti. Aylık emeklilik müracaatlarının ortalama 35 bine düştüğünü belirten Erdursun, Kasım ve Aralık aylarında yaklaşık 150 bin EYT'linin zorunlu olarak emeklilik başvurusunda bulunacağını aktardı.

2024 Temmuz emekli sayısı

2023 Şubat emekli sayısı

EYT sonrası emekli olanlar

Dosya

15.610.986

13.166.964

2.444.022

Kişi

16.437.571

13.974.785

2.462.786

Yaşlılık aylığı

11.826.453

9.519.368

2.307.085

2024 Haziran emekli sayısı

2024 Temmuz emekli sayısı

Aylık ort. emek. müracaatı

Dosya

15.578.450

15.610.986

32.536

Kişi

16.395.033

16.437.571

42.538

Yaşlılık aylığı

11.790.785

11.826.453

35.668

Erdursun, emekliliğe erişemeyen 2 milyon 193 bin EYT'linin neden emekli olamadığını çeşitli nedenlerle açıkladı:

1. Az Prim Gün Sayısı: 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olan ancak prim gün sayısı yetersiz olan bireyler.
2. Sigorta Başlangıcı Bilgisizliği: 8 Eylül 1999 tarihinde yalnızca bir veya iki gün sigorta başlangıcı olan ve sonrasında çalışma hayatında yer almayanlar.
3. Bağ-Kur Problemleri: Son 1261 günde Bağ-Kur'a takılanlar.
4. Borçlu Durumlar: Geçmişte Bağ-Kur günlerini silenler ve bu borcu ödeyemeyenler.
5. Düşük Emekli Aylığı Korkusu: Devlet memurları, düşük emekli aylığı korkusuyla emeklilikten kaçınanlar.
6. Yaş Bekleyenler: Kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş bekleyenler.
7. EYT'li Olmadığını Bilmeyenler: EYT statüsüne sahip olup olmadığını bilmeyenler.
8. Planlama Eksikliği: Emeklilik planlaması yapmayan veya zaman ayıramayanlar.
9. Prim Tamamlama Bilgisizliği: Eksik günleri nasıl tamamlayacağını bilmeyenler.

Özgür Erdursun, emekliliği henüz elde edemeyen EYT'lilerin yapılması gereken adımları sıraladı. Öncelikle e-devlet üzerinden SGK hizmet dökümlerinin kontrol edilmesi gerektiğini vurguladı. 8 Eylül 1999 tarihine kadar en az bir gün prim ödenmişse, EYT'li olunduğu bilgisinin alınması önem taşıyor. Ayrıca, son 2520 gün sayısına göre hangi statüden emekli olunacağının öğrenilmesi ve eksik günlerin tamamlanması için hangi durumlarda para ödenerek gün satın alınabileceği gibi detayların gözden geçirilmesi gerektiği belirtildi.

Erdursun, EYT'lilerin doğru bilgiye ulaşarak emeklilik planlamalarını yapmaları gerektiğini, aksi takdirde ileride pişmanlık yaşayabileceklerini kaydetti. Emeklilik yolunda bilgiye erişimin artık daha kolay hale geldiğini ifade eden Erdursun, EYT'lilerin haklarını kullanmalarının önemine vurgu yaptı.

Sonuç olarak, EYT yasası ile emekli olma hakkı elde edenlerin yarısının henüz emekli olamadığı ve bu durumun ardındaki nedenlerin daha geniş bir analiz gerektirdiği ortaya konuldu.

'"Maaş artışı fakirliği niye bitiremiyor?" başlıklı yazısında Kahveci, 2011-2023 dönemindeki veriler ışığında, asgari ücret ve ortalama ücretin dolar bazında artış göstermesine rağmen, yoksul sayısının da önemli ölçüde arttığına dikkat çekti. 2011 yılında 387,2 dolar seviyesinde olan asgari ücret, 2023 yılına gelindiğinde 422,6 dolara çıkarken, ortalama ücret ise 623,9 dolardan 634,9 dolara yükseldi. Dolar bazında asgari ücretin %9,1 artarken, ortalama ücretin yalnızca %1,8 artması, gelir dağılımındaki adaletsizliği gözler önüne serdi.

Kahveci, yoksulluk oranlarına da değinerek, 2011 yılında medyan gelirin %60'ına göre yoksul sayısının 16 milyon 569 bin iken, 2023 yılında bu sayının 17 milyon 873 bine çıktığını belirtti. Medyan gelirin %60'ına göre yoksul sayısının 1 milyon 304 bin kişi arttığı ifade edildi. Medyan gelirin %50'sine göre yoksul sayısının azaldığına dikkat çeken Kahveci, bu durumun alt gelir grubundaki artışların yetersiz olduğunu ve üst gelir grubunda ise daha sınırlı bir artışın gerçekleştiğini gösterdiğini vurguladı.

Kahveci, bölgesel yoksulluk değişimlerine de dikkat çekti. 2017-2023 yılları arasında Türkiye genelinde 2 milyon 9 bin yoksulun artış gösterdiğini, bunun %12,7'lik bir artış oranına tekabül ettiğini belirtti. İstanbul'un 250 bin yoksul artışı ile en çok etkilenen bölge olduğunu, ancak yoksulluk artış oranının %9,0'da kaldığını ifade etti. Manisa, Afyon, Kütahya ve Uşak gibi bölgelerde ise yoksul artış oranı %63'e ulaştı. Kahveci, Gaziantep, Adıyaman ve Kilis gibi bölgelerin yoksulluk oranında düşüş yaşadığını belirterek, bu durumun dikkat çekici olduğunu vurguladı.

Türkiye genelinde ortalama aylık gelir 3 bin 211 lira iken, İstanbul'da bu rakam 4 bin 345 lira olarak belirlendi. Kahveci, yoksulluk sınırının bölgeden bölgeye değiştiğine dikkat çekerek, Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan gibi illerde 1.751 liranın altında gelir olanların yoksul sayıldığını ifade etti.

2024 yılı itibarıyla asgari ücretin 534,9 dolara, ortalama ücretin ise 843,9 dolara ulaştığını belirten Kahveci, asgari ücretin sadece iki yılda %81,2 oranında arttığını, ortalama ücretin ise %93,0 oranında bir artış gösterdiğini ifade etti. Ancak açlık sınırındaki artışın %45,8 gibi düşük bir seviyede kaldığını vurgulayan Kahveci, bu durumun maaş artışlarının yeterli olmadığını gösterdiğini kaydetti.

Kahveci, yoksulluk sorununun çözümünün sadece gelir artışına bağlı olmadığını, aynı zamanda bu gelirlerin adil bir şekilde dağıtılmasının da önem taşıdığını belirterek, “Yalnızca gelirin artması değil, artan gelirin paylaşılması da çok önemlidir” diyerek, toplumsal eşitsizliğin giderilmesi gerektiğine işaret etti.

Sonuç olarak, Türkiye'de maaş artışlarının yoksulluğu azaltma konusundaki yetersizliği ve gelir dağılımındaki adaletsizlik, çözüm bekleyen önemli bir mesele olarak gündemde kalmaya devam ediyor.

SSK ve Bağ-Kur emeklileri için 6 aylık enflasyon oranı doğrultusunda yapılacak artışların %13-15 arasında olması bekleniyor. Memur emeklileri ise %6'lık toplu sözleşme zammına ek olarak %9-11 bandında enflasyon farkı alacak. Ocak ayında yapılacak düzenlemelerle, maaş artışlarının SSK ve Bağ-Kur ile Emekli Sandığı emeklileri arasında eşitlenmesi olasılığı gündeme gelebilir.

Emekliler için refah payının da eklenmesi bekleniyor. 2025 bütçesi göz önünde bulundurulduğunda, %20'lere yaklaşacak bir artış tahmin ediliyor. Böylece, %5-10 aralığında refah payı ile emekli maaşlarına ilave artış yapılabilir. Taban maaşlar, geçtiğimiz Temmuz ayında 12.500 TL'ye çıkarılmıştı. Yeni dönemde bu rakamın 15 bin TL'ye çıkarılması gündemde.

3 Ocak 2025'te TÜİK tarafından açıklanacak 6 aylık enflasyon oranı ile net zam oranı belli olacak. Ardından, hükümet refah payı eklemeye karar verirse, bu oran da maaşlara yansıtılacak. Bunun için ayrıca Meclis'te yasal düzenleme yapılması bekleniyor.

En düşük emekli maaşının 12.500 TL'ye çıkarılmasıyla, dul ve yetimlerin hisselerine göre aldıkları maaşlar da artış gösterdi. Ocak 2025 zammıyla beraber, hissesi %75 olan dul ve yetimlerin maaşı 9.375 TL, hissesi %50 olanların maaşı 6.250 TL ve %25 olanların maaşı 3.125 TL olacak.

Türkiye'de 16 milyon emekli Ocak ve Temmuz aylarında 6 aylık enflasyon oranına göre zam almaktadır. 3 aylık enflasyon %8,92 olarak gerçekleşirken, son 3 aya ait veriler de açıklandıktan sonra SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin Ocak 2025 maaşları kesinleşecek.

TBMM Başkanlığı'na bağlı olarak, Başkan'a danışmanlık yapmak üzere 5 danışman istihdam edilebiliyor. TBMM Başkan danışmanlarının maaşları, 60.000 ila 100.000 gösterge rakamları arasındaki değişikliklere göre hesaplanıyor.

- Danışman Ücretleri
- En Düşük Ücret: 60.000 gösterge rakamı üzerinden hesaplanan 54.467 TL
- En Yüksek Ücret: 100.000 gösterge rakamı üzerinden hesaplanan 90.779 TL
- Aylık Ücret Hesaplama: Aylık sözleşme ücreti, gösterge rakamının memur aylık katsayısı (0,907796) ile çarpımı ile belirleniyor.

Siyasi parti grup başkanlıkları, yasama faaliyetleri ile ilgili özel bilgi ve ihtisas gerektiren konularda kadro şartı aranmaksızın her grup için 10 grup danışmanı ve 25 büro görevlisi çalıştırabilecek.

- Danışman Ücretleri:
- Grup Danışmanı: 85.000 gösterge rakamı ile 77.162 TL
- Büro Görevlisi: 73.000 gösterge rakamı ile 66.269 TL

Her milletvekili, bir danışman, bir ikinci danışman ve ilave bir personel istihdam edebiliyor. Danışmanların eğitim durumu ise belirli kriterlere göre düzenlenmiş durumda.

- Ücretler:
- Birinci Danışman: 83.500 gösterge rakamı ile 75.800 TL
- İkinci Danışman: 73.000 gösterge rakamı ile 66.269 TL
- Diğer Personel: 63.000 gösterge rakamı ile 57.191 TL

Kamu kurumlarında çalışanlar, aylık ve diğer mali haklarıyla birlikte TBMM'de danışman olarak görevlendirilebilecek. Bu personelin TBMM'de çalıştıkları süreler, varsa mecburi hizmetlerine sayılacak ve TBMM'de çalıştıkları süre karşılığında herhangi bir mecburi hizmet yükletilmeyecek.

TBMM Başkan danışmanlarının sözleşmeleri, TBMM Başkanının görev süresinin sona ermesiyle, grup danışmanları ve büro görevlilerinin sözleşmeleri ise ilgili yasama döneminde grup kurma hakkının kaybedilmesiyle sona erecektir. Milletvekili danışmanlarının görev süreleri ise milletvekilinin ilgili yasama döneminde milletvekilliği sıfatını kaybetmesiyle veya genel seçimlerin ardından yapılan ilk seçimle TBMM Başkanının seçildiği tarihte sona erecektir.

TBMM'de çalıştırılan tüm sözleşmeli personel, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre sigortalı sayılıyor.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine göre, Temmuz 2024 itibarıyla emeklilerin ortalama maaşı 14.959 TL olarak kaydedildi. Bu dönemde toplam 16 milyon 437 bin 571 kişiye, 245 milyar 896 milyon 886 bin TL ödeme yapıldı. Özel sektörden emekli olanlar (4a), serbest meslek aylığı alanlar (4b) ve memur emeklileri (4c) de bu ortalamaya dahil.

- 4a kapsamındaki emeklilerin ortalama maaşı: 14.293 TL
- 4b kapsamındaki emeklilerin ortalama maaşı: 10.614 TL
- 4c kapsamındaki emeklilerin ortalama maaşı: 22.920 TL

En düşük emekli maaşı, 2023 yılı Nisan ayında 7.500 TL'ye yükseltildikten sonra, 2024 başında 10.000 TL'ye çıkarıldı. Temmuz 2024'te ise en düşük emekli maaşı 12.500 TL'ye yükseltildi.

Emekli maaşlarına yapılan enflasyon farkı zammı her yıl iki kez gerçekleştirilirken, 2009 yılından itibaren emekli maaşlarının asgari ücret karşısında gerilediği görülüyor. 2009 yılında ortalama bir emekli maaşı, asgari ücretin 1,16 katına denk gelirken, 2024'te bu oran 0,88'e düştü.

Aktif/pasif oranı

Emekli maaşlarını finanse eden aktif çalışanların sayısının emekli sayısına oranı 2024'te, 2009'dan bu yana en düşük seviyesine gerilemiş durumda. Türkiye'de 25 milyondan fazla aktif çalışan SGK'ya prim öderken, emeklilerin maaş ve sağlık harcamalarını karşılamak için bu primler kullanılıyor.

Yıl

En düşük emekli maaşı (TL)

Ortalama emekli maaşı (TL)

4A (Özel Sektör Emeklisi) Ortalama Aylık (TL)

4B (Bağ-Kur Emeklisi) Ortalama Aylık (TL)

4C (Memur Emeklisi) Ortalama Aylık (TL)

2019

1.000

-

-

-

-

2020

1.500

-

-

-

-

2022 Ocak

2.500

-

-

-

-

2022 Temmuz

3.500

-

-

-

-

2023 Ocak

5.500

-

-

-

-

2023 Nisan

7.500

-

-

-

-

2024 Ocak

10.000

-

-

-

-

2024 Temmuz

12.500

14.959

14.293

10.614

22.920

Peki, asgari ücret hedef enflasyona göre belirlenseydi tablo ne olurdu? Bu sorunun cevabını Habertürk'ten Ahmet Kıvanç araştırdı.

2020-2024 yıllarını kapsayan dönemde, hedeflenen ve gerçekleşen enflasyon arasındaki fark dikkate alındığında, asgari ücretin yalnızca hedef enflasyona göre artırılmış olsaydı, 2024 yılında brüt asgari ücretin 20.002,50 TL yerine 5.467,36 TL'de kalacağı öngörülüyor. Bu durum, asgari ücretin satın alma gücü üzerindeki etkileri ve çalışanların yaşam standartları açısından önemli bir mesele haline geliyor.

Son yıllarda, tüm çalışanların asgari ücrete kadar olan kazançları için vergi istisnası uygulanıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın bütçe tahminlerine göre, 2024 yılında 677 milyar lira olan bu istisna miktarı, 2025 yılında yüzde 26 oranında bir artışla 853 milyar liraya ulaşacak. Bu veriler, ekonomi yönetiminin asgari ücrette yaklaşık yüzde 25 dolayında bir artış öngördüğünü gösteriyor.

2015-2024 yılları arasında asgari ücret genellikle gerçekleşen enflasyonun üzerinde artış gösterdi. Örneğin, 2015 yılında enflasyon yüzde 8,8 iken, 2016 yılı asgari ücreti yüzde 29,3 oranında artırıldı. 2021 yıl sonu enflasyonu yüzde 36,1 iken, 2022 yılı asgari ücreti yüzde 80,9 artırılmıştı. Ancak, 2024 yılı zammı gerçekleşen enflasyonun altında kaldı; 2023 yıl sonu enflasyonu yüzde 64,8 iken, 2024 yılı artışı yüzde 49,1 oldu.

2020-2024 yılları arasında hedef enflasyon ile gerçekleşen enflasyon arasında bazı yıllarda 6 kata kadar farklar oluştu. 2022 yılında enflasyon hedefi yüzde 9,8 iken, yıl sonu gerçekleşmesi yüzde 64,27 olarak belirlendi. 2023 yılında ise hedef yüzde 24,9 iken, gerçekleşme yüzde 64,77 oldu. 2024 yılı için de benzer bir durum bekleniyor; hedef enflasyon yüzde 33, gerçekleşmenin ise yüzde 41,5-45 arasında olacağı öngörülüyor.

Eğer asgari ücret sadece hedef enflasyona göre artırılmış olsaydı, brüt asgari ücretin 2019 yılında 2.558,40 TL olduğu göz önünde bulundurulduğunda, 2024 yılı için belirlenen 20.002,50 TL yerine 5.467,36 TL'de kalması, çalışanların alım gücünü ciddi şekilde etkileyecekti. Bu durum, iş gücü piyasası, tüketim ve genel ekonomik istikrar açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Asgari ücretin nasıl belirleneceği, sadece çalışanları değil, aynı zamanda ekonomik büyümeyi ve toplumsal dengeleri de etkileyecektir.

Dünya gazetesinden Özgür Erdursun'un köşe yazısındaki detaylı açıklamaları haberleştirdik.

Emekli olabilmek için kadınlar ve erkekler, SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamında ilk işe başlama tarihine göre prim gün sayısını tamamlamak zorundadırlar. 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olanlarda yaş şartı aranmaksızın SSK'da 5000-5975 gün, Bağ-Kur ve Emekli Sandığında ise kadınlar için 7200, erkekler için 9000 gün prim ödemesi gerekiyor.

Eksik prim günleri olan kişiler, çalışmadan da prim gün sayılarını tamamlayabilirler. İsteğe bağlı sigorta primi ödeyenlerin ödemeleri Bağ-Kur'a sayılır ve son 2520 gün kuralına dikkat ederek SSK'dan emekli olma imkanı sağlar. İsteğe bağlı sigorta primi, asgari ücretin brüt tutarının %32'sidir ve 2024 yılı sonuna kadar bu tutar aylık 6400 TL'dir. Prim günlerini tamamlamak için isteğe bağlı sigorta primi dışında, Bağ-Kur ihya, doğum borçlanması, askerlik borçlanması, yurtdışı borçlanması gibi yöntemlerle de eksik günlerini tamamlayabilirler.

Örneğin, 1994 yılında sigortalı olmuş, 1974 doğumlu bir kadın, emeklilik için gerekli 5750 prim günü yerine 5000 günü tamamlamışsa, eksik 750 günü isteğe bağlı prim ödeyerek tamamlayabilir.

Türkiye'de 2024 yılı için asgari ücret brüt 20.002,50 TL olarak belirlenmiş durumda. Brüt ücret üzerinden SGK'ya bildirilen prime esas kazançlar ise en yüksek tavan olan 150.018 TL'ye kadar işveren tarafından SGK'ya bildirilir. Bu tutar üzerinden yapılan işçi ve işveren kesintileri, emekli aylığının hesaplanmasında dikkate alınır.

Asgari ücretle çalışanların emekli olduklarında alacakları aylık, her ay prim ödendikçe 25-30 TL azalırken, asgari ücretin 7.5 katına kadar çalışan bir kişinin emekli aylığı her ay 400-450 TL arasında artar. Brüt maaşa göre emekli aylığına etkisi şu şekildedir:

- Asgari ücretle çalışan: Emekli aylığı her ay 25-30 TL düşer.
- Asgari ücretin 2 katı ile çalışan: Emekli aylığı her ay 80-100 TL artar.
- Asgari ücretin 3 katı ile çalışan: Emekli aylığı her ay 150-160 TL artar.
- Asgari ücretin 4 katı ile çalışan: Emekli aylığı her ay 200-220 TL artar.
- Asgari ücretin 5 katı ile çalışan: Emekli aylığı her ay 260-280 TL artar.
- Asgari ücretin 6 katı ile çalışan: Emekli aylığı her ay 300-320 TL artar.
- Asgari ücretin 7 katı ile çalışan: Emekli aylığı her ay 350-375 TL artar.
- Asgari ücretin 7.5 katı ile çalışan: Emekli aylığı her ay 400-450 TL artar.

Bu hesaplamalar, her çalışanın maaşına göre değişen şekilde, emekli aylığının nasıl etkileneceğini ortaya koyuyor.

Uzun zamandır gündemde olan ve birçok yorum yapılan bu konu hakkında SGK uzmanı Özgür Erdursun, Dünya gazetesinde yayımladığı köşe yazısında, "Emekli olmak için 2024 mü 2025 mi?" başlığıyla konuya dair önemli açıklamalar yaptı. Erdursun, emeklilik başvurularının belirli tarihlere kadar yapılmaması halinde maaşların ciddi şekilde azalacağını belirtti.

Erdursun, SSK ve Bağ-Kur sigortalılarının 31/12/2024 tarihine kadar emeklilik başvurusu yapmaları gerektiğini ifade etti. 4/C ve kamuda çalışanların ise emeklilik başvurularını 14/01/2025'e kadar yapmaları gerektiğini söyledi. Bu tarihlere kadar başvuru yapanların mevcut emekli maaşlarını alacaklarını belirten Erdursun, başvuru tarihini geçirenlerin maaşlarının yüzde 30-33 arasında azalacağını vurguladı.

Emekli maaşlarının hesaplanmasında enflasyon ve buna bağlı olarak Güncelleme Katsayı değişikliklerinin önemli etkisi olduğunu anlatan Erdursun, SSK, Bağ-Kur, Banka, ve 1.10.2008 sonrasında memur olanların, 2024'te emekli olmamaları halinde 2024 yılı enflasyonuna göre ciddi kayıplar yaşayacaklarını söyledi. Eğer 2024 yılı enflasyonu yüzde 41.5 olursa yaklaşık yüzde 33, yüzde 45 olursa ise yüzde 30 kayıp yaşanacak.

2024'te emekliliğini hak edenler, SGDP ile çalışarak emekli olduktan sonra çalışabileceklerini belirten SGK uzmanı, 2024'te emeklilik başvurusu yapmayanların zarara uğrayacaklarını ifade etti. 2024'te emekli olmamak isteyenlerin, maaşlarındaki yüzde 30-33 arasında düşüşü ne kadar sürede telafi edebileceklerini iyi hesaplamaları gerektiğini söyledi.

Erdursun, emeklilik başvurusunu 2024'e bırakanların, bir yıllık kaybı telafi etmelerinin kolay olmayacağını ifade etti. Enflasyonun TÜİK verilerine göre düşme eğiliminde olduğunu belirten Erdursun, bu kaybın sadece 2024'ten 2025'e geçerken yaşanmadığını, aynı durumun 2025'ten 2026'ya geçerken de tekrar yaşanacağını belirtti. Ayrıca, 2023 yılı emeklilik başvurularında yüzde 17 kayıp yaşayan EYT'liler için de benzer durumların yaşanabileceğini söyledi.

SGK uzmanı, 1.10.2008 tarihinden sonra memur olanlara da uyarılarda bulundu. Erdursun, bu tarihten sonra memur olanların, emekli maaşlarının SSK'lı gibi hesaplanacağını belirtti. Kamuda çalışan bir kişinin maaşının büyük kısmının ek ödeme olarak verildiğini söyleyen Erdursun, emekli maaşlarının brüt maaştan farklı hesaplandığını ve emeklilikte net maaşlarının önemli oranda düşeceğini ifade etti. Özel sektörde çalışan birinin yaklaşık 30-35 bin TL emekli maaşı alırken, kamuda çalışan bir memurun emekli maaşının 16-17 bin TL civarında olacağını belirtti.

Erdursun, 1.10.2008'den sonra memur olanların emekli maaşlarını hesaplamadan önce dikkatlice düşünmeleri gerektiğini belirterek, ek gösterge, kademe ve derece gibi etkenlerin emekli maaşlarını değiştirmediğini ve emekli zammının memurlara yapılan maaş artışlarına paralel olduğunu söyledi.

Son olarak Erdursun, yıllarca çalışarak prim ödeyen ve emekli olmak isteyen vatandaşların, doğru emeklilik planlaması yapmaları gerektiğini vurguladı. Borçlanma ve eksik gün tamamlaması gibi işlemleri doğru şekilde yaparak, emekli maaşlarında yaşanacak kayıplardan kaçınılması gerektiğini söyledi.

Kıdem tazminatına hak kazanmak için işçinin aynı işyerinde en az bir yıl süreyle çalışmış olması gerekiyor. Ancak, bu sürenin doldurulması, kıdem tazminatının otomatik olarak alınabileceği anlamına gelmiyor. İşçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için, bazı özel durumların ortaya çıkması gerekiyor. Bu durumlar arasında şunlar yer alıyor:
- İşçinin emekli olması,
- Askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılması,
- Kadın işçilerin evlendikten sonra bir yıl içinde işten ayrılması,
- İşverenin haklı bir neden olmaksızın işçiyi işten çıkarması,
- İşçinin haklı bir nedenle iş akdini feshetmesi.

Bunun yanı sıra, yaş dışındaki emeklilik koşullarını yerine getiren işçiler de kıdem tazminatına hak kazanabilir. Örneğin, işçi emeklilik için gerekli prim gün sayısını doldurmuş ancak yaş şartını henüz karşılamamışsa, işten ayrılarak kıdem tazminatı talep edebilir.

Kıdem tazminatı, işçinin işyerindeki son aldığı brüt ücret üzerinden hesaplanır. Ancak, işçiye sadece temel ücret değil, düzenli olarak yapılan çeşitli ödemeler de dikkate alınır. Bu nedenle kıdem tazminatı hesaplanırken, çıplak ücret değil, "giydirilmiş ücret" temel alınır. Giydirilmiş ücret, işçiye sağlanan tüm yan ödemelerle birlikte hesaplanır ve bu hesaplama, işçinin çalışma süresi boyunca aldığı diğer sosyal hakları da kapsar.

Giydirilmiş ücret, işçiye yapılan çeşitli ek ödemeleri içerir. Bu ek ödemeler arasında şunlar bulunur:
- Yol yardımı: İşçiye sağlanan yol masrafı veya işe geliş-gidiş için sağlanan servis hizmeti.
- Yemek yardımı: İşverenin iş yerinde sağladığı yemek ya da işçiye verilen yemek parası veya yemek çeki.
- Yakacak yardımı: İşçinin kış aylarında yakıt giderlerine destek amacıyla aldığı yakacak yardımı.
- Giyim yardımı: İşçiye düzenli olarak yapılan giyim yardımları.
- Teşvik primi: İşçiye performans veya hedef gerçekleştirme gibi nedenlerle yapılan teşvik ödemeleri.
- Kıdem ücreti: İşçinin kıdemine bağlı olarak işveren tarafından yapılan ek ödemeler.
- Kira-barınma yardımı: İşverenin işçiye sağladığı kira yardımı veya iş yerinde barınma imkânı.

Bu tür düzenli ödemeler, kıdem tazminatı hesabında dikkate alınan kalemlerdir. Ancak, bu ödemelerin devamlılık arz etmesi gerekmektedir. İşverenin bir defaya mahsus yaptığı yardımlar veya ödemeler, kıdem tazminatının giydirilmiş ücret hesaplamasına dahil edilmez.

Kıdem tazminatı hesabında dikkate alınan bu ödemelerin işçiye düzenli olarak yapılmış olması önemlidir. Örneğin, işverenin bir defaya mahsus verdiği primler veya bayram harçlıkları bu hesaplamaya dahil edilmez. Öte yandan, işçiye düzenli olarak verilen yol, yemek, giyim yardımları gibi ödemeler dikkate alınır. Ahmet Kıvanç, bu ödemelerin kıdem tazminatına esas olan ücrete eklenirken, son bir yıl içindeki toplam ödemenin 365'e bölünerek günlük miktarının bulunması gerektiğini belirtiyor. Bu miktar, işçinin çıplak ücretine eklenir ve toplamda kıdem tazminatı tutarını oluşturur.

İşçinin kıdem tazminatı hesaplanırken, iş yerinde verilen yemek bedeli veya işçiye sağlanan ulaşım hizmeti de hesaba katılır. Örneğin, işverenin iş yerinde yemek verdiği ya da işçiye yemek karşılığı para veya yemek çeki sağladığı durumlar, giydirilmiş ücrete eklenir. Aynı şekilde, işveren tarafından sağlanan servis hizmeti ya da işçiye verilen ulaşım yardımı da kıdem tazminatı hesabında dikkate alınır.

Örneğin, işçiye sağlanan yemek ve ulaşım yardımlarının toplamı 5000 TL ise ve işçinin brüt maaşı 20.002,50 TL ise, kıdem tazminatı 25.002,50 TL üzerinden hesaplanır. Yani bu ek yardımlar, işçinin brüt maaşına eklenerek tazminatın giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanması sağlanır.

İşçinin kıdem tazminatının doğru bir şekilde hesaplanabilmesi için, yıl içinde yapılan maaş zamları da dikkate alınır. Ahmet Kıvanç, bu konuda şu örneği veriyor: Yılda 4 ikramiye alan bir işçi düşünelim. Bu işçi, yıl içinde üç ikramiyeyi 10 bin lira üzerinden almış, ancak yılın son ikramiyesini zamlı olarak 15 bin lira almış olsun. Bu durumda, kıdem tazminatı hesaplanırken tüm ikramiyeler, yıl içinde yapılan son zamlı ödeme üzerinden, yani 15 bin lira üzerinden hesaplanır. Aynı kural, yıl içinde zamlanan yol ve yemek yardımları gibi düzenli ödemeler için de geçerlidir.

Kıdem tazminatının hesaplanmasında dikkate alınacak bir diğer önemli nokta ise tazminatın tavanıdır. Türkiye'de kıdem tazminatının belirli bir tavanı vardır ve işçinin brüt maaşı ne kadar yüksek olursa olsun, kıdem tazminatı bu tavanı aşamaz. 2024 yılının Temmuz-Aralık dönemi için belirlenen kıdem tazminatı tavanı 41.828,42 TL'dir. Yani, işçinin giydirilmiş ücreti 50 bin TL veya daha yüksek olsa bile, her yıl için alabileceği kıdem tazminatı 41.828,42 TL ile sınırlıdır.

Bu tavan sınırı, her altı ayda bir memur maaş katsayısına göre yeniden belirlenir ve işçiler, kıdem tazminatlarını bu sınır dahilinde alırlar.

Sözcü gazetesinin haberine göre, 2025 yılında emekli olacaklar için, 2024'te emekli olanlara göre maaşlarda ciddi bir kayıp yaşanmaması amacıyla yapılması planlanan düzenlemenin, ekonomi yönetiminin son açıklamalarıyla rafa kaldırıldığı açığa çıktı. Bu düzenlemenin, emeklilik maaşlarının güncelleme katsayısı baz alınarak yapılacağı ve 2024'te emekli olanların maaşlarının, 2025'te emekli olanlardan daha yüksek olacağı belirtilmişti. Ancak, bu konuda yapılan hazırlıklar son dönemde durduruldu ve AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler'in açıklamaları da bu gelişmeyi doğrular nitelikte.

2024 yılında emekli olacak sigortalılar, 2025'te emekli olacaklara göre en az %30 daha fazla maaş alacak. Bu fark, emekli maaşlarının hesaplanmasında kullanılan güncelleme katsayısındaki farklılıklardan kaynaklanacak. 2024 yılı itibariyle enflasyonun 2023 yılına göre daha düşük seviyelerde olması, 2024'te bağlanacak emekli maaşlarını 2025'te bağlanacak maaşlardan daha yüksek yapacak. Bu durum, emekliliğini 2024'te planlayan birçok sigortalının yıl sonuna kadar emeklilik başvurusu yapmasına yol açabilir.

Bir süre önce, 2024 yılı sonunda emekli maaşı başvurularında bir yığılma yaşanmaması için yasal bir düzenleme yapılacağına dair beklentiler vardı. Bu düzenlemenin, enflasyonun belirli bir seviyeye inene kadar yürürlükte kalması ve 2025 yılında emekli olacakların maaşlarının da kayıpsız hesaplanmasını sağlaması öngörülüyordu. Ancak ekonomi yönetimi, bu düzenlemeden vazgeçildiğini duyurdu. Sistemin bütünlüğünü korumak adına, günlük düzenlemelerin maaş hesaplamalarında istenmeyen dengesizliklere yol açabileceği değerlendirildi.

Bu gelişmeler üzerine, AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler de konuyla ilgili bir açıklama yaptı. Güler, 'Geçmiş yıllarda maaş bağlama oranları ve usulleri neyse, aynı şekilde devam ediyor. Henüz böyle bir farkın oluşabileceğine dair bir rapor almadık' diyerek, bu konuda şu an için herhangi bir düzenleme yapılmasının gündemde olmadığını belirtti.

2024 ile 2025 yılları arasında emekli maaşı farklarına ilişkin bir yasal düzenleme yapılması için çok sınırlı bir zaman kaldı. 17 Ekim'den itibaren 2025 yılı bütçe görüşmeleri başlayacak ve bu durum, emeklilik maaşlarıyla ilgili yapılacak düzenlemelerin önünde engel oluşturabilir.

Emeklilik yaşı olan 60'a geldiği halde sigortalılık süresi veya prim gün sayısını dolduramayanlar, bu haktan yararlanarak primlerini geri talep edebilirler. Ancak bu düzenleme, sadece emeklilik koşullarını sağlayamayan kişilere yönelik olup, prim iadesi her durumda geçerli değil.

Sosyal güvenlik sisteminde emeklilik şartlarını yerine getiremeyen birçok kişi primlerini geri alıp alamayacaklarını merak ediyor. Bu konuda “toptan ödeme” adı verilen bir uygulama mevcut. Emeklilik yaşını doldurmasına rağmen prim gün sayısı ya da sigortalılık süresi eksik olanlar, Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan (SGK) prim iadesi talep edebiliyor. Ancak Yargıtay'ın son kararı, bu süreci daha da netleştirdi.

Yargıtay, geçtiğimiz günlerde verdiği bir kararla, emekli olamayan kişilerin primlerinin geri alınmasına ilişkin önemli bir hükme vardı. Bu karar, hem çalışanlar hem de işverenler açısından prim iadesi süreçlerini açıklığa kavuşturdu.

Emekli olma koşullarını yerine getiremeyen bireyler, toptan ödeme adı verilen uygulama sayesinde yatırmış oldukları primlerin güncellenmiş karşılığını alabiliyor. Ancak bu uygulama sadece kişinin kendi adına yatırdığı primleri kapsıyor. İşverenin yatırdığı primler iade edilmiyor.

Yargıtay, prim iadesi konusunda verdiği kararda, emekli olamayan kişilerin bu haklarını nasıl kullanacaklarına dair önemli düzenlemeleri vurguladı. Buna göre, prim iadesi talebinde bulunacak kişilerin, emeklilik yaşını doldurmuş olması ve prim gün sayısının eksik kalmış olması gerekiyor.

Yargıtay'ın aldığı karar, emekli olamayan kişiler için büyük bir adım olarak görülüyor. Karara göre, yaş şartını yerine getiren ancak prim gün sayısı eksik olan kişiler, prim iadesi talep edebilecek. Ancak Yargıtay, bu prim iadesinin yalnızca çalışan tarafından ödenmiş primleri kapsadığını ve işveren katkılarının bu kapsama dahil olmadığını kesin bir dille hükme bağladı. Kararda, primlerin yasal faiz oranlarıyla güncellenerek geri ödenmesi gerektiği de vurgulandı.

Yargıtay'ın bu kararı, emeklilik yaşını doldurmasına rağmen emeklilik hakkı kazanamayan kişiler için prim iadesi yolunu açıyor. Ancak bu iade, sadece çalışanların kendi ödemiş oldukları primlerle sınırlı kalıyor ve işveren primlerini kapsamıyor.

25- Eşim Devlet Memuru iken vefat etti. Ölüm yardımı için nereye başvurmam gerekir?
Kurumları tarafından ödenir. Bunun için eşinizin son çalıştığı Kuruma başvurmanız gerekmektedir.

26- Eşim, 6 yıllık Devlet Memuru iken vefat etti. 4/b'ye (Bağ-Kur) tabi çalışıyorum. Emekli Sandığından dul aylığı alabilir miyim?
4/b'ye (Bağ-Kur) tabi çalışmanız, Emekli Sandığından dul aylığı almanıza engel değildir.

27- Eşimden 4/a'dan (SSK) dul aylığı alıyorum. Babamdan Emekli Sandığı yetim aylığı alabilir miyim?
4/a'dan (SSK) dul aylığı alan kadınlar, Emekli Sandığından babasından dolayı yetim aylığı alabilirler.

28- 4/a (SSK) emeklisi bir bayanım. Babam Emekli Sandığı emeklisi iken vefat etti, babamın emekli aylığından yararlanabilir miyim?
Babanızdan dolayı yetim aylığı alabilirsiniz ancak bekar veya dul olmanız gerekmektedir.

29- 4/a ya (SSK) tabi olarak çalışıyorum. Emekli Sandığından yetim aylığı alabilir miyim?
Vefat etmiş olan kişinin hizmetinin 10 yıldan fazla olması halinde 4/a'ya (ssk) tabi çalışan kız yetimlere, emekli sandığı kanununa göre aylık bağlanabilir. Erkek yetimlere ise malul ve muhtaç olmaları halinde aylık bağlanır. Vefat etmiş olan kişinin hizmetinin 5 ila 10 yıl arasında olması halinde 4/a'lı (ssk) çalışan kız ve erkek yetimlere aylık bağlanamaz.

30- Eşimden 4/b'den (Bağ-Kur) dul aylığı alıyorum. Babamdan Emekli Sandığından yetim aylığı alabilir miyim?
4/b'den (Bağ-Kur) dul aylığı alan kadınlar, Emekli Sandığından babasından dolayı yetim aylığı alabilirler.

31- Eşimden 4/b'den (Bağ-Kur) dul aylığı alıyorum. Babamdan Emekli Sandığından yetim aylığı alabilir miyim?
4/b'den (Bağ-Kur) dul aylığı almanız, Emekli Sandığından yetim aylığı almanıza engel değildir.

32- 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununa göre dul-yetim aylığı kimlere, hangi oranda bağlanır?
Eş karı ve koca) ve çocuklar ile ana ve baba olarak belirlenmiştir. Dul ve yetimlere ait aylık bağlama oranları şu şekildedir; xEş :yüzde75 xÇalışan ya da emekli aylığı alan eş :yüzde50 xEş, 1 yetim :yüzde60yüzde30 xEş, 2 yetim :yüzde50yüzde25,yüzde25 xTek yetim :yüzde50 x2 yetim :yüzde40,yüzde40

33- Emekli Sandığı emeklisi bir bayanım. Ölen annem/babam da Emekli Sandığı emeklisi. Her iki aylığı birlikte alabilir miyim?
Her iki aylığı birlikte alamazsınız. Ancak yüksek olanı tercih edebilirsiniz.

34- Emekli Sandığından yetim aylığı alan annem, vefat etti. Ne yapmalıyım?
Vefat eden annenizin ölüm tarihini nüfusa işleterek, bir dilekçe ile bu durumu kurumumuza bildirmeniz gerekmektedir.

35- Emekli Sandığından erkek yetim aylığı almaktayım. Öğrenciliğim devam ederken sigortalı olarak işe girmem halinde, aylığım kesilir mi?
Yetim aylığı 5434 sayılı emekli sandığı kanununa göre bağlanmış ise Öğrenciliği devam eden erkek yetimlerin 25 yaşına kadar aylıkları kesilmez. Bağlanmış olan aylıklar 5510 sayılı kanuna göre bağlanmış ise sigortalı olarak çalışması halinde aylıkları kesilir.

36- Emekli Sandığından dul aylığı alıyorum. İsteğe bağlı sigortalı olmam halinde dul aylığım kesilir mi?
İsteğe bağlı sigortalı olmanız halinde dul aylığınız kesilmeyecektir.

37- Emekli Sandığı Emeklisi iken vefat eden babamdan erkek yetim aylığı alan üniversite öğrencisiyim. İsteğe bağlı sigortalı olmam halinde yetim aylığım kesilir mi?
Erkek yetimlere 18 yaşına kadar, öğrenci olmaları halinde orta öğretimde 20, yükseköğretimde 25 yaşına kadar aylık bağlanmaktadır. Bu şartları taşımayanlara aylık bağlanabilmesi için malullük ve muhtaçlık şartları aranmaktadır. Yetim aylığınız isteğe bağlı sigortalı olmanız halinde kesilmeyecektir.

38- Emekli Sandığından kız yetim aylığı alıyorum. İsteğe bağlı sigortalı olmam halinde genel sağlık sigortası primi ödemem gerekir mi?
Kanun uyarınca; isteğe bağlı sigortalı olanların malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta primi ile genel sağlık sigortası primi ödemeleri zorunludur.

39- Emekli Sandığı Emeklisi iken vefat eden annemden kız yetim aylığı alan lise öğrencisiyim. İsteğe bağlı sigortalı olmam halinde yetim aylığım kesilir mi?
İsteğe bağlı sigortalı olmanız halinde yetim aylığınız kesilmeyecektir.

40- Emekli Sandığı emeklisi iken vefat eden kişilerin varislerine ödeme yapılabilmesi için gerekli olan belgeler nelerdir?
İlgililerin kanuni varislerine ödeme yapılabilmesi için Kurumumuza ibraz edilmesi gereken belgeler şunlardır;
xVeraset ilamı (Aslı veya tasdikli örneği), veya noterden alınmış mirasçılık belgesi,
xVeraset ilamında adı geçen varislerin talep dilekçeleri,
xVeraset ve intikal vergisinden muaf veya vergisinin ödendiğine dair ilgili vergi dairesinden alınacak, resmi mühürle tasdik edilmiş belge.

EDİTÖRÜN NOTU: Haber serisindeki tüm haberleri sıralamak için aşağıdaki "memurların emeklilik işlemleriyle ilgili 40 soruya 40 cevap" etiketine tıklayın.

Sosyal güvencesi olmayan ve 3294 sayılı Kanun kapsamında ihtiyaç sahibi olan ailelerinin askerlik görevi süresince desteklenmesi amacıyla yardım yapılmaktadır.

Bu yardım 3294 sayılı Kanun kapsamında ihtiyaç sahibi olan asker ailesinden asker evli ise eşine, bekar ise anne veya babası yapılmaktadır.

Bu yardım her ay için 800 TL ödemeler halinde olup her ay için hesaplanarak 2 ayda bir yapılmaktadır.

Ünlü, Genel Müdürlüğe yöneltilen soruya verilen cevap çerçevesinde şunları kaydediyor:

"Mühendis kadrosunda görev yapan personelin sınavsız ve genel hükümlere göre müdür kadrosuna asaleten atanması mümkün müdür?

Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 5'inci maddesinde; “(1) Görevde yükselmeye tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir: a) Yönetim hizmetleri grubu; 1) Müdür, şube müdürü, 2) Koruma ve güvenlik görevlisi amiri, şef, koruma ve güvenlik şefi, bando şefi. ...» hükmü ile 19'uncu maddesinde; “... e) Unvan değişikliğine tabi kadrolar arasındaki atamalar, ilgili kadro için düzenlenen unvan değişikliği sınavı sonucuna göre yapılır. Mühendis unvanlı kadrodan 5'inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (2) numaralı alt bendinde ve (c) bendinde sayılan kadrolar ile daha alt düzeydeki diğer kadrolara; en az lisans düzeyinde öğrenim gerektiren diğer unvan değişikliğine tabi kadrolardan, aynı fıkranın (d) bendinde sayılan kadrolara; unvan değişikliğine tabi diğer kadrolardan ise aynı maddenin birinci fıkrasının (d) bendinin (2) numaralı alt bendinde sayılan kadrolara, söz konusu kadrolar için aranan öğrenim ve sertifika gibi belgelere sahip olma şartlarını taşımak kaydıyla, sınavsız, genel hükümlere göre atama yapılabilir. ...” hükmü yer almaktadır.

Bu itibarla, mezkûr Yönetmelikte mühendis unvanlı kadrolardan sınavsız ve genel hükümler çerçevesinde atama yapılabilecek kadrolar açıkça sayılmış olup ilgili personelin müdür kadrosu için görevde yükselme sınavına girerek başarılı olması halinde atanması mümkün bulunmaktadır.

Böyle bir sorunun Bakanlığa sorulmasının üzerinde ciddi ciddi düşünülmesi gereken bir sorun olduğunu düşünüyoruz. Eğer bu kadar basit bir soru soruluyorsa ilgili belediyenin personel biriminde ciddi bir bilgi açığı olduğunu göstermektedir. Bu beleyenin bakanlıkça hemen eğitime alınması gerekmektedir. Bu yolla Bakanlık eğitim ihtiyacı olan kurumları tespit etmeli ve derhal eğitim süreci başlatmalıdır. Bakanlığın sorulan sorulara bakarak eğitim ihtiyacı olan kurumları tespit etmesi gerektiğini düşünüyoruz. Aynı şekilde başka birimlere sorulan sorular da eğitim ihtiyacı tespitinde yol gösterecektir."

Kaynak: Yeni Şafak

Devlet memurunun özel sürücü kurslarında ücret karşılığında ders verip veremeyeceği ile halk eğitim müdürlüklerinde ve diğer özel kurumlarda hafta sonu sonları ve mesai saatleri haricinde ders verip veremeyeceği hk. (02/11/2016-6424)

Başkanlığınız Fatih İlçe Seçmen Kütük Bürosunda zabıt katibi olarak görev yapan ..'ın Milli Eğitim Bakanlığı onaylı Motorlu Taşıt Sürücüleri Trafik ve Çevre Öğreticiliği ile Motorlu Taşıt Sürücüleri Direksiyon Eğitimi Öğreticiliği sertifikalarına sahip olduğunu belirterek özel sürücü kurslarında ücret karşılığında ders verip veremeyeceği ile Başkanlığınız Giresun Merkez İlçe Seçmen Kütük Bürosunda zabıt katibi olarak görev yapan .. 'un Giresun Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun olduğunu ve öğretmenlik için gerekli olan formasyon sertifikasını aldığını belirterek halk eğitim müdürlüklerinde ve diğer özel kurumlarda hafta sonu sonları ve mesai saatleri haricinde ders verip veremeyeceği hususunda görüş talebinde bulunulan ilgi yazı ve ekleri dilekçeler incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı" başlıklı 28 inci maddesinde "Memurlar Türk Ticaret Kanununa göre (Tacir) veya (Esnaf) sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari mümessil veya ticari vekil veya kollektif şirketlerde ortak veya komandit şirkette komandite ortak olamazlar. (Görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevler hariç).

Memurlar, mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamaz; gerçek kişilere, özel hukuk tüzel işilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş yerinde veya vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışamaz.

Memurların üyesi oldukları yapı, kalkınma ve tüketim kooperatifleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve kanunla kurulmuş yardım sandıklarının yönetim, denetim ve disiplin kurulları üyelikleri ile özel kanunlarda belirtilen görevler bu yasaklamanın dışındadır…" hükmüne yer verilmek suretiyle memurların tacir veya esnaf sayılmalarını gerektirecek herhangi bir faaliyette bulunamayacakları, ticaret ve sanayi şirketlerinde görev alamayacakları, mesleki faaliyette bulunmak üzere gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir işyerinde veya vakıf üniversitesinde çalışamayacakları belirtilmiş; ancak özel kanunlarda belirtilen görevlerin bu yasaklamanın kapsamı dışında olduğu ifade edilmiştir.

Diğer taraftan, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun "Tanımlar" başlıklı 2 nci maddesinin (b) bendinde "kurum"; okul öncesi eğitim, ilköğretim, ortaöğretim, özel eğitim okulları ile çeşitli kursları, uzaktan öğretim yapan kuruluşları, motorlu taşıt sürücüleri kursları, hizmet içi eğitim merkezleri, öğrenci etüt eğitim merkezleri, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri ile benzeri özel öğretim kurumları şeklinde tanımlanmıştır.

Bununla birlikte, 5580 sayılı Kanunun "Kurumlarda çalıştırılacak personel" başlıklı 8 inci maddesinin dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralarında, "İhtiyaç halinde, resmî okullarda görevli öğretmenlere asıl görevlerini aksatmamak ve aylık karşılığı okutmakla yükümlü bulunduğu haftalık ders saati sayısını doldurmaları kaydı ve çalıştıkları kurumların izni ile sadece okullarda, aylık karşılığı okutmakla yükümlü bulunduğu haftalık ders saati sayısının yarısı kadar ücretli ders verilebilir.

Uzman öğretici, usta öğretici ve öğretmenlik yapma nitelik ve şartlarını taşıyan diğer Devlet memurlarına, ilgili birimlerin izniyle haftada on saati geçmemek üzere ücretli ders görevi verilebilir.

Ders saati ücretli olarak görevlendirileceklerle ilgili diğer hususlar yönetmelikle belirlenir." hükmü yer almakta olup, 657 sayılı Kanunun 28 inci maddesindeki ticaret ve
diğer kazanç getirici faaliyette bulunma yasağına istisna getiren özel kanun niteliğindeki düzenleme kapsamında uzman öğretici, usta öğretici ve öğretmenlik yapma nitelik ve şartlarını taşıyan öğretmenler dışındaki diğer Devlet memurlarına çalıştıkları kurumların izniyle özel öğretim kurumlarında haftada 10 saati geçmemek üzere ders görevi verilebilmesi mümkün bulunmaktadır.

Ayrıca, 17/04/2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde öğretmenlerin atanma şartları; 21/05/1977 tarihli ve 15943 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek Ders Görevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmelikte ise uzman ve usta öğreticilerde aranacak nitelik ve şartlar düzenlenmiştir.

Öte yandan, 21/05/2010 tarihli ve 27587 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Yaygın Eğitim Kurumları Yönetmeliğinin "Amaç ve kapsam" başlıklı 1 inci maddesinde "Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı, Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğüne bağlı yaygın eğitim kurumlarının kuruluş, görev, yönetim, eğitim, öğretim ve işleyişi hakkındaki yöntem ve ilkeler ile halk eğitimi merkezlerinin iş birliğinde diğer resmî ve özel kurum ve kuruluşlar, belediyeler, meslek kuruluşları, dernekler, vakıflar ve gönüllü kuruluşlarca özel öğretim kurumları mevzuatı dışında açılacak kurslarda yönetim, eğitim, öğretim, üretim, rehberlik, gözetim ve denetime ilişkin usul ve esasları düzenlemektir." hükmüne yer verilerek, halk eğitim merkezlerinin iş birliğinde belediyelerce özel öğretim kurumları mevzuatı dışında açılacak kursların yönetim, eğitim, öğretim, üretim, rehberlik, gözetim ve denetimine ilişkin usul ve esasların da anılan Yönetmeliğin kapsamında olduğu belirtilmiştir.

Mezkur Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde kurs, "Halk eğitim merkezleri tarafından doğrudan veya diğer kurum ve kuruluşlarla iş birliği halinde halka açık ve ücretsiz olarak düzenlenen genel, mesleki ve teknik kursları," şeklinde tanımlanmıştır.

Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde Başkanlığınız bünyesinde zabıt katibi olarak görev yapan personelinizin uzman öğretici, usta öğretici veya öğretmenlik yapma nitelik ve şartlarına sahip olması kaydıyla, Kurumunuz izni ile özel öğretim kurumlarında veya halk eğitim merkezlerinde mesai saatleri dışında haftada on saati geçmemek üzere ders verebileceği değerlendirilmektedir.

Sorusunun cevabını MEMUR5.COM editörü masaya yatırdı

Soruya cevap bulmak adına 657 sayılı Kanun'un 43/B maddesine bakmak gerekiyor. Bu maddeye göre, ilgili kişilerin belirtilen sınıf ve görevlerde bulundukları sürece ek göstergeler ödemelere esas alınır, ancak terfi bakımından kazanılmış hak sayılmazlar. Bu çerçevede, kurumlara 1, 2, 3 ve 4 dereceli kadrolara atananlara, daha önceki kariyerleri ile ilgili sınıf veya ilgili Cetvelde belirtilen görevlerde kazanılmış hak aylık derecelerine göre alabilecekleri ek göstergelerden düşük olamaz.

657 sayılı Kanun'un 43/B ve 68/B maddeleri göz önünde bulundurulduğunda, personelin kazanılmış hak aylık derecesi 1-4 dereceden daha düşük olsa bile, 4 üncü dereceye atanması halinde öğrenim durumuna göre 4 üncü dereceye karşılık gelen ek gösterge rakamından yararlandırılması gerekmektedir. Madde metninde, kariyer görevlerde bulunanların daha sonraki kadrolara atanmalarıyla ilgili herhangi bir sınırlama bulunmamaktadır. Sınırlama sadece 1, 2, 3 ve 4. dereceli kadrolara yapılan atamalarla ilgilidir.

Bu konuyla ilgili olarak Devlet Personel Başkanlığı vermiş olduğu mütalaada konuya açıklık getirmiştir.

Bir personel hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu''nun 36/A-9 maddesi gereğince daha önce bir kademe ilerlemesi uygulanmış daha sonra 2 inci yüksek lisansını tamamlayan söz konusu personel mezkur Kanunun 36/A-9 maddesi hükmünden ikinci kez yararlanmak istemiştir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36'ncı maddesinin “Ortak Hükümler” başlıklı bölümünün (A) bendinin 9'uncu fıkrasında; “Memurluğa girmeden önce veya memuriyetleri sırasında yüksek öğrenim üstü master derecesi almış olanlarla yüksek öğrenim kurumlarında en az bir yıl ilave öğrenim yaparak lisans üstü ihtisas sertifikası alanlara bir kademe ilerlemesi, tıpta uzmanlık belgesi alanlara, meslekleri ile ilgili öğrenim dallarında doktora yapanlara bir derece yükselmesi uygulanır.

Master derecesini alıp bir kademe ilerlemesinden yararlanan memura, mesleği ile ilgili öğrenim dallarında doktora yaptığı takdirde iki kademe ilerlemesi uygulanır hükmü yer almaktadır. Bu hüküm ile lisans üstü öğrenim görenlere bir kademe ilerlemesi uygulanması öngörülmüş olup, aynı düzeyde birden fazla dalda lisans üstü öğrenim görülmesi halinde bunların her biri için ayrı ayrı kademe ilerlemesi uygulanması amaçlanmamaktadır.

Bu itibarla, bir veya birden fazla dalda olduğuna bakılmaksızın yapılan lisans üstü öğrenim için bir kademe ilerlemesi uygulanması gerekmekte olup, ilgili personele iki ayrı dalda aynı düzeyde lisans üstü öğrenim görmüş olması sebebiyle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/A-9 maddesine istinaden ikinci kez kademe ilerlemesi verilmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir.

Kanun metninde iki ayrı kademe ilerlemesi verilmeyeceğine ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Dolayısıyla bu görüşün gözden geçirilmesinin uygun olacağını düşünüyoruz.

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü, kamu personeline yönelik önemli açıklamalarda bulundu. Hukuk müşaviri kadrosunda çalışanların avukatlık kadrosuna sınavsız atanamayacağını belirtti. Aday memur statüsünde itfaiye erlerinin muvazzaf askerlik hizmet sürelerinin yıllık izinlerde değerlendirilip değerlendirilmeyeceği konusunda net bir açıklama yapılmadı. Ayrıca, Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde çalışan müze araştırmacılarının maaş farklılıkları gündeme geldi. Uzmanlar, bu durumun çözümü için adımlar atılmasını talep ediyor. Kamu personeline yönelik bu açıklamalar, sektördeki önemli gelişmeleri yansıtmaktadır.

Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğünün mahalli idarelerin personele yönelik sorularına ilişkin cevaplardan okuyucularımıza yol ve yön gösterecek nitelikte olanları paylaşmaya devam ediyoruz.

Hukuk müşaviri kadrosunda görev yapanlar sınavsız avukat kadrosuna atanabilir mi?

Hukuk müşaviri olarak sözleşmeli pozisyonda çalışmakta iken 7433 sayılı Kanun kapsamında kadroya geçen personelin avukat kadrosuna sınavsız olarak atanması mümkün müdür?

Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, özel kanunlardaki düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla; a) 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kadrolarda, b) İl özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmelere ait memur kadrolarında, c) Düzenleyici ve denetleyici kurumlara ait memur kadrolarında, d) Özelleştirme kapsam ve programında bulunan kuruluşlar da dahil olmak üzere kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarına ait memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilen personelin, müdür ve daha alt görevlere yapılacak görevde yükselme mahiyetindeki asaleten atamaları ile en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin unvan değişikliği mahiyetindeki asaleten atamaları hakkında uygulanır. Ancak; ... ı) Avukat kadro veya pozisyonlarından hukuk müşaviri kadro veya pozisyonlarına, yapılacak atamalarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, Belediye ve Bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin; “Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar” başlıklı 5 inci maddesinde, “(1) Görevde yükselmeye tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir: ... b) Hukuk hizmetleri grubu; 1) Hukuk müşaviri. ... (2) Unvan değişikliğine tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir: a) ... avukat, ...” hükmü, “Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda aranacak genel şartlar” başlıklı 6 ncı maddesinde, “(1) Görevde yükselme suretiyle atanacaklarda; a) Görevde yükselme sınavında başarılı olmak, b) 657 sayılı Kanunun 68'inci maddesinde belirtilen atanabilme şartlarını taşımak, 2 c) Bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara atanabilmek için son müracaat tarihi itibarıyla en az bir yıl süreyle atamanın yapılacağı yerel yönetimde çalışmış olmak, genel şartları aranır. Ancak, ilan edilen kadro için yerel yönetimde bir yıl çalışma şartını taşıyan personel bulunmaması durumunda, söz konusu kadro için yapılacak başvuruda bu şart aranmaz.” hükmü, “Görevde yükselme sınavına tabi olarak atanacaklarda aranacak özel şartlar” başlıklı 7'nci maddesinde, “(1) 5'inci maddenin birinci fıkrasında sayılan unvanlara görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aşağıdaki özel şartlar aranır: ... b) Hukuk müşaviri kadrosuna atanabilmek için; 1) Hukuk fakültesi mezunu olmak, 2) 5'inci maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan görevler ile unvan değişikliğine tabi kadrolarda ayrı ayrı veya toplam en az iki yıl çalışmış olmak, ...” hükmü, “Hizmet grupları arasında geçişler” başlıklı 19'uncu maddesinde, “(1) 5'inci maddede belirtilen hizmet grupları arasındaki geçişler aşağıdaki esaslar çerçevesinde yapılır: ... ç) Avukat kadrolarından hukuk müşaviri kadrolarına sınavsız, genel hükümlere göre atama yapılabilir. ...» hükmü bulunmaktadır.

Ayrıca, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığının 23.02.2024 tarihli ve 211547 sayılı yazısında, “Bu itibarla, mevzuatı uyarınca; avukat unvanlı kadronun unvan değişikliğine tabi bir kadro olduğu ve unvan değişikliği mahiyetindeki kadrolara atanmanın belirli şartlar dahilinde gerçekleştirildiği ile yönetmelik kapsamında bulunan unvanları daha önce atanmak suretiyle kazananların haklarının saklı tutulduğu dikkate alındığında, avukat unvanlı kadronun daha önce kazanılmış olması durumunda söz konusu unvana sınavsız genel hükümlere göre atamanın yapılabileceği aksi takdirde hukuk müşaviri unvanlı kadrodan avukat unvanlı kadroya atanmanın ancak mevzuatla aranan sınav, öğrenim vb. şartların sağlanması suretiyle mümkün bulunduğu değerlendirilmektedir.” şeklinde açıklama yapılmıştır.

Bu itibarla, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığının mezkûr görüşü çerçevesinde, hukuk müşaviri unvanlı kadroda görev yapan personelin sınavsız, genel hükümlere göre unvan değişikliğine tabi avukat kadrosuna naklen atanması mümkün değildir.

Yıllık izinlerle ilgili kritik görüş

Aday memur statüsünde itfaiye eri kadrosundaki personelin muvazzaf askerlikte geçen hizmet süresinin adaylık statüsü içinde yıllık izin süresinde değerlendirilebilir mi?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “Adaylığa kabul edilme” başlıklı 54'üncü maddesinde; “Sınavlarda başarılı olanlardan Devlet memurluğuna girmek isteyenler başarı listesindeki sıraya ve 47'nci maddeye göre ilan edilen kadro sayısı kadar, kurumlarınca memur adayı olarak atanırlar. Aday olarak atanmış Devlet memurunun adaylık süresi bir yıldan az iki yıldan çok olamaz ve bu süre içinde aday memurun başka kurumlara nakli yapılamaz.” hükmü ile “Yıllık izin” başlıklı 102'nci maddesinde, “Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan on yıla kadar (On yıl dahil) olanlar için yirmi gün, hizmeti on yıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir.” hükmü bulunmaktadır.

Öte yandan, yıllık izinlerin kullanılması hakkında Hazine ve Maliye Bakanlığınca 62, 140 ve 154 Seri No'lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğleri yayımlanmıştır. 154 Seri No'lu Tebliğde, “Yıllık izin sürelerinin hesabında, hangi statüde olursa olsun kamu kurum ve kuruluşlarında geçen hizmet süreleri ile kamu kurum ve kuruluşlarında geçmese dahi Devlet memurlarının kazanılmış hak aylıklarında değerlendirilen hizmet sürelerinin dikkate alınması,” gerektiği belirtilmiş, 62 Seri No'lu Tebliğde ise “Muvazzaf askerlikte ve yedek subaylıkta okul devresinde geçen süreler de aynı biçimde dikkate alınır. ... 4) Bir yıllık hizmetini doldurmayan aday memurlara yıllık izin verilmez.” denilmiştir. Ayrıca, 657 sayılı Kanunun 83 ve 84'üncü maddelerinde muvazzaf askerlikte geçen sürelerin ilgililerin kazanılmış hak aylık ve derecelerinde değerlendirileceği hükme bağlanmıştır.

Yukarıda yer verilen hükümler çerçevesinde aday memur olarak görev yapmakta olan personelin memuriyete girmeden önce muvazzaf askerlik hizmetinde geçen hizmet sürelerinin aday memur olarak bir yıllık süresinin dolması halinde yıllık izin süresinde kullanılabileceği değerlendirilmektedir. Bu görüşün isabetli olmadığını düşünüyoruz. Çünkü tebliğde askerlikte geçen sürenin dikkate alınacağı belirtilmesine rağmen bir yıl sonra dikkate alınacağı belirtilmiyor.

Müze araştırmacıları mağduriyetlerinin giderilmesini istiyor

Bir okuyucumuz yaşadığı sorunun duyurulması için bize bir e-posta göndermiş. Okuyucumuz e-postasında; “Bizler Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde görev yapan uzman/müze araştırmacılarıyız. Bu unvanın içinde Sanat Tarihi, Antropoloji, Sümeroloji ve Hititoloji mezunları var. Bizler Arkeologlar ile aynı işi yaptığımız hâlde aynı maaşı almıyor neredeyse 3000 TL eksik maaş alıyoruz ve bu fark her sene de açılıyor. Bu aslında 30 yıllık bir mesele. Onca dilekçe verdik, onca bürokrata sözlü olarak ilettik ama elle tutulur bir gelişme elde edemedik.” ifadelerini kullanmış.

Bu konunun çözümü için adım atılmasının personel motivasyonu açısından önemli olduğunu düşünüyoruz.

Bu Kanunun kapsam başlıklı 1 inci maddesinde kapsamda olan kamu görevlileri sıralanmakta.

Buna göre; genel bütçeye dahil daire, kurum ve kuruluşlar ile katma bütçeli idarelerde, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan fonlarda, belediyelerde, özel idarelerde 12 Mart 1964 gün ve 440 sayılı ve 12 Mayıs 1964 gün ve 468 sayılı Kanunlar kapsamına giren kuruluşlarda, sermayesinin yarısından fazlası ayrı ayrı veya birlikte Hazinece veya yukarıdaki daire, idare, kurum ve kuruluşlarca karşılanan yerlerde aylık, ücret veya ödenek almak suretiyle görev yapmış olanlar kanunun kapsamında bulunuyor.

Kanun metni detaylı incelendiğinde sadece ayrıldıkları kuruma karşı iş yapma yasağından bahsedildiği görülüyor. Halbuki kanun yeniden ele alınarak geçen süre içerisinde yaşanan suiistimaller daha kapsamlı düzenlenmesi icap ediyor. Aksi takdirde dolaylı suiistimallerin önüne geçilmesi mümkün görülmüyor.

1.Memuriyete yeni başladım, yıllık izin hakkım var mıdır?

İlk defa memuriyete başlayanların 1 yıllık hizmet süresini tamamlamadan izin hakkı bulunmamaktadır. Bununla birlikte ihtiyaç halinde 657 sayılı Kanunun 104 üncü maddesinin C bendi uyarınca birim amirinin muvafakati ile bir yıl içinde toptan veya bölümler halinde, mazeretleri sebebiyle 10 gün izin verilebilir.

2. Üniversitenizde göreve başlamadan önce askerliğimi yaptım, izin hakkım var mıdır?

Askerlik dâhil kamu hizmetinizde 1 yılı doldurduğunuz anda 20 gün izin hakkınız doğar.

3. Başka kamu kurumunda hizmetim var, Üniversitenizde izin kullanabilir miyim?

Devlet Memurlarının yıllık izin sürelerinin hesaplanmasında hangi statüde olursa olsun kamu kurum ve kuruluşlarında geçen hizmet süreleri ile kamu kurum kuruluşlarında geçmese dahi Devlet memurlarının kazanılmış hak aylıklarında değerlendirilen hizmet süreleri dikkate alınır. İzin süresi 657 sayılı Kanunun değişik 102'nci maddesi uyarınca hizmeti 1 yıldan 10 yıla kadar (10 yıl dâhil) olanlar için 20 gün, hizmeti 10 yıldan fazla olanlar için, 30 gündür. (657 sayılı Kanun md-102, Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği-154)

4.Özel sektör ya da kamuda geçen SSK hizmetlerim izin kıdemimi etkiler mi?

İzin kıdeminin hesabında hangi statüde olursa olsun kamu kurum ve kuruluşlarında geçen hizmet süreleri ile kamu kurum ve kuruluşlarında geçmese dahi devlet memurlarının kazanılmış hak aylıklarında değerlendirilen hizmet sürelerinin dikkate alınır. (Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği-154)

5.Yıllık izinli iken hasta olduğumda aldığım rapor iznimi keser mi, keserse iznimin kalan kısmını ne zaman kullanabilirim?

- Yıllık iznini kullanmakta iken hastalık raporu verilen memurun hastalık izin süresinin, yıllık izninin bittiği tarihten önce sona ermesi hâlinde, memur kalan yıllık iznini kullanmaya devam eder.

- Yıllık iznini kullanmakta iken hastalık raporu verilen memurun hastalık izin süresinin yıllık izninin kalan kısmından daha fazla olması hâlinde, hastalık izninin bitimini müteakiben memurun göreve başlaması zorunludur.

- Yıllık iznini kullanmakta iken hastalık raporu verilen memurun hastalık izni ile yıllık izninin aynı tarihte bitmesi hâlinde, memur izinlerin bittiği tarihte görevine başlar.

- Hastalık izinleri sebebiyle kullanılamayan yıllık izinler 657 sayılı Kanunun 103 üncü maddesine göre kullandırılır.

(Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları İle Hastalık Ve Refakat İznine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, md-8)

6.Evlilik izni kaç gündür?

Memura, kendisinin veya çocuğunun evlenmesi hâlinde isteği üzerine yedi gün izin verilir.(657 sayılı Kanun md.104/B)

7.Evlilik iznimi nikâh ya da düğün tarihinde kullanabilme seçeneğim bulunmakta mıdır?

Evlilik sebebine dayalı olarak verilen mazeret izninin, resmi nikâhın gerçekleştiği tarihten, ancak nikâh ve düğünün farklı tarihlerde yapılması durumunda, memurun tercihi de göz önünde bulundurularak resmi nikâh yahut düğün tarihinden, itibaren başlamak suretiyle kullandırılması uygundur. (Mülga Devlet Personel Başkanlığı, 18/05/2011-9645 görüş)

8.Babalık izni süresi ne kadardır ve hangi tarihten itibaren kullanabilirim?

Memura eşinin doğum yapması halinde 10 (on) gün babalık izni verilir. Babalık izni doğum olayının meydana geldiği tarihten itibaren başlamak suretiyle kullandırılması uygundur. (657 sayılı Kanun md.104/B, Mülga Devlet Personel Başkanlığı, 18/05/2011-9645 görüş)

9.Hangi yakınlarımın vefatı üzerine ve ne kadar süre ile mazeret izni kullanabilirim?

Memura eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâllerinde isteği üzerine yedi gün izin verilir. Vefat üzerine verilen mazeret izninin vefat olayının meydana geldiği tarihten itibaren başlamak suretiyle kullandırılması uygundur. (657 sayılı Kanun md.104/B, Mülga Devlet Personel Başkanlığı, 18/05/2011-9645 görüş)

10.Analık iznine dair süreler nelerdir?

Kadın memura; doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam onaltı hafta süreyle analık izni verilir. Çoğul gebelik durumunda, doğum öncesi sekiz haftalık analık izni süresine iki hafta eklenir. Ancak beklenen doğum tarihinden sekiz hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memur, isteği hâlinde doğumdan önceki üç haftaya kadar kurumunda çalışabilir. Bu durumda, doğum öncesinde bu rapora dayanarak fiilen çalıştığı süreler doğum sonrası analık izni süresine eklenir.

Doğumun erken gerçekleşmesi sebebiyle, doğum öncesi analık izninin kullanılamayan bölümü de doğum sonrası analık izni süresine ilave edilir. Doğum öncesi analık izninin başlaması gereken tarihten önce gerçekleşen doğumlarda ise doğum tarihi ile analık izninin başlaması gereken tarih arasındaki süre doğum sonrası analık iznine ilave edilir. (657 sayılı Kanun md.104/A)

11.Doğum yaptıktan sonra süt izni kullanabilir miyim?

Kadın memura, çocuğunu emzirmesi için doğum sonrası analık izni süresinin bitim tarihinden itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda günde birbuçuk saat süt izni verilir. Süt izninin hangi saatler arasında ve günde kaç kez kullanılacağı hususunda, kadın memurun tercihi esastır. (657 sayılı Kanun md.104/D)

Çoğul doğumlarda da süt izni süresi aynıdır. Süt izninin, memurun çocuğunu emzirmesi için günlük olarak kullanması gereken bir izin hakkı olması sebebiyle bu izin birleştirilerek sonraki günlerde kullanılamaz. Süt iznini kullanmakta iken çocuğun ölümü halinde memur bu iznin kalan süresini kullanamaz. (Kamu Personeli Genel Tebliği, Seri No:6, B/3)

12.Doğum yaptıktan sonra aylıksız izin kullanabilir miyim?

Kadın memura; doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı hafta süreyle analık izni verilir. Çoğul gebelik durumunda, doğum öncesi sekiz haftalık analık izni süresine iki hafta eklenir. Ancak beklenen doğum tarihinden sekiz hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memur, isteği hâlinde doğumdan önceki üç haftaya kadar kurumunda çalışabilir.

Bu durumda, doğum öncesinde bu rapora dayanarak fiilen çalıştığı süreler doğum sonrası analık izni süresine eklenir. Doğumun erken gerçekleşmesi sebebiyle, doğum öncesi analık izninin kullanılamayan bölümü de doğum sonrası analık izni süresine ilave edilir.

Doğum yapan memura, 657 sayılı kanunun değişik 108 inci maddenin B fıkrası uyarınca doğum sonrası analık izni süresinin bitiminden; eşi doğum yapan memura ise, doğum tarihinden itibaren istekleri üzerine yirmi dört aya kadar aylıksız izin verilebilir. (657 sayılı Kanunun md.108/E)

13.Herhangi bir mazerete bağlı olmaksızın aylıksız izin kullanabilir miyim?

Hizmet yılı şartını sağlamanız durumunda kullanabilirsiniz. Memura, yıllık izinde esas alınan süreler itibarıyla beş hizmet yılını tamamlamış olması ve isteği hâlinde memuriyeti boyunca ve en fazla iki defada kullanılmak üzere, toplam bir yıla kadar aylıksız izin verilebilir. (657 sayılı Kanunun md.108/E)

14.Aylıksız izinden dönüşte yıllık izin hakkım var mıdır? Aylıksız izinde geçen süre hizmet yılına sayılıyor mu?

Aynı takvim yılı içerisinde aylıksız izin kullanıp göreve dönüş yapan Devlet memurunun o yıla ait iznini kullanımına mani bir düzenleme bulunmamaktadır. Örneğin: 30.01.2013 tarihinden itibaren aylıksız izin alıp 12.03.2013 tarihinde görevine başlayan ve halen çalışan personel, 2013 yılına ait yıllık iznini kullanabilir. Aylıksız izin süreleri memuriyet hizmetinden sayılmaz. Aylıksız izin sürelerinin emeklilik yönünden borçlanılması durumunda emeklilik kıdeminden sayılması mümkündür.

15. Aldığım aylıksız izin süresinin bitiminden önce göreve başlayabilir miyim?

Görev yaptığınız birime, göreve başlamak istediğinizi belirten bir dilekçe ile müracaatta bulunmanız durumunda göreve başlayabilirsiniz.

16. Aylıksız izin süresi emeklilik yönünden değerlendirilir mi?

01.07.2003 tarihli Resmî Gazetede yayınlanan 4905 sayılı kanun ile 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununun ek 72. Maddesi değiştirilmiş ve aylıksız izin kullanan memurların aylıksız izinde geçen sürelerini borçlanabilmeleri için yeni bir düzenleme yapılmıştır. 657 sayılı kanunun 108. Maddesinde belirtilen hallerde aylıksız izin kullanan memurların emekli olacakları tarihten en az altı ay önce başvuru yaparak, aylıksız izine tekabül eden kesenek ve karşılıklarını yatırmaları halinde, aylıksız izin sürelerini emeklilik yönünden değerlendirebileceklerdir. (4905 sayılı Kanun, 5434 sayılı Kanun md. 72, 657 sayılı Kanun md.108)

17. Kimler için ve ne kadar süre refakat izni kullanabilirim?

Memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, aylık ve özlük hakları korunarak, üç aya kadar izin verilir. Gerektiğinde bu süre bir katına kadar uzatılır. (657 sayılı Kanun md.105)

18. Refakat iznine esas sağlık kurulu raporunda hangi bilgilerin bulunması gerekir?

Refakat sebebiyle izin verilmesine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunda; refakati gerektiren tıbbî sebepler, refakat edilmediği takdirde hayatî tehlike bulunup bulunmadığı, sürekli ve yakın bakım gerekip gerekmediği, üç ayı geçmeyecek şekilde refakat süresi ve varsa refakatçinin sahip olması gereken özel nitelikler yer alır. (Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları İle Hastalık Ve Refakat İznine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, md-10/2)

19.Hastalık izni ne demektir ve kim tarafından verilir?

Hastalık izni, memurlara hastalık raporunda verilen süre kadar izin verilmesidir. Hastalık izni, memurun görev yaptığı kurum veya kuruluşun izin vermeye yetkili kıldığı birim amirlerince verilir. Yurt dışında verilecek hastalık izinlerinde misyon şefinin onayı zorunludur. (Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları İle Hastalık Ve Refakat İznine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik md.7/1-2)

20.Hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilmeme durumu var mıdır?

- Yönetmelik ile tespit edilen usûl ve esaslara uyulmaksızın alınan hastalık raporlarına dayanılarak hastalık izni verilemez. Hastalık raporlarının bu Yönetmelik ile tespit edilen usûl ve esaslara uygun olmaması hâlinde bu durum memura yazılı olarak bildirilir. Bu bildirim üzerine memur, bildirimin yapıldığı günü takip eden gün göreve gelmekle yükümlüdür. Bildirim yapıldığı hâlde görevlerine başlamayan memurlar izinsiz ve özürsüz olarak görevlerini terk etmiş sayılarak haklarında 657 sayılı Kanun ve özel kanunların ilgili hükümleri uyarınca işlem yapılır.

- Hastalık izni verilebilmesi için hastalık raporlarının, geçici görev ve kanunî izinlerin kullanılması durumu ile acil vakalar hariç, memuriyet mahallindeki veya hastanın sevkinin yapıldığı sağlık hizmeti sunucularından alınması zorunludur.

(Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları İle Hastalık Ve Refakat İznine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik md.7/5-6)

21.Hastalık raporuma hastalık izni verilmesine rağmen kurumum hakem hastaneye sevk edebilir mi?

Hastalık raporlarının fenne aykırı olduğu konusunda tereddüt bulunması hâlinde, memur hastalık izni kullanıyor sayılmakla birlikte Sağlık Bakanlığınca belirlenen ve memurun bulunduğu yere yakın bir hakem hastaneye sevk edilir ve sonucuna göre işlem yapılır. (Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları İle Hastalık Ve Refakat İznine İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik md.7/7)

B- Sözleşmeli Personel

1.İlk defa sözleşmeli personel olarak istihdam edildim, yıllık izin hakkım var mıdır?

1 yıllık hizmet sürenizi doldurmadan yıllık izin hakkınız oluşmamaktadır. Bununla birlikte yıllık izin hakkı bulunmayan sözleşmeli personele bu maddede belirtilen haller dışındaki mazeretleri nedeniyle bir sözleşme dönemi içinde toplamda on günü geçmemek üzere yıllık izin vermeye yetkili amirlerince ücretli mazeret izni verilebilir. (Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar md-9, birinci ve sekizinci fıkra)

2.Üniversitenizde göreve başlamadan önce askerliğimi yaptım, izin hakkım var mıdır?

Sözleşmeli personelin istihdam öncesi yerine getirdiği askerlik hizmeti süresi, yıllık izin hesabında dikkate alınmamaktadır.

3.Başka kamu kurumunda hizmetim var, Üniversitenizde izin kullanabilir miyim?

Mülga 217 sayılı Devlet Personel Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinde belirtilen kurumlarda geçen hizmet süresi, bir yıldan on yıla kadar olan personelin yirmi gün, on yıldan fazla olanların otuz gün ücretli yıllık izin hakkı vardır. (Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar md-9, birinci fıkra)

4.Özel sektörde geçen SSK hizmetlerim izin kıdemimi etkiler mi?

Sözleşmeli personelin özel sektörde çalışmış olduğu süreler izin kıdeminden sayılmamaktadır.

5.Sözleşmeli personelin evlilik izni kaç gündür?

Sözleşmeli personele isteği üzerine kendisinin veya çocuğunun evlenmesi halinde yedi gün ücretli mazeret izni verilir. (Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar md-9, beşinci fıkra)

6.Sözleşmeli personelim, eşimin doğum yapması halinde kaç gün iznim bulunmaktadır?

Sözleşmeli personele isteği üzerine eşinin doğum yapması halinde on gün ücretli mazeret izni verilir. (Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar md-9, beşinci fıkra)

7.Sözleşmeli personelim, hangi yakınlarımın vefatı üzerine ve ne kadar süre ile mazeret izni kullanabilirim?

Sözleşmeli personele isteği üzerine eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü halinde yedi gün ücretli mazeret izni verilir. (Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar md-9, beşinci fıkra)

8.Sözleşmeli personelin analık iznine dair süreler nelerdir?

Sözleşmeli kadın personele, doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı hafta süre ile ücretli doğum izni verilir. Çoğul gebelik halinde, doğum öncesi sekiz haftalık izin süresine iki hafta eklenir. Ancak beklenen doğum tarihinden sekiz hafta öncesinde, sağlık durumunun uygun olduğunu doktor raporu ile belgeleyen sözleşmeli kadın personel, isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, sözleşmeli kadın personelin isteği halinde doğum öncesi fiilen çalıştığı süreler, doğum sonrası izin süresine eklenir.

Doğumun erken gerçekleşmesi sebebiyle, doğum izninin kullanılamayan bölümü de doğum sonrası izin süresine ilave edilir. Doğum izninin başlaması gereken tarihten önce gerçekleşen doğumlarda ise doğum tarihi ile doğum izninin başlaması gereken tarih arasındaki süre doğum sonrası izne ilave edilir. Doğumda veya doğum sonrasında doğum izni kullanırken annenin ölümü halinde, isteği üzerine sözleşmeli personel olan babaya anne için öngörülen süre kadar izin verilir. (Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar md-9, üçüncü fıkra)

9.Sözleşmeli personelim, doğum yaptıktan sonra ücretsiz izin kullanabilir miyim?

Doğum yapan sözleşmeli personelin doğum sonrası “ücretsiz izin” kavramı ile ifade edilebilecek bir izin hakkı bulunmamaktadır. Bunun yerine en fazla iki yıl süre ile hizmet sözleşmesini fesih hakkı bulunmaktadır. Bu şekilde fesih işlemi gerçekleştirilenlerin pozisyonları saklı tutulur. En geç iki yılın sonunda yeniden istihdam edilmek üzere dilekçe ile birimlerine başvurmaları gerekir. Bu şekilde yeniden istihdam edilecek personel ile yapılacak sözleşme eski sözleşmenin devamı niteliğindedir. (Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar Ek Md.-1)

10.Sözleşmeli personelim, doğum yaptıktan sonra süt izni kullanabilir miyim?

Sözleşmeli personele, çocuğunu emzirmesi için ücretli doğum izni süresinin bitim tarihinden itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda günde bir buçuk saat süt izni verilir. Süt izninin kullanımında annenin saat seçimi hakkı vardır. (Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar md-9, üçüncü fıkra)

11.Sözleşmeli personelim, kimler için ve ne kadar süre refakat izni kullanabilirim?

Sözleşmeli personelin, bakmakla yükümlü olduğu veya sözleşmeli personel refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya tedavisi uzun süren bir hastalığının bulunması hâllerinde, bu hâllerin sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla, istekleri üzerine ücretli izin verilir. (Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar md-9, onuncu fıkra)

12.Refakat iznine esas sağlık kurulu raporunda hangi bilgilerin bulunması gerekir?

Refakat sebebiyle izin verilmesine esas teşkil edecek sağlık kurulu raporunda; refakati gerektiren tıbbî sebepler, refakat edilmediği takdirde hayatî tehlike bulunup bulunmadığı, sürekli ve yakın bakım gerekip gerekmediği, refakat süresi ve varsa refakatçinin sahip olması gereken özel nitelikler belirtilir. (Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar md-9, onuncu fıkra)

C- Sürekli İşçi Personel

1.Sürekli işçi personelim, yıllık ücretli iznimi ne şekilde ve ne zaman hak ederim?

Yıllık ücretli izine hak kazanmak için gerekli sürenin hesabında işçilerin, aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştıkları süreler birleştirilerek göz önüne alınır. Şu kadar ki, bir işverenin bu Kanun kapsamına giren işyerinde çalışmakta olan işçilerin aynı işverenin işyerlerinde bu Kanun kapsamına girmeksizin geçirmiş bulundukları süreler de hesaba katılır.

Bir yıllık süre içinde 55 inci maddede sayılan haller dışındaki sebeplerle işçinin devamının kesilmesi halinde bu boşlukları karşılayacak kadar hizmet süresi eklenir ve bu suretle işçinin izin hakkını elde etmesi için gereken bir yıllık hizmet süresinin bitiş tarihi gelecek hizmet yılına aktarılır.

İşçinin gelecek izin hakları için geçmesi gereken bir yıllık hizmet süresi, bir önceki izin hakkının doğduğu günden başlayarak gelecek hizmet yılına doğru ve yukarıdaki fıkra ve 55 inci madde hükümleri gereğince hesaplanır.

İşçi yukarıdaki fıkralar ve 55 inci madde hükümlerine göre hesaplanacak her hizmet yılına karşılık, yıllık iznini gelecek hizmet yılı içinde kullanır.(4857 sayılı İş Kanunu md.54)

2. Sürekli işçi personelim, yıllık kaç gün ücretli izin hakkım bulunmaktadır?

Sürekli işçi pozisyonunda çalışan personelin izin hakları 4857 sayılı İş Kanununun 53 üncü maddesinde düzenlenmiştir. Ancak maddenin son fıkrasında yer alan “Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir.”hükmü nedeniyle hak edilebilecek izin süreleri için toplu sözleşme metni incelenmelidir.

3. Sürekli işçi personelim, yıllık ücretli iznimi ne şekilde kullanabilirim?

4857 sayılı İş Kanununun 53 üncü maddesinde öngörülen izin süreleri, tarafların anlaşması ile bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler halinde kullanılabilir. (Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği md.6)

4.Sürekli işçi personelin analık iznine dair süreler nelerdir?

Kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam onaltı haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, kadın işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir.

Kadın işçinin erken doğum yapması halinde ise doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılmayacak süreler, doğum sonrası sürelere eklenmek suretiyle kullandırılır. (4857 sayılı Kanun md.74)

5.Sürekli işçi personelim, süt izni kullanabilir miyim?

Kadın işçilere bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam birbuçuk saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kulllanılacağını işçi kendisi belirler. Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır. (4857 sayılı Kanun md.74)

*** Sürekli işçi personelin yıllık ücretli izni, çeşitli mazeret izinleri ve diğer izin haklarının güncel durumu için 4857 sayılı İş Kanunu ile birlikte toplu iş sözleşmesi hükümlerine bakılması gerekmektedir.

Kaynak: https://persdb.isparta.edu.tr/

4/b'ye (BAĞ-KUR) tabi çalışmanız, Emekli Sandığından dul aylığı almanıza engel değildir..

2-Eşimden 4/a'dan (SSK) dul aylığı alıyorum. Babamdan Emekli Sandığı yetim aylığı alabilir miyim?

4/a'dan (SSK) dul aylığı alan kadınlar, Emekli Sandığından babasından dolayı yetim aylığı alabilirler.

3-4/a (SSK) emeklisi bir bayanım. Babam Emekli Sandığı emeklisi iken vefat etti, babamın emekli aylığından yararlanabilir miyim?

Babanızdan dolayı yetim aylığı alabilirsiniz ancak bekar veya dul olmanız gerekmektedir.

4-4/a ya (SSK) tabi olarak çalışıyorum. Emekli Sandığından yetim aylığı alabilir miyim?

Vefat etmiş olan kişinin hizmetinin 10 yıldan fazla olması halinde 4/a'ya (ssk) tabi çalışan kız yetimlere, emekli sandığı kanununa göre aylık bağlanabilir. Erkek yetimlere ise malul ve muhtaç olmaları halinde aylık bağlanır. Vefat etmiş olan kişinin hizmetinin 5 ila 10 yıl arasında olması halinde 4/a'lı (ssk) çalışan kız ve erkek yetimlere aylık bağlanamaz.

5-Eşimden 4/b'den (BAĞ-KUR) dul aylığı alıyorum. Babamdan Emekli Sandığı yetim aylığı alabilir miyim?

4/b'den (Bağ-kur) dul aylığı alan kadınlar, Emekli Sandığından babasından dolayı yetim aylığı alabilirler.

6-5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununa göre dul-yetim aylığı kimlere, hangi oranda bağlanır?

Eş karı ve koca) ve çocuklar ile ana ve baba olarak belirlenmiştir. Dul ve yetimlere ait aylık bağlama oranları şu şekildedir; *Eş : %75 *Çalışan ya da emekli aylığı alan eş : %50 *Eş, 1 yetim : %60 %30 *Eş, 2 yetim : %50 %25, %25 *Tek yetim : %50 *2 yetim : %40, %40

7-Emekli Sandığı emeklisi bir bayanım. Ölen annem/babam da Emekli Sandığı emeklisi. Her iki aylığı birlikte alabilir miyim?

Her iki aylığı birlikte alamazsınız. Ancak yüksek olanı tercih edebilirsiniz.

8-Emekli Sandığından yetim aylığı alan annem, vefat etti. Ne yapmalıyım?

Vefat eden annenizin ölüm tarihini nüfusa işleterek, bir dilekçe ile bu durumu kurumumuza bildirmeniz gerekmektedir.

9-Emekli Sandığından erkek yetim aylığı almaktayım. Öğrenciliğim devam ederken sigortalı olarak işe girmem halinde, aylığım kesilir mi?

Yetim aylığı 5434 sayılı emekli sandığı kanununa göre bağlanmış ise Öğrenciliği devam eden erkek yetimlerin 25 yaşına kadar aylıkları kesilmez.Bağlanmış olan aylıklar 5510 sayılı kanuna göre bağlanmış ise sigortalı olarak çalışması halinde aylıkları kesilir.

10-Emekli Sandığından dul aylığı alıyorum. İsteğe bağlı sigortalı olmam halinde dul aylığım kesilir mi?

İsteğe bağlı sigortalı olmanız halinde dul aylığınız kesilmeyecektir.

11-Emekli Sandığı Emeklisi iken vefat eden babamdan erkek yetim aylığı alan üniversite öğrencisiyim. İsteğe bağlı sigortalı olmam halinde yetim aylığım kesilir mi?

Erkek yetimlere 18 yaşına kadar, öğrenci olmaları halinde orta öğretimde 20, yükseköğretimde 25 yaşına kadar aylık bağlanmaktadır. Bu şartları taşımayanlara aylık bağlanabilmesi için malullük ve muhtaçlık şartları aranmaktadır. Yetim aylığınız isteğe bağlı sigortalı olmanız halinde kesilmeyecektir.

12-Emekli Sandığından kız yetim aylığı alıyorum. İsteğe bağlı sigortalı olmam halinde genel sağlık sigortası primi ödemem gerekir mi?

Kanun uyarınca; isteğe bağlı sigortalı olanların malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta primi ile genel sağlık sigortası primi ödemeleri zorunludur.

13-Emekli Sandığından erkek yetim aylığı alıyorum. İsteğe bağlı sigortalı olmam halinde genel sağlık sigortası primi ödemem gerekir mi?

Kanun uyarınca; isteğe bağlı sigortalı olanların malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta primi ile genel sağlık sigortası primi ödemeleri zorunludur

14-Emekli Sandığından dul aylığı alıyorum. İsteğe bağlı sigortalı olmam halinde genel sağlık sigortası primi ödemem gerekir mi?

01.10.2008 tarihinden sonra; isteğe bağlı sigortalı olanların malullük, yaşlılık ve ölüm sigorta primi ile genel sağlık sigortası primi ödemeleri zorunlu dur.

15-Emekli Sandığı Emeklisi iken vefat eden annemden kız yetim aylığı alan lise öğrencisiyim. İsteğe bağlı sigortalı olmam halinde yetim aylığım kesilir mi?

İsteğe bağlı sigortalı olmanız halinde yetim aylığınız kesilmeyecektir.

16-Emekli Sandığı emeklisi iken vefat eden kişilerin varislerine ödeme yapılabilmesi için gerekli olan belgeler nelerdir?

İlgililerin kanuni varislerine ödeme yapılabilmesi için Kurumumuza ibraz edilmesi gereken belgeler şunlardır; *Veraset ilamı (Aslı veya tasdikli örneği), veya noterden alınmış mirasçılık belgesi, *Veraset ilamında adı geçen varislerin talep dilekçeleri, *Veraset ve intikal vergisinden muaf veya vergisinin ödendiğine dair ilgili vergi dairesinden alınacak, resmi mühürle tasdik edilmiş belge.

17-Emekli Sandığından aylık alıyorum. İkamet adresim değişti, nereye bildirmem gerekir?

Adres değişikliğinizi belirtir dilekçenizi, Kamu Görevlileri Ödemeler Daire Başkanlığı Mithat Paşa Cad.No:706437 Sıhhiye/ANKARA adresine göndermeniz gerekmektedir

18-Eşimden, Emekli Sandığından dul maaşı alıyorum. Annem/babam Emekli Sandığı Emeklisi iken öldü, aylık tercih etme hakkım var mı?

Dilekçe ile aylık tercihi müracaatında bulunulması halinde tercih ettiği aylık bağlanabilecektir.

19-Eşim Emekli Sandığı Emeklisi iken vefat etti. Eşimin ölümünden sonra doğum yaptım, çocuğuma maaş bağlanır mı?

Emeklinin ölümünden önce hamile kaldığınız çocuğunuza, doğum tarihini takip eden aybaşından itibaren maaş bağlanır.

20-Emekli Sandığı Emeklisi eşimden boşandım. Müşterek çocuklarımıza ve bana, dul-yetim aylığı bağlanır mı?

Yetimlere aylık bağlama şartlarını taşımaları halinde aylık bağlanır. Eşe aylık bağlanması evli iken ölüm halinde olabilir. Boşanan eşe müşterek çocukları olsa dahi maaş bağlanmaz.

21-Babam Emekli Sandığı Emeklisi iken öldü, ben Reddi Miras Davası açtım. Bu durumda Emekli Sandığından yetim aylığı alabilir miyim?

Reddi Miras Davası açmanız, aylık almanıza engel bir durum değildir. Ancak mirastan iskat(men) edilme durumunda aylık alamazsınız.

22-18 yaşımı bu yıl doldurdum. Haziran ayında liseden mezun oldum, aynı dönemde üniversiteyi kazandım. Ara dönemdeki aylıklarım ödenir mi?

Orta öğrenimi bitirmiş ve 20 yaşını doldurmadan önce ilk ders yılında yükseköğrenime başlamış iseniz aylıklarınız kesintisiz ödenir

23-Eşim, hakkı olan 3 aylık maaşını alamadan vefat etti. Ne yapmam gerekir?

Kamu Görevlileri Ödemeler Daire Başkanlığımıza dilekçe ile müracaat etmeniz halinde, bankadan iade edilen miktar, vefat tarihi itibarı ile incelenerek varislere ödenecektir.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/C maddesinin birinci fıkrasında; “Teknik hizmetler sınıfına girenlerden memurluğa girmeden önce yurt içinde veya yurt dışında mesleklerini serbest olarak veya resmi veya özel müesseselerde ifa edenlerle memuriyetten ayrıldıktan sonra bu işlerde çalışarak yeniden memuriyete girmek isteyenlerin teknik hizmetlerde geçen süresinden bu kanun ve bu kanunun 87'nci maddesinde sözü edilen kurumlarda geçen sürenin tamamı ve geri kalan sürenin 3/4 ü toplamı memuriyette geçmiş sayılarak bu süreler her yılı bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilir.” hükmü yer almaktadır.

Mezkûr hüküm ile teknik hizmetler sınıfına girenlerden memurluğa girmeden önce yurt içinde veya yurt dışında mesleklerini serbest olarak veya resmi veya özel müesseselerde ifa edenlerin bu sürelerinin 3/4'ü toplamı memuriyette geçmiş sayılarak bu sürelerin her yılı bir kademe ilerlemesi ve her üç yıl için bir derece yükselmesi verilmek suretiyle değerlendirilmesi imkanı getirilmiştir. Bu şekilde intibak yapılabilmesi için ilgililerin teknik hizmetler sınıfında bulunmaları, kurumlarına müracaat etmeleri ve sosyal güvenlik kurumlarından alacakları belge ile durumlarını kanıtlamaları gerekmektedir.

Diğer taraftan, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 28'inci maddesinde; “İşten ayrılan işçiye, işveren tarafından işinin çeşidinin ne olduğunu ve süresini gösteren bir belge verilir. Belgenin vaktinde verilmemesinden veya belgede doğru olmayan bilgiler bulunmasından zarar gören işçi veyahut işçiyi işine alan yeni işveren eski işverenden tazminat isteyebilir. Bu belgeler her türlü resim ve harçtan muaftır.” hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı 1/11/2012 tarihinde yayınladığı “Aylık Prim ve Hizmet Belgesine Meslek Kodlarının Eklenmesi Hakkında Duyuru” ile e-bildirge sisteminde değişiklik yapıldığını ve aylık prim ve hizmet belgelerine meslek kodları ve meslek unvanları eklendiğini kamuoyuna duyurmuş ve uygulama başlamıştır. Uygulama bir ileri noktaya taşınarak 6278 sayılı Kanun'un 51'inci maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 102'nci maddesine, “Muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde, sigortalıların işyerlerinde fiilen yaptıkları işe uygun meslek adı ve kodunu, gerçeğe aykırı bildiren her bir işyeri için aylık asgari ücreti geçmemek üzere meslek adı ve kodu gerçeğe aykırı bildirilen sigortalı başına asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası uygulanır.” hükmü eklenmiştir.

Bakanlıkça muhtelif tarihlerde verilen görüşlerde özetle; 1- İdarelerin özel sektör hizmetlerini değerlendirirken kanıtlayıcı her türlü belgeyi isteyebileceği, 2 - İlgili personelin talebi üzerine gerek belediyeniz şirketlerinde ve gerekse özel sektörde geçen hizmetlerinin 3/4'ünün sayılabilmesi için bu hizmetin sosyal güvenlik kurumundan alınacak belge ile belgelendirilmesi gerektiği, 3- Meslek kodu uygulamasının başladığı tarihten öncesine ilişkin varsa hizmetlerinin sosyal güvenlik kurumundan alınacak prim ödeme belgeleri ile birlikte işverenden alınacak belgenin de talep edilmesinin gerektiği, 4- İlgili mevzuatına göre odalara veya meslek örgütlerine kayıt yaptırması gerekenlerin bu kayıtları olmadığı sürece mesleklerini kanunun öngördüğü şekilde ifa etmiş sayılamayacağı, 5- İhale mevzuatına tabi olarak istihdam edilen ve ihale dokümanlarında “büro personeli / büro personeli vb.” olarak istihdamı öngörülenlerin farklı işlerde çalıştırılsa bile “büro görevlisi / büro personeli vb.” olarak düşünülmesi gerektiği, belirtilmiştir.

Öte yandan, 80 sayılı Eğitim Kurumlarına Öğretmen Olarak Atanacakların Atamalarına Esas Olan Alanlar ile Mezun Oldukları Yükseköğretim Programları ve Aylık Karşılığı Okutacakları Derslere İlişkin Esaslar›a göre sınıf öğretmenliğine; yükseköğretim kurumlarının Sınıf Öğretmenliği ile Üstün Zekâlılar Öğretmenliği programlarından mezun olanlar atanabilmektedir.

Diğer yandan, sınıf öğretmeninin, ilkokula başlayan öğrencilere okuma ve yazma ile temel matematik, sosyal bilgiler, fen bilgisi ve el becerisi gibi eğitimleri veren kişi, öğretmenlik meslek bilgisi dersleri öğretmeninin, çalıştığı eğitim kurumunda; öğrencilere eğitim ve öğretim teknikleri ile ilgili eğitim veren kişi, felsefe grubu öğretmeninin ise, öğrencilere, felsefe, psikoloji, sosyoloji ve mantık disiplinleri ile ilgili eğitim veren kişilere verilen mesleki bir unvan olduğu bilinmektedir.

Sonuç olarak adı geçen personelin felsefe grubu öğretmeni olarak sosyoloji dersleri vermiş olması halinde burada geçen hizmet sürelerinin kazanılmış hak aylığında değerlendirilebilecektir. Ayrıca, sınıf öğretmeni ile öğretmenlik meslek bilgisi dersleri öğretmeni olarak geçen hizmetlerinin ise dikkate alınması mümkün değildir.

1. Malul sayılma nasıl gerçekleştirilir?

Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Sosyal Güvenlik Kurumunca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun olarak düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbi belgelerin incelenmesi sonucu, 4 (a) ve (b) sigortalıları için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60'ını kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı malul sayılmaktadır.

2. Sevk işlemleri ve masrafların karşılanması nasıldır?

5510 sayılı Kanunun 25 inci maddesine göre sigortalıların veya işverenlerin malullük durumunun tespiti için Sosyal Güvenlik Kurumunca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına sevk istemesi durumunda, en az 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması şartıyla sigortalıların sevkleri yapılır.

4 (b) sigortalılarından(Bağ-Kurlular) prim ödeme gün sayısı 1800 gün olduğu halde kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borçları bulunan sigortalıların sevk masrafları kendilerince ödenmek üzere sevkleri yapılır.
Sigortalıların sevk için gerekli olan asgari 1800 gün prim ödeme gün sayısını;
- Hizmet borçlanması yaparak tamamlamaları halinde, borçlanma taleplerinin alınması kaydıyla borçlanma bedeli ödenmeden,
- 4 (b) sigortalılarından, prim ödeme gün sayısı 1800 günden fazla olduğu halde kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borçları bulunan sigortalıların,
sevk işlemleri yapılır, ancak, sevk işlemlerine ilişkin her türlü masrafları kendilerince ödenir.

Sigortalıların sevk işlemi yapılıp da aylık bağlanmadan önce prim borçlarını ödemesi ve malul sayılmaları durumunda, sevk işlemlerine ilişkin masraflar Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanır.
Kanunda sağlık yardımları genel sağlık sigortasından yapılan yardımlar kapsamında olduğundan, çalışma gücü veya meslekte kazanma gücü kaybı oranlarının tespitinde tedaviye yönelik hiçbir masraf Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanmaz.
Sigortalının çalışma gücü veya meslekte kazanma gücü kayıp oranlarının tespiti ve kontrolü amacıyla yapılan sağlık hizmeti giderleri ile yol ve gündelik giderleri Sosyal Güvenlik Kurumunca karşılanır.
Sağlık kurulu raporlarının temini için sevk işlemleri, sigortalıların bağlı bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlükleri ve sosyal güvenlik merkezlerince yapılır. Sevk işlemleri;
- Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma hastanelerine,
- Özel üniversite ve vakıf hastaneleri hariç üniversite hastanelerine,
- Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı asker hastanelerine,
yapılır, yukarıda belirtilen hastanelerin bulunmaması durumunda, Sağlık Bakanlığı "Yataklı Tedavi Kuruluşları İşletme Yönetmeliği"ne göre belirlenen tam teşekküllü hastanelere gönderilir.

Sevk yapılan sağlık hizmeti sunucularında, sigortalının hastalığı ile ilgili branş hekimlerinin bulunmadığı durumlarda, sağlık hizmeti sunucusu tarafından durum bir yazı ile ilgili sosyal güvenlik il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezi müdürlüğüne bildirilerek sevk ile ilgili bilgi ve belgeler iade edilir, ilgili müdürlükler tarafından sigortalının branş hekimlerinin bulunduğu en yakın yetkili sağlık hizmeti sunucusuna sevki yapılır.

Sigortalıların çalışma gücü kayıp oranları Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu tarafından Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğinde belirlenen usul ve esaslara göre tespit edilir. 4 (a) ve (b) sigortalılarından geçirdiği iş kazası veya tutulduğu meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60'ını kaybettiği Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulunca tespit edilenlere malullük aylığı bağlanması için yeni bir sağlık kurulu raporu istenmez.

Kontrol muayenesi yapılmasına ihtiyaç olup olmadığı ile kontrol muayenesinin süresi Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulunca belirlenir.

Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulunca Kanuna göre malul sayılmayan sigortalıların kendilerine durum bir yazı ile bildirilir.
Daha önce malul sayılmayanlardan, yeni hastalık, maluliyete esas hastalığında artma, eksik muayene gerekçeleri ile malullük durumunun veya vazife malullerinden maluliyet derecelerinin yeniden tespitini yazılı olarak isteyenlerin, Sosyal Güvenlik Kurumunca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarına sevkleri yapılır.
Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu tarafından malul sayılmayan sigortalıların aynı hastalık ve özrü nedeniyle bu karara karşı itirazda bulunmaları halinde, itiraz dilekçeleri;
a) Sigortalının ilk işe giriş tarihini gösterir belgenin,
b) Sosyal Güvenlik Kurumunca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin,
c) Varsa ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başladığı tarihteki sağlık durumunu gösteren raporun,
ç) Erkek sigortalıların askerliğe başlayış ve terhis tarihlerini gösteren askerlik süresine ait belgenin varsa askerliğe elverişli olmadığına dair belgenin,
d) Varsa sigortalının maluliyetine sebep olduğu ileri sürülen hastalığı ile ilgili daha önce başvurulan sağlık hizmeti sunucularından temin edilecek rapor, tıbbi belge ve epikrizlerin,
e) Sigortalı hakkında daha önce Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu veya Sosyal Güvenlik Kurumu sağlık kurulunca verilmiş bir karar mevcut ise, bu kararın bir örneği ile dayanağı rapor ve tıbbi belgelerin,
bulunduğu dosyası ile birlikte değerlendirilmek üzere Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna intikal ettirilir.

3. Malullük aylığına hak hazanma koşulları nelerdir?

Sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının;
a) 5510 sayılı Kanunun 25 inci maddesine göre malul sayılması,
b) En az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması,
c) Maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Sosyal Güvenlik Kurumundan yazılı istekte bulunması,
gerekmektedir.
Ancak, 4 (b) sigortalılarının kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması zorunludur.

Yukarıda belirtilen şartlar, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra malullük sigortasından tahsis talebinde bulunan sigortalılar için aranır. Ancak, 5510 sayılı Kanunun geçici 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasında, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce, malullük durumlarının tespiti için talepte bulunan ve Kanunun yürürlük tarihinden sonra malul olduklarına karar verilenler hakkında 506 ve 2925 sayılı kanunlardaki şartları taşımaları halinde anılan kanunlara göre aylık bağlanacağı öngörülmüştür.

Buna göre, 4 (a) sigortalılarından 2008/Ekim ayı başından önce malullük durumlarının tespiti için sevk talebinde bulunanlardan, 2008/Ekim ayı başından sonra malul olduğuna karar verilenlere toplam olarak 1800 gün veya 5 yıldan beri sigortalı bulunup sigortalılık süresinin her yılı için ortalama olarak 180 gün prim ödemeleri halinde malullük sigortasından aylık bağlanır.

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra tahsis talebinde bulunan sigortalıların hangi kanun hükümlerine göre malul sayılacağı hususunda karar verilebilmesi için mutlaka sigortalıların sevk edildikleri tarihleri gösterir belgelerin Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kuruluna gönderilmesi gerekmektedir.

4. Malullük aylığı nasıl hesaplanır?

5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinden birden fazlasına tabi olarak çalışmış olan sigortalıların malullük aylıkları, en son tabi olduğu sigortalılık hali esas alınarak bağlanır.
Aylık Bağlama Oranı (ABO) :
- 4(a) sigortalıları açısından % 40'dır. (7200 günden az prim ödeme gün sayısı olanlar için) 7200 günden fazla her tam yıl için bu oran % 2 puan artırılır.
- 4 (b) ve (c) sigortalıları açısından % 50'dir. (9000 günden az prim ödeme gün sayısı olanlar için) 9000 günden fazla her tam yıl için bu oran % 2 oranında artırılır.
Aylık bağlama oranının hesabında, 360 günden eksik süreler orantılı olarak dikkate alınır. Sigortalı başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise tespit edilen aylık bağlama oranı 10 puan artırılır, ancak aylık bağlama oranı % 90'ı geçemez.
- Ortalama aylık kazanç ile aylık bağlama oranının çarpılmasıyla sigortalının tahsis talep veya ölüm yılına ait Ocak aylığı bulunur.
Aylık = Ortalama Aylık Kazanç x Aylık Bağlama Oranı
- Hesaplanan yaşlılık aylığı; sigortalının çalışma süreleri için prime esas günlük kazanç alt sınırları dikkate alınarak, talep veya ölüm yılına ait Ocak ayı itibariyle belirlenen ortalama aylık kazancının % 35'inden, sigortalının talep veya ölüm tarihinde bakmakla yükümlü olduğu eşi veya çocuğu varsa % 40'ından hesaplanan alt sınır aylığından az olamaz.
- Hesaplanan aylık, tahsis talep veya ölüm yılına ait Ocak aylığı olup, aylığın başlangıç tarihi yılın ilk altı aylık döneminde ise Ocak ödeme dönemi için aylıklara uygulanan artış oranı kadar, yılın ikinci altı aylık döneminde ise öncelikle Ocak ödeme dönemi, daha sonra Temmuz ödeme dönemi için aylıklara uygulanan artış oranları kadar artırılarak, sigortalının aylık başlangıç tarihindeki aylığı hesaplanır.

5. Malullük aylığının başlangıç tarihi

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalıların malullük aylığı;

- Malul sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı istek tarihinden önce ise yazılı istek tarihini,

- Malul sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı istek tarihinden sonra ise rapor tarihini,

takip eden ay başından itibaren başlatılır.

Sigortalı, aylığın başlangıç tarihinde geçici iş göremezlik ödeneği almakta ise, malullük aylığı geçici iş göremezlik ödeneğinin verilme süresinin sona erdiği tarihten sonraki aybaşından başlatılır. Bağlanacak malullük aylığı sigortalının almakta olduğu geçici iş göremezlik ödeneğinden fazla ise aradaki fark, malullük aylığı başlangıç tarihinden itibaren verilir.

4 (b) sigortalılarına malullük aylığı bağlanabilmesi için yazılı talepte bulunduğu tarih itibarıyla genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılığı nedeniyle prim ve prime ilişkin her türlü borcunun olmaması zorunludur.

Diğer taraftan, 4 (b) kapsamında geçen hizmetlerle 4 (a) ve (c) kapsamında aylık bağlanacağı durumlarda, talepte bulunulan tarihte, 4(b) kapsamında geçen hizmetlere ilişkin borcun bulunması halinde, yeni bir talep dilekçesi alınmadan, malullük aylıkları prim ve prime ilişkin her türlü borçlarını ödedikleri tarihi takip eden aybaşından başlatılır. Bu uygulama, malullük sigortasından 2008/Ekim ve sonrası tahsis talebinde bulunacaklar için yapılır.

6. Malullük aylığının kesilmesi ve yeniden başlaması

Malullük aylığı sigortalının;

- Sigortalı olarak yeniden çalışmaya başladığı tarihi,

- Yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya başladığı,

- Kontrol muayenesi sonunda malul olmadığının tespitine esas rapor tarihini,

takip eden ödeme dönemi başında kesilir.

a- Sigortalı Olarak Çalışma
Malullük aylığı bağlanmış bulunan sigortalının, Kanuna tabi olarak yeniden çalışmaya başlaması halinde aylığı, çalışmaya başladığı tarihi takip eden ödeme döneminden itibaren kesilir. Bunların sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışmaları mümkün bulunmamaktadır.
Çalışmaya başlamaları nedeniyle aylıkları kesilenlerden, çalıştıkları süre zarfında Kanunun 80 inci maddesine göre belirlenen prime esas kazançları üzerinden 81 inci maddesi gereğince kısa ve uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortasına ait prim alınır. Bunlardan işten ayrılarak yeniden malullük aylığı bağlanması için yazılı istekte bulunan ya da emekliye ayrılan veya sevk edilenlere; kontrol muayenesine tabi tutulmak ve ilk aylığına esas malullüğünün devam ettiği anlaşılmak kaydıyla, 4 (c) kapsamında çalışıyorsa görevinden ayrıldığı tarihi, diğerlerine ise istek tarihlerini takip eden ödeme döneminden itibaren yeniden malullük aylığı hesaplanarak bağlanır.

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bendi kapsamındaki sigortalılara yeniden bağlanacak aylıkların hesabında; ilk bağlanan malullük aylığına esas prim ödeme gün sayısı dikkate alınarak Kanunun 27 nci maddesinin dördüncü fıkrasının (a) ve (b) bentlerindeki hükümler uygulanır. Söz konusu (a) ve (b) bentlerindeki 9000 prim ödeme gün sayısı, 4 (a) sigortalıları için 7200 gün olarak uygulanır. 4 (a) sigortalılarından için 7200, 4(b) sigortalılarından ise 9000 gün ve daha fazla olanlar için ise toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden, Kanunun 29 uncu madde hükümlerine göre her 360 gün için % 2 olarak uygulanır.

b- Kontrol Muayenesi ve Yaptırımı

Sigortalının isteği veya Kurumca yaptırılan kontrol muayenesinde yeniden tespit edilecek malullük durumuna göre, malullük aylığı yeni malullük durumuna esas tutulan raporun tarihini takip eden ödeme dönemi başından başlanarak artırılır, azaltılır veya kesilir.

Sosyal Güvenlik Kurumunun yazılı bildiriminde belirtilen tarihten sonraki ödeme dönemi başına kadar kabul edilebilir bir özrü olmadığı halde kontrol muayenesini yaptırmayan sigortalının malullük aylığı, kontrol muayenesi için belirtilen tarihten sonraki ödeme dönemi başından itibaren kesilir. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumunun yazılı çağrısı üzerine kontrol muayenesi tarihinden önce en az 45 gün içinde sevk için başvuruda bulunmak kaydıyla gelir ve aylıkların kontrol muayene tarihine göre durdurulması dört aya kadar Sosyal Güvenlik Kurumunca ertelenir.

Kontrol muayenesini Sosyal Güvenlik Kurumunun yazılı bildiriminde belirtilen tarihten başlayarak;

-Üç ay içinde yaptıran ve malullük durumunun devam ettiği tespit edilenlerin aylığı, kesildiği tarihten,
-Üç ay geçtikten sonra yaptıran ve malullük durumunun devam ettiği tespit edilenlerin aylığı, rapor tarihinden sonraki ay başından,

başlanarak yeniden bağlanır.

7. Malullük sigortası bakımından üçüncü kişilerin sorumluluğu nasıldır?

5510 sayılı Kanunla getirilen yeni bir düzenlemedir. Uzun vadeli sigorta kollarından malullük ve ölüm sigortasında üçüncü bir kişinin kastı sonucu sigortalının malul duruma düşmesi veya ölmesi halinde, sigortalıya veya onun hak sahiplerine bağlanacak gelirin, gelirin başlangıç tarihindeki ilk peşin sermaye değerinin yarısı üçüncü kişilere rücu edilir.

Kanunun 39 uncu maddesine göre, üçüncü bir kişinin kastı nedeniyle malul olan sigortalıya 5510 sayılı Kanun uyarınca bağlanacak aylığın başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, Sosyal Güvenlik Kurumunca zarara sebep olan üçüncü kişilere rücu edilir.

Bu konuyla ilgili olarak detaylı bilgiler, İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası Bakımından İşverenin, Üçüncü Kişilerin ve Sigortalıların Sorumluluğu İle Peşin Sermaye Değerlerinin Hesaplanmasıyla İlgili İşlemler Hakkında Tebliğde yer almaktadır.

Örnek 1 : Üçüncü bir kişinin kasdi hareketi sonucu malul duruma düşen sigortalıya % 80 çalışma gücü kayıp oranı üzerinden malullük aylığı bağlanmıştır. Sigortalı 38 yaşından 2 ay gün almış olup, 5510 sayılı Kanunun 39 uncu maddesi gereğince bağlanan aylığın, aylığın başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı üçüncü kişiye rücu edilecektir.
Malullük aylığının, aylık başlangıç tarihindeki miktarı : 999 TL
Sigortalının yaş karşılığı PMF değeri (38 yaş karşılığı) : 1.619,84

(Bu değer İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası Bakımından İşverenin, Üçüncü Kişilerin ve Sigortalıların Sorumluluğu İle Peşin Sermaye Değerlerinin Hesaplanmasıyla İlgili İşlemler Hakkında Tebliğ ekinde yer alan tablodan alınmıştır.)

Peşin Sermaye Değeri : (Aylık Gelir Tutarı x 12 x peşin sermaye değeri tablosundaki değer) / 100 olur.
Peşin Sermaye Değeri : (999 x 12 x 1.619,84) / 100 = 194.186,419 TL'dir.
Rücu Edilecek Miktar : 194.186,419 TL / 2 = 97.093,20 TL'dir.

Diğer taraftan, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 20 nci maddesinde, "İl özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, personel çalıştırılmasına dayalı hizmetleri 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22 nci maddesindeki limit ve şartlar ile 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e)bendindeki sınırlamalara tabi olmaksızın doğrudan hizmet alımı suretiyle birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası bu idarelere ait ve halen bu kapsamda hizmet alımı yaptığı mevcut şirketlerinden birine, bu nitelikte herhangi bir şirketi bulunmuyorsa münhasıran bu amaçla kuracakları bir şirkete gördürebilir...." hükmü yer almaktadır.

Ayrıca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; "Ticaret ve diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı" başlıklı 28 inci maddesinde, "Memurlar Türk Ticaret Kanununa göre (Tacir) veya (Esnaf) sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari mümessil veya ticari vekil veya kollektif şirketlerde ortak veya komandit şirkette komandite ortak olamazlar. (Görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevler hariç). Memurlar, mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamaz; gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş yerinde veya vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışamaz. Memurların üyesi oldukları yapı, kalkınma ve tüketim kooperatifleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulmuş yardım sandıklarının yönetim, denetim ve disiplin kurulları üyelikleri ile özel kanunlarda belirtilen görevler bu yasaklamanın dışındadır." hükmü, "İkinci görev yasağı" başlıklı 87 nci maddesinde, "Memurlara; a) Bu Kanuna tabi kurumlarda, b) Sermayesinin tamamı Devlet tarafından verilmek suretiyle kurulan iktisadi kurumlar ile sermayesinin yarısından fazlası Devlete ait bankalarda, c) Özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle kurulan banka ve kuruluşlarda, ç) Yukarıdaki bentlerde yazılı idare, kuruluş ve bankalar tarafından sermayelerinin yarısından fazlasına katılmak suretiyle kurulan kuruluşlarla bunların aynı oranda katılmaları ile vücut bulan kurumlarda, İkinci görev verilemez; bu kurumlardan her ne ad ile olursa olsun para ödenemez ve yarar sağlanamaz.

Ancak, bu Kanunun memurlara ikinci görev verilmesini öngören hükümleri ile hakem, tasfiye memuru ve bilirkişilere takdir olunan İl Genel Meclisi ve İl Daimi Encümeni başkanları, özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle kurulan ve asli görevlerinin devamı niteliğinde olmayan çeşitli kurul, komisyon, heyet ve jüri çalışmalarına, Üniversiteler, Akademiler, Türkiye ve Orta - Doğu Amme İdaresi Enstitüsü ve özel kanunlarla veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle kurulan araştırma kurumları tarafından idareyle ilgili olarak yapılan inceleme ve araştırma çalışmalarına katılanlar için özel kanunlarınca gösterilen veya bu kanunlara dayanılarak tespit edilen ücretlerin ödenmesine ilişkin hükümler saklıdır." hükmü, "İkinci görev verilecek memurlar ve görevler" başlıklı 88 inci maddesinde, "Bu Kanuna tabi kurumlarda çalışan Devlet memurlarına esas görevlerinin yanında; A) Özel kanunlarla, Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle veya bunların verdiği yetkiye dayanılarak memurlara gördürülmesi öngörülen sürekli hizmetler, B) Mesleki bilgisi ile ilgili olarak, hizmet olanakları elverişli bulunmak ve atamaya yetkili amir tarafından uygun görülmek şartiyle; 1) 87 nci maddede yazılı kurumların tabiplikleri, diş tabiplikleri, eczacılıkları, kimyagerlikleri, veterinerlikleri, avukatlıkları ile Adli Tıp Kurumu Uzmanlıkları, 2) Asıl görevlerinin bulunduğu bucak, ilçe ve zorunlu hallerde iller belediyelerinin yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar ve mimarlarca yürütülmesi gereken teknik hizmetleri, İkinci görev olarak verilebilir. Asıl görevlerinin yanında; a) Tabiplere; il ve ilçe sağlık müdürlüğü, il sağlık müdür yardımcılığı, halk sağlığı müdürlüğü, halk sağlığı müdür yardımcılığı, sağlık grup başkanlığı, baştabiplik, baştabip yardımcılığı ile il sağlık ve halk sağlığı müdürlüklerinde ilgili mevzuatı uyarınca tabipler tarafından yürütülmesi öngörülen şube müdürlükleri, b) Diş hekimlerine ve veterinerlere, meslekleri ile ilgili baştabiplik, c) Veteriner, diş hekimi ve eczacılara; baştabip yardımcılığı, d) Öğretmenlere; okul ve enstitü müdürlüğü, başyardımcılığı ve yardımcılığı görevleri, ikinci görev olarak yaptırılabilir." hükmü yer almaktadır.

Söz konusu hükümlerden, memurların ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamayacağı ile ikinci görev verilecek haller sayılmıştır. Bu hükümler çerçevesinde belediye, il özel idaresi ve mahalli idare birliklerinde çalışan memurların, bu kuruluşların iştiraki olan şirketlerde, kurumlarını temsilen görev almaları, yönetim ve denetim kurulu üyesi olabilmeleri mümkündür. Hali hazırda mevcut belediye şirketlerinde de belediye çalışanları görev almaktadır.

Yine Sayıştay Temyiz Kurulunun 17.3.2015 tarihli ve D.35870 T.40154 nolu kararında, "Söz konusu hükümden, memurların ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamayacağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, yukarıda adı soyadı yazılı memurun, bir ticaret şirketi olan Özbelsan A.Ş.'de görev alabilmesi mümkün değildir. Bahsi geçen hükümde, memurların görevli oldukları kurumların iştiraklerinde kurumlarını temsilen alacakları görevler, kapsam dışı bırakılmakla birlikte, memurların hükümde belirtilen istisnaya dayanarak yürüttükleri temsil görevleri asıl işlerinin yanında yürütülen bir görevdir. Dolayısıyla, adı geçen memurun 08.04.2004 tarihinden itibaren Özbelsan A.Ş.'de görevlendirilmesi ve genel müdür olarak mesaisinin tamamını anılan şirkette geçirmesi nedeniyle söz konusu istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir." denilmiştir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve Sayıştay Başkanlığının ilgili Kararı gereğince belediye başkan yardımcısı görevini ifa eden personelin Belediyenize ait şirkette İdarenizi temsil edebileceği, yönetim ve denetim kurullarında görev alabileceği, bunun dışında bir görev alamayacağı ve ikinci görev olarak herhangi bir görevde bulunamayacağı mütalaa edilmektedir.

Belediyede boş bulunan daire başkanı kadrosuna 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 68/B maddesinin ek hükmü uyarınca 5 yıllık hizmet süresi şartını sağlayanlar atanabilir mi?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 68/B maddesinin üçüncü fıkrasında; “Cumhurbaşkanı onayıyla yapılan atamalarda Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde öngörülen hizmet süresi şartları aranır. Üst kademe kamu yöneticisi sayılmayan daire başkanı ve bu kadrolara denk yönetici kadrolarına yapılacak atamalarda bu bentte öngörülen hizmet süresi yükseköğrenim gördükten sonra beş yıl olarak uygulanır. Ancak bu beş yıllık sürenin hesabında Devlet memurlarının kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınır.” hükmüne yer verilmektedir.

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Personel istihdamı” başlıklı 22'nci maddesinde; “... Genel sekreter, belediye başkanının teklifi üzerine Çevre ve Şehircilik Bakanı tarafından atanır. Genel sekreter kadrosuna atananlar, genel idare hizmeti sınıfına dahil bakanlık genel müdürleri, genel sekreter yardımcısı kadrosuna atananlar bakanlık müstakil daire başkanları, 1. hukuk müşaviri ve daire başkanlığı kadrosuna atananlar ise bakanlık daire başkanları için ilgili mevzuatında öngörülen ek gösterge, makam, görev ve temsil tazminatları ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 152 nci maddesi uyarınca ödenen zam ve tazminatlardan aynen yararlanırlar...” hükmü yer almaktadır. Bununla birlikte, memuriyete girmeden önce ya da memurluktan ayrılarak yapılan hizmetlerin kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde ne şekilde değerlendirileceği hususu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36'ncı maddesinin “Ortak Hükümler” bölümünün (C) fıkrasında düzenlenmiştir.

Mezkûr fıkraya göre, memuriyet dışında serbest olarak çalışılan veya resmi veya özel sektörde geçen süreler; Teknik Hizmetler, Sağlık Hizmetleri, Avukatlık Hizmetleri Sınıfları ile Millî Eğitim Bakanlığı kadroları ve basınla ilgili kadrolar için dikkate alınırken, aynı sürelerin Genel İdare Hizmetleri Sınıfına ait kadrolar bakımından kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilmesine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Dolayısıyla daire başkanı kadrosuna atanmak için iki husus ortaya çıkmaktadır; Birincisi; zorunlu olan 5 yıllık hizmet süresinin kamu kurumlarında memur kadrolarında geçirilmesi gerekmektedir.

İkincisi; kazanılmış hak aylığında sayılacak hizmetlerde geçirilen sürelerin yalnızca mezkûr maddede belirtilen kadrolara atanılması durumunda sayılacağından öncelikle bu hizmet sınıflarında bulunan bir kadroya atanıp geçen sürelerin kazanılmış hak aylığında sayılmasını müteakip yeterli hizmet süresinin karşılanması kaydıyla daire başkanlığı kadrosuna atama yapılabilecektir.

Yukarıda verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde, yükseköğrenim sonrası kamu kurumlarında 5 yılı aşkın memuriyet hizmeti bulunan ilgili personel daire başkanı kadrosuna atanabilecektir. Aynı şekilde kamu kurumlarındaki daire başkanlıklarına da aynı şartlarda atamanın mümkün olduğunu ifade edebiliriz.

2- GÜNÜ BİRLİK HASTANEYE GİDİŞ VE GELİŞLER YILLIK İZİNLERDEN DÜŞÜLEBİLİR Mİ?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi görev yapan personelin kendi muayene ve kontrolleri için günü birlik hastane gidiş gelişleri yıllık izinlerinden düşülebilir mi?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun “Yıllık İzin” başlıklı 102 nci maddesinde; “Devlet memurlarının yıllık izin süresi, hizmeti 1 yıldan on yıla kadar (On yıl dahil) olanlar için yirmi gün, hizmeti on yıldan fazla olanlar için 30 gündür. Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir.” hükmü ile “Yıllık İzinlerin Kullanılışı” başlıklı 103 üncü maddesinde, “Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izleyen iki yılın izni bir arada verilebilir. Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer. Öğretmenler yaz tatili ile dinlenme tatillerinde izinli sayılırlar. Bunlara, hastalık ve diğer mazeret izinleri dışında, ayrıca yıllık izin verilmez. Hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele, her yıl yıllık izinlerine ilaveten bir aylık sağlık izni verilir.” hükümlerine yer verilmiş olup yıllık iznin kapsamı belirlenmiş ve bu izinlerin nasıl kullanılacağı açıklanmıştır.

Diğer taraftan, mezkûr Kanunun “Mazeret İzni” başlıklı 104 üncü maddesinde mazeret izinleri hüküm altına alınmış olup (C) bendinde, “(A) ve (B) fıkralarında belirtilen hâller dışında, merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakati ile bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde, mazeretleri sebebiyle memurlara on gün izin verilebilir. Zaruret hâlinde öğretmenler hariç olmak üzere, aynı usûlle on gün daha mazeret izni verilebilir. Bu takdirde, ikinci kez verilen bu izin, yıllık izinden düşülür.” ifadelerine yer verilerek, birim amirlerinin muvafakati ile duruma göre atamaya yetkili amir, vali, kaymakam veya diplomatik misyon şefi tarafından memurlara on “gün” mazeret izni verilebileceği, aynı usulle ikinci kez bu iznin verilmesi halinde ise bu kısmın yıllık izinden düşüleceği ifade edilmiştir.

Ayrıca, 657 sayılı Kanunun 105 inci maddesinde “Hastalık ve Refakat İzni”, 108 inci maddesinde ise “Aylıksız İzin” halleri düzenlenmiştir. Öte yandan, (mülga) Devlet Personel Başkanlığının 2/9/2014 tarihli ve 4645 sayılı görüş yazısında; “Kamu kurum ve kuruluşları memurun mesai saatleri dışında yerine getirme imkanı olmayan özel durumları için gün içerisinde birim amirinin bilgisi dahilinde belli bir saate kadar izin vermekte ve bu izin türü uygulamada “saatlik izin” olarak anılmakla birlikte, 657 sayılı Kanunda saatlik izin ifadesine yer verilmemiş ve izinler konusundaki tüm düzenlemeler “gün hesabı” üzerinden ifade edilmiştir.

Yukarıdaki hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; çalışanların izin haklarının kanunla düzenleneceği hususu Anayasamızda güvence altına alınmış ve 657 sayılı Kanunda izinler konusu detaylı bir şekilde düzenlenmiş olup, kurum içi uygulamalar sonucu ortaya çıkan ve saatlik izin olarak anılan konuda ise herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığından gün içinde verilen bu tür izinlerin toplanarak her 1 güne isabet eden kısmının yıllık izinden veya mazeret izninden düşülmesinin hukuka uygun olmayacağı mütalaa edilmektedir.” denilmektedir.

Bu itibarla, gün içinde çeşitli sebeplerle personele verilen saatlik izinlerin yıllık veya mazeret izinlerinden düşülmesine imkan bulunmamaktadır.

3- İstatistik mezunu olup da ekonomist kadrosunda çalışanlar ilave bir derece alabilir mi?

Teknik hizmetler sınıfında ekonomist kadrosunda çalışmakta olan personelin istatistik bölümü mezunu olması halinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36/A/4 maddesi kapsamında ilave bir dereceden faydalanması mümkün müdür?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 36 maddesinin “II Teknik Hizmetler Sınıfı” başlıklı bölümünde, “Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatcı, ekonomici …… Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder.” hükmü bulunmaktadır.

Ayrıca, 657 sayılı Kanunun 36 ncı maddesinin A/4 fıkrasında, “Teknik hizmetler sınıfında görev almak şartiyle jeolog, jeofizikçi, hidrojeolog, hidrolog, jeomorflog, kimyager, fizikçi, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (harekat araştırmacısı), matematiksel iktisatçı (Ekonometrici), …… anabilim dallarından mezun olanlar öğrenimlerine göre tespit edilen giriş derece ve kademelerine bir derece” eklenmek suretiyle bulunacak derece ve kademelerden hizmete alınacağı belirtilmektedir.

Buna göre personelin, 657 sayılı Kanunun 36/A/4 maddesinin ilgili hükmü gereği teknik hizmetler sınıfında görev alması ve istatistik bölümü mezunu olarak istatistikçi unvanını ihraz etmesinden dolayı ilave bir dereceden faydalanması gerekmektedir.

4- Sağlık raporu alan personelin dikkat etmesi gereken ayrıntılar

Belediyede görev yapan personelin aldığı 45 günlük sağlık raporunun fenne aykırı olduğu gerekçesi ile sağlık iznine çevrilmemesi halinde personelin göreve gelmediği günler yıllık izninden düşülebilir mi?

Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7 nci maddesinde konu detaylarıyla açıklanmıştır. Ayrıca mülga Devlet Personel Başkanlığının 6/4/2015 tarihli ve 2109 sayılı görüş yazısında konunun detaylarına yer verilmiştir. Bu görüşe göre;

1- Devlet memurunun almış olduğu ve anılan Yönetmelikte belirtilen sürede çalıştığı kuruma intikal ettirdiği hastalık raporunun fenne aykırı olduğu konusunda tereddüt bulunması hâlinde kamu kurum ve kuruluşlarınca söz konusu raporların hastalık iznine çevrilmemesi halinde en kısa sürede memurun bulunduğu yere yakın ve Sağlık Bakanlığınca belirlenen bir hakem hastaneye sevk edilmesi gerekmektedir.

2- Hakem hastanece hastalık raporunun fenne aykırı olduğuna karar verilmesi halinde memura hastalık raporunun fenne aykırı olması sebebiyle hastalık iznine çevrilmediğine ve görevine başlaması gerektiğine ilişkin yazılı bildirimin yapılması gerekmektedir.

3- Yazılı bildirim yapılmasına rağmen memurun bildirimin yapıldığı günü takip eden gün görevine başlamaması halinde söz konusu memurun izinsiz ve özürsüz olarak görevini terk etmiş sayılması ve hakkında 657 sayılı Kanun ve özel kanunların ilgili hükümleri uyarınca işlem yapılması gerekmektedir.

4- Fenne aykırı olduğuna karar verilen hastalık raporunu veren hekim hakkında gerekli işlemlerin yapılabilmesi amacıyla bu durumun hekimin bağlı olduğu kuruma bildirilmesi gerekir.

5- Bahse konu fenne aykırı olduğu tespit edilen hastalık raporunun tesisinde ilgili memura atfedilebilecek bir sorumluluğun bulunması halinde ilgili memur hakkında da disiplin hükümlerinin işletilmesi gerekir.

Ancak personelin aldığı sağlık raporunun fenne aykırı olması halinde ise ilgilinin bu rapor gereğince göreve gelmediği günlerinin yıllık izinden düşülmesi mümkün değildir.

5- Açık öğretim lisesi mezunlarının başlangıç derece ve kademeleri nasıl belirlenmektedir?

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49 uncu maddesine göre teknisyen unvanı ile sözleşmeli personel olarak çalışmakta olan ve mesleki açık öğretim lisesine kayıt yaptırarak teknik bölümün 2 yıl süreli (Elektrik-Elektronik Teknolojisi) fark derslerini vererek 2016 yılında mezun olduğunu belirttiğiniz personelin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36/A “Ortak Hükümler” başlıklı öğrenim durumlarına göre giriş ve yükselebilecek derece ve kademeleri farklı mıdır?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun geçici 48 inci maddesinde sözleşmeli personelin memur kadrosuna atanmasına ilişkin süreç belirlenmiştir. Bu madde hükümlerine göre memur kadrolarına atananların, ilgili mevzuat hükümlerine göre sözleşmeli personel olarak geçirdikleri hizmet süreleri öğrenim durumlarına göre yükselebilecekleri dereceleri aşmamak kaydıyla kazanılmış hak aylık derece ve kademelerinin tespitinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

657 sayılı Kanunun 36/A “Ortak Hükümler” başlıklı maddesinde sınıfların öğrenim durumlarına göre giriş ve yükselebilecek derece ve kademeler; Liseyi bitirenler 13/3, lise dengi mesleki veya teknik öğrenimi bitirenler 12/2, 2 lise veya dengi okullar üstü 1 yıllık mesleki veya teknik öğrenimi bitirenler 11/1, lise veya dengi okullar üstü 2 yıl veya ortaokul üstü en az 5 yıllık mesleki veya teknik öğrenimi bitirenler 10/1 olarak belirtilmiştir.

Buna göre teknisyen kadrosunda görev yapan personelin açıktan fark derslerini vererek mesleki açık öğretim lisesinden mezun olması halinde ilgili kişinin 657 sayılı Kanunun 36/A hükmü gereği 12/2 derece ve kademeden başlatılması gerekmektedir.

6- Jandarma astsubaylıktan ayrılanlardan memurluğa geçenlerin derece ve kademeleri

Jandarma Genel Komutanlığı emrinde astsubay olarak çalışmakta olan personelin kendi isteği ile istifa ederek memur kadrosuna geçenler bekleme süresine tabi olurlar mı ve başlangıç derece ve kademeleri nasıl belirlenir?

657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinde, “... VIII - JANDARMA HİZMETLERİ SINIFI Bu sınıf Jandarma Genel Komutanlığı kadrolarında bulunan subay, astsubay, uzman jandarma ile çarşı ve mahalle bekçilerini kapsar. ...” hükmü, 92 nci maddesinde, “... 657 sayılı Kanuna tabi olmayan personelden kendi istekleri ile görevinden çekilmiş olanlar, boş kadro bulunmak ve gireceği sınıfın niteliklerini taşımak kaydı ile bu Kanuna tabi kurumlardaki memuriyetlere atanabilirler. ...” hükmü, 97 nci maddesinde de bekleme süreleri belirlenmiştir. Ayrıca 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunda da birçok düzenlemeye yer verilmiştir.

Bu itibarla; 1- Jandarma Genel Komutanlığı emrinde astsubay olarak çalışmakta iken kendi isteği ile istifa eden ilgilinin bekleme süresine tabi olarak 657 sayılı Kanunun 92'nci maddesi çerçevesinde atanabilecektir.

2- İlgili personelin ayrıldıkları derece ve kademeden göreve başlatılmaları esas olduğundan görev yaptığı kurumdan aldığı hizmet cetvelinde toplam hizmet süresinin gösterildiği ve işlemin bu belgeye göre yapılması gerekmektedir.

7- Görevden uzaklaştırılanların maaşları ve kesintiler nasıl ödenecek?

Hakkında yürütülmekte olan çeşitli yargılamalardan dolayı görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanan personelin tedbir kararı devam etmesine rağmen emeklilik ile yıllık izin talebinde bulunması halinde ne yapılacağı, kesilen maaşın 1/3'lik kısmı ile sosyal denge tazminatının tarafına ödenmesini mümkün müdür?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun; “Görevden uzaklaştırma” başlıklı 137'nci maddesinde; “Görevden uzaklaştırma, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. Görevden uzaklaştırma tedbiri, soruşturmanın herhangi bir safhasında da alınabilir.” hükmü, “Ceza kovuşturması sırasında görevden uzaklaştırma” başlıklı 140'ıncı maddesinde, “Haklarında mahkemelerce cezai kovuşturma yapılan Devlet memurları da 138'inci maddedeki yetkililer tarafından görevden uzaklaştırılabilirler.” hükmü yer almaktadır.

Yine bu kanunda Görevden uzaklaştırılan veya görevinden uzak kalan memurların hak ve yükümlülüğü, tedbirin kaldırılması halinde yapılacak işlemler ile memurun göreve tekrar başlatılması zorunlu olan haller açıklanmıştır.

Diğer taraftan, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 15'inci maddesinde, “Belediyeler ve bağlı kuruluşları ile il özel idarelerinin kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlilerine sosyal denge tazminatı ödenebilir. Sosyal denge tazminatının ödenebilecek aylık tutarı, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanununa göre yapılan toplu sözleşmede belirlenen tavan tutarı geçmemek üzere ilgili belediye ve il özel idaresi ile ilgili belediye ve il özel idaresinde en çok üyeye sahip kamu görevlileri sendikası arasında anılan Kanunda öngörülen hükümler çerçevesinde yapılabilecek sözleşmeyle belirlenir.” hükmü bulunmaktadır.

Ayrıca, Sayıştay 1. Dairesinin 18/12/2018 tarihli ve K.10730 nolu Kararında, “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Görevden uzaklaştırılan veya görevinden uzak kalan memurların hak ve yükümlülüğü” başlıklı 141'inci maddesindeki; “Görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir. …” hükmü esas alınarak söz konusu tazminatın ödenmesi mümkün değildir. Çünkü sosyal denge tazminatının dayanağı 657 sayılı Kanun değil; 375 sayılı KHK ve 4688 sayılı Kanun ile bu KHK ve Kanuna istinaden düzenlenen “Sosyal Denge Tazminatı Sözleşmesi”dir.” denilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde ilgili personelin; 1-Görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan, gözaltına alınan veya açığa alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi, göreve tekrar başlatılmaları halinde ise aylıklarının kesilmiş olan üçte biri ödenir.

2-Görevden uzakta geçirilen süre göreve dönüş sonrasında kanunda belirtilen şartların sağlanması halinde kademe ilerlemesinde veya derece yükselmesinde değerlendirilir.

3- Emeklilik şartlarının sağlaması durumunda Devlet memurlarına tanınan bir hak olarak emeklilik talebinde bulunulabilir.

4- Yıllık izin memura tanınan bir hak olup görevden uzaklaştırılan dönemde bu haktan yararlanılabilinir.

5-Sosyal denge tazminatının sosyal denge sözleşmesi ile belirlendiği, kapsama dahil personele her ay aylıkları ile birlikte ödendiğinden ilgili sendika arasında yapılan sosyal denge sözleşmesinde görevden uzaklaştırılan personele sosyal denge tazminatının ödenip ödenmeyeceği konusunda hüküm olması halinde bu hükmün uygulanması gerekir.

8- Süt izni kullananlara maktu fazla çalışma ücreti ödenebilir mi?

Belediyede zabıta memuru olarak çalışmakta olan personelden süt izni kullananlara maktu fazla çalışma ücreti ödenir mi?

5393 sayılı Belediye Kanununun “Zabıtanın görev ve yetkileri” başlıklı 51'inci maddesi, “... Zabıta hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. Zabıta personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye zabıta ve özel güvenlik hizmetlerinde fiilen çalışanlara, fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir.” hükmünü içermektedir.

Diğer taraftan, 2023 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa ekli K Cetvelinin fazla çalışma ile ilgili III üncü Bölümünün “(B) Aylık Maktu Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı bölümünde, “1- Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir... 3- Yukarıdaki hükümlere göre ödenecek aylık maktu fazla çalışma ücretleri; a) Görevin yapılması sırasında veya görevden dolayı yaralanma ve sakatlanma hallerinde tedavi süresince, b) Bir yılda toplamı 30 günü geçmeyen hastalık izni sürelerinde, c) İtfaiye hizmetlerinde çalışan personel için görevin yapılması sırasında veya görevden dolayı hastalanma hallerinde tedavi süresince, ç) Yurt içinde yapılacak hizmet içi eğitime katılma ve geçici görevli olarak bulunma durumlarında, ödenmeye devam olunur. Diğer hallerde ise, fiilen çalışıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ödenir.” hükmüne yer verilmiştir.

Ayrıca, Sayıştay Temyiz Kurulunun 12/9/2018 tarihli ve 43828 Dosya No.'lu Kararında, “Anılan mevzuat hükümleri uyarınca, aylık maktu fazla mesai ücreti yalnızca zabıta ve itfaiye kadrosunda bulunan ve zabıta ve itfaiye hizmetini fiilen yerine getiren personele ödenecektir. Yani zabıta personelinin maktu fazla mesai ücretini alabilmesi için iki şartı birlikte taşıması gerekmektedir; öncelikle kişinin kadrosunun zabıta kadrosu olması, bununla birlikte zabıta görevini fiilen icra etmesi gerekmektedir. Dolayısıyla zabıta kadrosunda olup da fiilen bu görevi icra etmeyen personele maktu fazla mesai ücreti ödenmesi mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.” hükmü ile maktu mesai ücretinin hangi şart ve durumda ödeneceği belirtilmiştir.

Buna göre; 1- Zabıta memuru kadrosunda olan ilgili personelin süt izninde kullanmış olduğu 1,5 saatlik mazeret izni günlük 7,5 saatlik çalışma süresinin içinde sayılamaz. 2- 657 sayılı Kanunun ilgili hükmünde yer alan “Yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında fiili çalışmaya bağlı her türlü ödemeler hariç malî haklar ile sosyal yardımlara dokunulmaz” hükmü ile Bütçe Kanununun K Cetvelinde yer alan düzenleme gereğince fiilen çalışılmayan sürelere ilişkin maktu mesai ücretinin ödenmesi mümkün değildir. 3- Belediye meclisince belirlenen aylık maktu fazla çalışma ücretinin, Belediyenin zabıta teşkilatının günlük/haftalık çalışma saat ve süreleri dikkate alınarak ilgili personelin süt izni dahil çalışmadığı sürelere karşılık gelen kısmının bu sürelerden düşürülerek kalan kısma denk gelen aylık maktu fazla çalışma ücretinin ödenmesi gerekmektedir.

9- İdari görevlere vekalet eden tabipler 17 bin TL kayba uğruyor

Tabip, uzman tabip, diş tabibi ve uzman diş tabibi kadrolarında bulunanlardan vekaleten veya tedviren başka bir göreve atananlara, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 39'uncu maddesi kapsamında ödeme yapılabilir mi?

Bir belediyede tabip, uzman tabip, diş tabibi ve uzman diş tabibi kadrosunda görev yapanlardan şube müdürü, müdür ve şef kadrolarına vekâlet veya tedviren görevlendirilenlere 375 sayılı KHK'nin ek 39'uncu maddesi gereğince ek ödeme yapılıp yapılamayacağı konusunda Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı tarafından verilen görüş yazısı ile konu açıklığa kavuşturulmuştur.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 39'uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 9'uncu maddesine göre ek ödeme yapılan uzman tabip ve uzman diş tabibi kadro veya pozisyonlarında bulunanlara en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %370'i, tabip ve diş tabibi kadro veya pozisyonlarında bulunanlara ise %185'i tutarında; 9/1/1985 tarihli ve 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Alanında Bazı Mali Hükümler Hakkında Kanun'un ek 3'üncü maddesi, 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Kanun'un 221 inci maddesinin üçüncü fıkrası ve 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 28'inci maddesinin dördüncü fıkrası hükümlerine göre ödeme yapılan uzman tabip ve uzman diş tabibi kadro veya pozisyonlarında bulunanlara en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %310›u, tabip ve diş tabibi kadro veya pozisyonlarında bulunanlara ise %155'i tutarında ilave ödeme yapılır. Bu ödeme, kadro veya pozisyonları için öngörülen hizmetlerde fiilen görev yapılan süreyle orantılı olmak üzere her takvim ayı için hesaplanır ve bir sonraki ayın 15'inde aylıklarla birlikte ödenir. Ancak, yılda 30 günü geçmeyen izin süreleri için fiilen görev yapma şartı aranmaz. Bu fıkraya göre yapılacak ödeme, damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz.” hükmü yer almaktadır.

Bu kapsamda, uzman tabip, tabip, uzman diş tabibi ve diş tabibi kadro veya pozisyonlarında bulunanlara mezkûr hüküm kapsamında ödeme yapılabilmesi bahse konu kadro veya pozisyonlar için öngörülen hizmetlerde fiilen görev yapılması şartına bağlanmıştır. Dolayısıyla, söz konusu kadro veya pozisyonlar için öngörülen hizmetleri ifa edebilme yeterliliğinin yanı sıra bahse konu hizmetlerin doğrudan ifa edilmesi başka bir deyişle bu hizmetlerin yürütülmesi bakımından sorumluluğun bulunması gerektiği değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda ilgili ödemenin yapılmasında, söz konusu kadro veya pozisyonlarda bulunma yeterli olmayıp bu kadro ve pozisyonlar için öngörülen hizmetlerin fiilen yerine getirilmesi de gerekmektedir.

Bu itibarla, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 39'uncu maddesinde düzenlenen ödemenin, uzman tabip, tabip, uzman diş tabibi ve diş tabibi kadro veya pozisyonlarında bulunup söz konusu kadro veya pozisyonlar için öngörülen hizmetlerde fiilen görev alanlara yapılabilecektir. Bu durum ise idari görevlere vekaleten atanan tabipler açsından ciddi bir mali kayba sebep olacaktır. Örneğin uzman doktorun müdürlüğe vekalet etmesi halinde mali kaybı; 9500x0,509796x3,7=17.919 TL olacaktır.

10- Belediye başkan danışmanlarına ilave ödeme yapılabilir mi?

5216 sayılı Kanun gereğince başkan danışmanı olarak görevlendirilenlere 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 40'ıncı maddesinde düzenlenen ilave ödeme verilir mi?

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun “Danışmanlar” başlıklı 20'nci maddesinde; “Nüfusu iki milyonu aşan büyükşehir belediyelerinde on, diğer büyükşehir belediyelerinde beşi geçmemek üzere başkan danışmanı görevlendirilebilir. Danışman olarak görevlendirileceklerin en az dört yıllık yüksek öğrenim kurumlarından mezun olması şarttır. Danışman olarak görevlendirilme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma dahil, ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmez. Danışmanların görev süreleri sözleşme süresi ile sınırlıdır. Ancak bu süre belediye başkanının görev süresini aşamaz. Danışmanlara, her türlü ödemeler dâhil, büyükşehir belediyesi genel sekreterine ödenen brüt aylık miktarının %75'ini aşmamak üzere belediye meclisinin belirlediği miktarda brüt ücret ödenir.” hükmü yer almaktadır.

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 40'ıncı maddesinde ise; “... İlave ödeme, kapsamında bulunanlara sadece kendi unvanı esas alınarak ödenir ve mali hakları mevzuatı uyarınca en yüksek devlet memuru veya başka bir unvan esas veya emsal alınmak suretiyle belirlenenler bakımından, diğer mevzuat uyarınca mali haklarının belirlenmesine esas ödeme unsurlarının kapsam veya hesabına dahil edilmez. Bu ödeme, ilgili mevzuatı uyarınca ödenmekte olan veya mali ve sosyal hakların tespitinde esas alınan aylık, ücret, zam, tazminat, ödenek, döner sermaye ödemesi, ikramiye ve diğer herhangi bir ödeme unsurunun ya da ücret tavanının hesabında dikkate alınmaz. Bu madde hükümleri, doğrudan veya başka bir ödemenin hesabında olmak üzere, tamamen veya kısmen mükerrer ödeme yapılmasına neden olacak şekilde uygulanamaz. Diğer mevzuatın bu fıkraya aykırı hükümleri uygulanmaz. Bu maddenin uygulanmasında ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye ve uygulamayı yönlendirmeye Cumhurbaşkanlığı yetkilidir.” hükmüne yer verilmiştir.

Konuya ilişkin olarak Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü'nün 16/11/2023 tarihli ve E-74073113-045.02-189893 sayılı görüş yazısında, Büyükşehir Belediyesi'nde danışman olarak görev yapanların brüt ücretinin hesaplanmasında; 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin ek 40'ıncı maddesi çerçevesinde yapılan ilave ödemenin dikkate alınmaması gerektiği belirtilmiştir.

11- Ortaokul veya lise mezunları en fazla kaçıncı dereceye kadar yükselebilir?

Ortaokul ve lise mezunlarından bazı unvanlarda en fazla hangi derece ve kademeye yükselebileceklerine aşağıda yer verilmiştir.

1- Lise mezunu olup tahsildar ve memur kadrosunda görev yapan personelin durumu

Kadro cetvellerinde bu kadroların üst derecesi 5 olarak belirlenmiştir. Lise mezunu olarak bu kadrolara atanan personelin halen bulunduğu kadro derecesi hiçbir şekilde 5'inci dereceyi geçemeyecek, hizmet yılı dikkate alınarak kazanılmış hak aylık derecesi 3'üncü derecenin son kademesine yükseltilecek olup 657 sayılı Kanunun 37'nci maddesinde sayılan şartların gerçekleşmesi halinde ise kazanılmış hak aylık derecesi 2'nci dereceye yükseltilebilecektir.

2- Ortaokul mezunu olup zabıta memuru kadrosunda görev yapan personelin durumu

Kadro cetvellerinde bu kadroların üst derecesi 3 olarak belirlenmiştir. Personelin kazanılmış hak aylık derecesi istisnalar hariç olmak üzere 5'inci derecenin son kademesidir.

657 sayılı Kanun'un 37'nci maddedeki şartların varlığı halinde 4'üncü dereceye yükselebilecek olup kanunla verilen bir dereceden yararlanması halinde kazanılmış hak aylık derecesi 3'üncü dereceye yükseltilecektir. 3'üncü derecede münhal zabıta memuru kadrosunun varlığı halinde de bu kadroya atanabilecektir.

1- İşsizlik ödeneği nedir?

Sigortalı işsizlere yasada belirtilen şartları taşımaları halinde işsiz kaldıkları dönem için belirli süre ve miktarda yapılan ödemedir.

2- İşsizlik Ödeneğinden Yararlanma Koşulları nelerdir?

Kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmak,

Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmak,

Hizmet akdinin feshinden önceki son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş olmak,

Hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde en yakın İŞKUR birimine şahsen ya da elektronik ortamda başvurmak,

3- İşsizlik ödeneğine başvuru nasıl yapılır?

Hizmet akdinin feshinden sonraki 30 gün içinde en yakın İŞKUR birimine başvurmak gerekmektedir. Başvuru, İŞKUR birimine şahsen gelerek veya elektronik ortamda www.iskur.gov.tr adresinden yapılabilir. Mücbir sebepler dışında 30 gün içerisinde başvurulmaması halinde, başvuruda gecikilen süre, toplam hak sahipliği süresinden düşülmektedir.
İşsizlik ödeneğinin ödenebilmesi için sigortalı işsizlerin iş almaya hazır durumda olması gerekmektedir. İşsizlik ödeneği başvurusu ile kişinin iş arayan kaydı yapılmakta veya güncellenmektedir. Böylece sigortalı işsizlerin danışmanlık, işe yerleştirme ve mesleki eğitim hizmetlerini alması sağlanmaktadır. Dolayısıyla, vekaletname ile başvuru yapılması imkanı bulunmamaktadır.

4- İşsizlik ödeneğine hak kazananlara sunulan hizmetler nelerdir?

İşsizlik Ödeneği

Genel Sağlık Sigortası Primleri

Yeni bir iş bulma

Meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi

5- İşsizlik Ödeneğinin Süresi ne kadardır?

Hizmet akdinin feshinden önceki son üç yıl içinde;

600 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 180 gün,

900 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 240 gün,

1080 gün sigortalı olarak çalışıp işsizlik sigortası primi ödemiş olan sigortalı işsizlere 300 gün,

süre ile işsizlik ödeneği verilmektedir.

6- İşsizlik Ödeneği Miktarı ne kadardır?

Günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının %40'ı olarak hesaplanmaktadır. Bu şekilde hesaplanan işsizlik ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %80'ini geçememektedir. İşsizlik ödeneği damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.

2024 yılı için aylık işsizlik ödeneği hesabı

Son 4 Aylık Prime Esas Kazançların Aylık Ortalaması

Hesaplanan İşsizlik Ödeneği Miktarı

Damga Vergisi

Oranı

Ödenecek İşsizlik Ödeneği Miktarı

Son 4 Ay 2024 Yılına Ait Asgari Ücretle Çalışan

20.002,50

8.001,00

0,00759

7.940,27

Son 4 Ay 25.000 TL ile Çalışan

25.000,00

10.000,00

0,00759

9.924,10

Son 4 Ay 41.000 TL ile Çalışan

41.000,00

16.002,00(*)

0,00759

15.880,54

(*) Hesaplanan işsizlik ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının %80'ini geçemeyeceği için sigortalı işsize ödenecek aylık işsizlik ödeneği miktarı bu şekilde hesaplanmıştır.

7- İşsizlik ödeneğinden hangi kesintiler yapılmaktadır?

İşsizlik ödeneği damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi değildir, nafaka borçları dışında haciz ve başkasına devredilemez.

8- İşsizlik ödeneğinin hangi dönemlerde ödenir?

İşsizlik ödeneği başvuruları izleyen ayın sonuna kadar sonuçlandırılır. İşsizlik ödeneği, her ayın beşinde aylık olarak işsizin kendisine ödenir. Ödeme tarihini öne çekmeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yetkilidir.

Sigortalı işsizler, TC Kimlik Numaralı Nüfus Cüzdanı ile birlikte her hangi bir PTT Bank şubesine başvurarak işsizlik ödeneklerini alabilirler.

9- İşsizlik ödeneğinin kesildiği haller nelerdir?

İşsizlik ödeneği almakta iken;

İŞKUR tarafından teklif edilen mesleklerine uygun ve son çalıştıkları işin ücret ve çalışma koşullarına yakın ve ikamet edilen yerin belediye mücavir alanı sınırları içinde bir işi haklı bir nedene dayanmaksızınreddedenlerin,

Çalışma hayatını inceleme ve denetleme yetkisine haiz müfettişlerce veya kamu idarelerinin denetim elemanları tarafından yapılan denetimlerde Kurumumuzdan işsizlik ödeneği aldığı dönemde kayıt dışı olarak çalıştığı tespit edilenlerin,

işsizlik ödenekleri tekrar başlatılmamak üzere kesilmektedir.

İşsizlik ödeneği aldığı süre içinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı almaya başlayanların ödenekleri "Emeklilik" gerekçesiyle yaşlılık aylığını almaya başladığı tarih itibarıyla kesilir.

İŞKUR tarafından önerilen meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimini haklı bir neden göstermedenreddeden veya kabul etmesine karşın devam etmeyen ve haklı bir nedene dayanmaksızın Kurum tarafından yapılan çağrıları zamanında cevaplamayan, istenilen bilgi ve belgeleri öngörülen süre içinde vermeyenlerin işsizlik ödenekleri kesilmektedir. Ancak, bu hallerin sona ermesi durumunda, ödemelere yeniden başlanmaktadır. Ödemenin süresi başlangıçta belirlenmiş olan toplam hak sahipliği süresinin sona erdiği tarihi geçememektedir.

10- Sağlık hizmetinden yararlanmak mümkün müdür?

İşsizlik ödeneği alanlar genel sağlık sigortası kapsamında olup, işsizlik ödeneği ödenen günler için, ilgililer adına sadece genel sağlık sigortası primleri İşsizlik Sigortası Fonundan yatırılmaktadır. Ödenek alanların bakmakla yükümlü olduğu kişiler de genel sağlık sigortalısı kapsamında sağlık hizmetlerinden yararlanabilmektedir.

11- İşsizlik ödeneği alırken yapılması gerekenler nelerdir?

İşsizlik ödeneği alınan süre içinde;

- İkamet adresinin değişmesi,

- Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı alınması,

- Yetkili sağlık kuruluşunca istirahatli kılınması,

- Silahaltına alınılması,

- Yurtdışına çıkılması,

- Bir işte çalışmaya başlanması veya

- Mahkeme kararıyla işe iade edilmesi,

hallerinde durum 15 gün içinde en yakın İŞKUR birimine veya Alo170'e bildirilmelidir.

İşsizlik ödeneğinden yararlananlar, kendi kusuru ve bilgilerdeki eksiklik veya yanlışlık nedeniyle yapılan fazla ödemeleri yasal faizi ile birlikte ödemek zorundadır.

12- İşsizlik ödeneğinin yeniden başlatılması mümkün müdür?

Ödenekten yararlanırken, işsizlik ödeneğinden yararlanma süresi doldurulmadan tekrar işe girilmesi ve işsizlik ödeneğinden yararlanmak için gerekli olan şartları yerine getiremeden yeniden işsiz kalınması halinde daha önceden hak edilen işsizlik ödeneği süresi dolduruluncaya kadar ödenekten yararlanılabilinir. Kalan hak sahipliğinin devamında İŞKUR'a başvurulan tarihten itibaren ödemeler gerçekleştirilir.Hak kazanma şartlarını sağlamak suretiyle yeniden işsiz kalınması halinde ise sadece bu yeni hak sahipliğinden doğan süre kadar işsizlik ödeneği ödenir.

İşte yirmi üçüncü soru ve cevabı:

Soru: Devlet memuru iken vefat eden kişinin evli kız çocukları, emekli ikramiyesinden faydalanabilir mi?

Cevap: Aylığa müstahak olan kişilere ve Emekli Sandığı mensubu olmakla beraber, bekar kız çocuklarına ödenmektedir. Evli kız çocuklarına ikramiye ödemesi yapılmamaktadır.

İşte yirminci ikinci soru ve cevabı:

Soru: Babam 3,5 yıllık devlet memuru iken vefat etti. Askerlik süresini borçlanarak 5 yıla tamamlamam halinde tarafıma aylık bağlanır mı?

Cevap: Bu süreyi borçlanarak 5 yılı tamamlamanız halinde ve 5510 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinde belirtilen şartlara sahip olmanız halinde aylık bağlanabilecektir. Talep dilekçesi ile birlikte, Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığı, Mithat Paşa Cad. No:706437 Sıhhiye/Ankara adresine müracaat etmeniz gerekmektedir.

İşte yirmi birinci soru ve cevabı:

Soru: Eşim 3,5 yıllık Devlet Memuru iken vefat etti. Askerlik süresini borçlanarak 5 yıla tamamlarsam, bana aylık bağlanır mı? Gerekli olan belgeler nelerdir?

Cevap: Bu süreyi borçlanarak 5 yılı tamamlamanız halinde size aylık bağlanacaktır. Gerekli belgeleri temin etmek için aşağıdaki adımları izlemeniz gerekmektedir:

- Talep dilekçesi hazırlayın.
- Belgelerinizi Kamu Görevlileri Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığı'na iletmek üzere şu adrese göndermeniz gerekmektedir:
Mithat Paşa Cad. No:706437 Sıhhiye/Ankara

Bu belgeleri ileterek süreyi borçlanarak 5 yılı tamamlamanız halinde emeklilik aylığı bağlanacaktır.

MEMUR5.COM editörü, çalışma hayatı ve kamu personel rejimin duayen isimleri ile çok merak edilen soruların yanıtlarını derledi. İşte, kıdem tazminatıyla ilgili temel bilinmesi gerekenler ve sıkça yöneltilen soruların yanıtları:

1- Kıdem tazminatının ödenmesi için gereken koşullar nelerdir?

1475 sayılı Kanunun 14. maddesine göre çalışanlara belirli şartlarla kıdem tazminatı ödenmektedir. Buna göre;

Aynı işverene bağlı çalışma süresinin en az 1 yıl olması ve iş sözleşmesinin;
1- İşveren tarafından iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık nedenleri dışındaki nedenlerle,
2- İşçi tarafından sağlık, iyi niyet ve ahlak kuralarına aykırılık veya işyerinde işin durması benzeri nedenlerle,
3- Askerlik görevi nedeniyle,
4- Emeklilik hakkının elde edilmesi veya bu kapsamda gereken sigortalılık süresi ve prim gününün doldurulması nedeniyle,
5- Kadın işçinin evlenmesi nedeniyle,
6- İşçinin ölümü nedeniyle feshi halinde çalışma süresinin gerektirdiği kıdem tazminatı ödenmektedir.

2- İşten kendi isteğiyle ayrılan işçi kıdem tazminatı alabilir mi?

Kural olarak işten kendi isteğiyle (istifa) ayrılan işçi, kıdem tazminatı alamamaktadır. Ancak; iş sözleşmesinin askerlik görevi, emeklilik hakkının elde edilmesi, sağlık problemlerinin işin yapılmasına sürekli bir biçimde engel oluşturduğunun belgelenmesi, işverenin iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırı davranışlarda bulunması nedenleri ile işçi tarafından feshi halinde (istifa), çalışma süresinin en az 1 yıl olması koşulu ile kıdem tazminatı hakkı alınabilmektedir.

3- Evlilik nedeni ile işten ayrılan kadının kıdem tazminatı alabilmesi için gereken şartlar nelerdir?

Yasal düzenleme gereği; Kadın işçilerin evlilik nedeni ile işten ayrılması durumunda, çalışma süresinin gerektirdiği kıdem tazminatı ödenmektedir. Bu haktan yararlanılabilmesi için; iş sözleşmesinin evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içinde yazılı olarak feshi, evliliği gösteren belgenin işverene sunulması, feshin gerekçesinin evlilik olduğunun açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

4- Kıdem tazminatı hakkı nasıl hesaplanır?

Herhangi bir iş sözleşmesinin kıdem tazminatını gerektiren bir nedenle feshi durumunda, çalışılan her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödenmektedir. Bir yıldan artan sürelerde oranlanarak hesaplamaya dahil edilecektir. Kıdem tazminatı hesaplamaları sırasında işçiye ödenen ücretin yanı sıra, kendisine düzenli olarak sağlanan tüm para ve para ile ölçülebilen menfaatlerin (yol parası, yemek parası, düzenli olmak koşulu, ikramiye ödemeleri v.b.) brüt tutarları dikkate alınmaktadır. Her tam çalışma yılı için ödenen kıdem tazminatı tutarı, fesih tarihinde geçerli olan kıdem tazminatı tavanı ile sınırlandırılmıştır.

5- İşyerinin satılması durumunda işçi kıdem tazminatının ödenmesini isteyebilir mi?

Herhangi bir işyerinin kısmen veya tümüyle devredilmesi durumunda, söz konusu işyerinde çalışmakta olanlar aynı şartlarla çalışmaya devam edeceklerdir. İşyerinin devri, çalışanların yasal hakları konusunda herhangi bir kayba yol açmayacak, çalışanlara işyerinin devri nedeni ile kıdem tazminatı ödenmesi gerekmeyecektir. Gerek kıdem tazminatı, gerekse yıllık ücretli izin haklarının belirlenmesi gerektiğinde devir öncesi ve devir sonrası oluşan toplam çalışma süresi esas alınacaktır.

6- İşyerinin taşınması veya çalışma şartlarının değiştirilmesi durumunda işçi kıdem tazminatını alarak işten ayrılabilir mi?

İşveren işçi ilişkileri, yasa ile belirlenen esaslar çerçevesinde iş sözleşmelerinde düzenlenmektedir. Bu kapsamda; işin niteliği, görev tanımları, çalışma süre ve koşulları, işçiye ödenecek ücret ve diğer esaslar iş sözleşmelerinde düzenlenmektedir. İş sözleşmesi hükümleri, işyeri uygulamaları veya çalışma koşulları konusunda değişiklik yapmak isteyen işveren, durumu yazılı olarak bildirmek ve işçinin onayını almakla yükümlüdür. İşçi tarafından 6 gün içinde kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamamaktadır. İş sözleşmesinin bu nedenle feshi halinde, kıdem tazminatı ve bildirim süreleri konusundaki yükümlülüklere bağlı kalınacaktır.

7- Ücreti artırılmayan işçi kıdem tazminatını alarak işten ayrılabilir mi?

Ücretlerin hangi dönemlerde veya oranlarda artırılacağına ilişkin herhangi bir çerçeve belirlenmiş durumda değildir. Ücret uygulamaları konusundaki yasal düzenleme asgari ücretin altında ücretle işçi çalıştırılamayacağı ile sınırlıdır. Bunun ötesinde ücret uygulamalarına ilişkin esaslar, iş sözleşmelerinde belirlenebilmektedir. İş sözleşmesinde bağlayıcı bir hüküm bulunmaması halinde, uygulamaya ilişkin inisiyatif işverene aittir. İş sözleşmesinde herhangi bir hüküm bulunmamasına karşın, ücret artışlarındaki anlaşmazlık nedeni ile işten ayrılan işçi istifa etmiş sayılacağından, herhangi bir tazminat hakkı oluşmayacaktır.

İşten kendi isteğiyle (istifa) ayrılan işçinin, herhangi bir tazminat hakkı oluşmamaktadır. Yasal düzenleme açısından hamilelik veya doğum nedenine dayalı işten ayrılmalar istifa olarak değerlendirildiğinden, bu nedenlerle işten ayrılan işçi tazminat haklarından vazgeçmiş sayılmaktadır.

8- Hamilelik veya doğum nedeni ile işten ayrılan işçi, kıdem tazminatına hak kazanır mı?

İşten kendi isteğiyle (istifa) ayrılan işçinin, herhangi bir tazminat hakkı oluşmamaktadır. Yasal düzenleme açısından hamilelik veya doğum nedenine dayalı işten ayrılmalar istifa olarak değerlendirildiğinden, bu nedenlerle işten ayrılan işçi tazminat haklarından vazgeçmiş sayılmaktadır.

9- Özel sektörde çalışanın, kaç yıldan sonra istifa sonucu kıdem tazminatı hakkı vardır?

Kıdem tazminatına ilişkin düzenlemeler gereği, iş sözleşmesini kendi isteğiyle fesih eden işçinin (istifa), herhangi bir tazminat hakkı oluşmamaktadır. Çalışma süresinin belirli bir süreyi aşması, bu konudaki genel uygulamayı değiştirmemektedir. Öte yandan; iş sözleşmesini fesih etmek isteyen işçi (istifa), feshi yazılı olarak ve çalışma süresine göre 2 ile 8 hafta arasında değişen sürelerle uygulanan bildirim süresine bağlı kalarak işverenine iletmekle yükümlüdür.

10- İşyerinde 1,5 yıldan beri çırak olarak çalışıyorum. İşveren beni istemiyor, kıdem tazminatı alabilir miyim?

Alamazsınız. İş Kanununa tabi işçi olmalısınız.

11- İşveren tarafından iş sözleşmem 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/II ( Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Uymayan Haller ve Benzerleri) gerekçesiyle feshedildi kıdem tazminatına hak kazanır mıyım?

Kıdem tazminatına hak kazanamazsınız. Çünkü, Mülga 1475 sayılı İş Kanunu'nun yürürlüğü devam eden 14'üncü maddesinde işveren tarafından bu Kanunun 17'nci (4857/25'inci madde) maddesinin II numaralı bendinde gösterilen sebepler dışında işverence feshedilirse kişiye kıdem tazminatı ödeneceği belirtilmektedir.

12- Malullük aylığı nedeniyle işten ayrılıyorum kıdem tazminatına hak kazanır mıyım?

Hak kazanırsınız. Çünkü, 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14'üncü maddesi uyarınca malullük aylığı almak amacıyla işten ayrılma kıdem tazminatına hak kazanılan hallerdendir.

13- 5510 sayılı Kanunda öngörülen yaşlılık aylığı almak için yaş dışındaki sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayılarını tamamlayarak kendi isteğimle işten ayrılıyorum kıdem tazminatına hak kazanır mıyım?

Hak kazanırsınız. Çünkü, 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14'üncü maddesinde yaşlılık aylığı almak için yaş dışındaki sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayılarını tamamlayarak kendi isteğiyle işten ayrılanlara kıdem tazminatı ödeneceği belirtilmiştir.

14- Bir-iki ay önce evlendim, işten ayrılırsam kıdem tazminatı alabilir miyim?

Alamazsınız. Çünkü, 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14'ncü maddesinde kadın işçi evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi arzusu ile sona erdirmesi halinde kıdem tazminatına hak kazanacağı belirtilmektedir.

15- 10 ay önce evlendim işten ayılmak zorundayım, ayrılırsam kıdem tazminatı alabilir miyim?

Alabilirsiniz. 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14'ncü maddesinde kadın işçi evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi arzusu ile sona erdirmesi halinde kıdem tazminatına hak kazanacağı belirtilmektedir.

16- Daha önce çalıştığım kamu kurumunda kıdem tazminatım ödendi, daha sonra başka bir kamu kurumunda çalışmaya başladım, kıdem tazminatıma esas süre nasıldır?

Daha önceki süre dikkate alınmayarak, ikinci kamu kurumundaki hizmetiniz üzerinden kıdem tazminatına hak kazanırsınız.

17- 50.000 Türk lirası net ücret alıyorum, kıdem tazminatıma esas ücretim ne kadardır?

Kıdem tazminatınız hesaplanırken, 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemeyeceği belirtildiğinden, dönem kıdem tazminatı tavanı miktarı dikkate alınacaktır.

18- 2024 yılında kıdem tazminatı tavanı ne kadar oldu?
Kıdem tazminatı tavanının hesabında bir hizmet yılı için Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanına yapılan emekli ikramiyesi ödemesi esas alınmaktadır. Bu çerçevede, maaş katsayısındaki artışlar, Başbakanlık Müsteşarı'na yapılacak emekli ikramiyesini de arttırmıştır. Dolayısıyla Başbakanlık Müsteşarı'nın emekli ikramiyesine paralel artış gösteren işçilere ödenecek kıdem tazminatı tavanı tutarı 01/01/2024 tarihinden itibaren 35.058,58 TL olmuştur.

19- Kıdem tazminatı tavanı nasıl hesaplanır?

1475 Sayılı İş Kanununun 14 üncü Maddesinin 2762 Sayılı Kanunla değişik 13 üncü Fıkrası gereğince; bu Kanuna tabi işçilerin kıdem tazminatlarının yıllık miktarı en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçememektedir.
12.9.1980 - 31.12 1982 döneminde ise 2320 Sayılı Kanunun 1 inci maddesi gereğince kıdem tazminatının yıllık miktarı 30 günlük asgari ücretin 7.5 katından fazla olamamaktaydı.
Halen Devlet Memurlarına bir hizmet yılı için ödenmekte olan emeklilik ikramiyesinin hesabında aşağıda belirtilen ödemelerin toplamı esas alınmaktadır :
1 - Aylık Gösterge X Aylık katsayısı
2 - Ek Gösterge X Aylık katsayısı
3 - Kıdem Aylığı Toplam Göstergesi X Aylık katsayısı
4 - Taban Aylık Göstergesi X Taban Aylık katsayısı
5 - En yüksek devlet memuru aylığının (Ek Gösterge Dahil) brüt tutarının her devlet memurunun kendi ek göstergesine göre farklılık gösteren oranına tekabül eden miktar
-Ek göstergesi 7.600 (dahil) - 8.400 (hariç) arasında olanlarda % 215'ine,
-Ek göstergesi 6.400 (dahil) - 7.600 (hariç) arasında olanlarda % 195'ine,
-Ek göstergesi 4.800 (dahil) - 6.400 (hariç) arasında olanlarda % 165'ine,
-Ek göstergesi 3.600 (dahil) - 4.800 (hariç) arasında olanlarda % 145'ine,
-Ek göstergesi 2.200 (dahil) - 3.600 (hariç) arasında olanlarda % 85'ine,
-Diğerlerinde % 55'ine,
oranı uygulanacaktır.
Bu itibarla en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenen emeklilik ikramiyesi aşağıdaki şekilde hesaplanmaktadır ;
01.01.2024 tarihi itibariyle:
1 - Aylık Göstergesi: 1500, Aylık Katsayısı: 0,760871
1500 x 0,760871 = 1.141,30
2- Ek Göstergesi: 8000, Aylık Katsayısı: 0,760871
8000 x 0,760871 = 6.086,96
3- Kıdem Aylığı Toplam Göstergesi: 500, Aylık Katsayısı: 0,760871
500 x 0,760871 = 380,43
4- Taban Aylığı Göstergesi: 1000, Taban Aylık Katsayısı:
1000 x 11,909083 = 11.909,08
5- (Aylık Gösterge + Ek Gösterge) X Aylık Katsayısı X 2,15 (% 215)
1500 + 8000 = 9500
9500 x 0,760871 = 7.228,27
7.228,27 x 2,15 (% 215) = 15.540,78
= 1.141,30+6.086,96+380,43+11.909,08+15.540,78
= 35.058,58

Çalışanın kıdem tazminatı alabilmesi için en az 1 yıl aynı işverene bağlı çalışması gereklidir. İş sözleşmesinin belirli nedenlerle sona erdirilmesi veya işçinin istifası durumunda kıdem tazminatı hakkı doğar. Ancak, işçinin istifasıyla kıdem tazminatı alabilmesi için belirli koşulların sağlanması gerekir, örneğin askerlik, sağlık sorunları veya işverenin ahlaka aykırı davranışları gibi durumlar.

Kıdem tazminatı, her tam çalışma yılı için 30 günlük brüt ücret tutarı olarak hesaplanır ve işçinin almakta olduğu tüm maddi haklar dikkate alınır. Kıdem tazminatı tutarı her yıl belirlenen bir tavanla sınırlandırılır.

İşyerinin devri durumunda, çalışanların hakları korunur ve kıdem tazminatı ödenmez. Ancak, işyerinin taşınması veya çalışma koşullarının değiştirilmesi durumunda işçi kıdem tazminatı alarak işten ayrılabilir.

Gazetecilerin kıdem tazminatı hakkı, mesleğe giriş tarihinden itibaren hesaplanır ve kıdem tazminatı talep edemezler.

Emeklilerin çalışmaya devam etmeleri durumunda kıdem tazminatı hakkı doğar, ancak emekli olduktan sonra çalışmaya başlayanlar için kıdem tazminatı farklı şekilde hesaplanır.

Kıdem tazminatı, işçinin emekli olduğu tarihten itibaren yeniden hesaplanır ve tekrar aynı işyerinde çalışmaya başlaması durumunda yeni bir çalışma dönemi başlar.

İşçiye damga vergisi dışında herhangi bir kesinti yapılmaz ve kıdem tazminatı her yıl için ödenecek 30 günlük ücret artırılabilir.

20- Kıdem tazminatımdan kesinti yapılır mı?

Sadece damga vergisi kesilir, başka kesinti yapılmaz.

21- Kıdem tazminatı hesaplanırken ücrete hangi ödemeler dahil edilir?

- Çıplak ücret
- Yemek yardımı
- Kasa tazminatı
- Gıda yardımı
- Yakacak yardımı
- Konut yardımı
- Giyecek yardımı
- Erzak yardımı
- Sosyal yardım niteliğindeki ayakkabı ya da bedeli
- Unvan tazminatı
- Aile yardımı
- Çocuk yardımı
- Temettü
- Havlu ve sabun yardımı ( işyerinde kullanılacaksa tazminat hesabında dikkate alınmaz)
- Taşıt yardımı
- Yıpranma tazminatı
- Kalifiye
-Nitelik zammı
- Sağlık yardımı
- Mali sorumluluk tazminatı
- Devamlı ödenen primler
22- Kıdem tazminatı hesaplanırken ücrete hangi ödemeler dahil edilmez?
- Yıllık izin ücreti
- Evlenme yardımı
- Hafta tatil ücreti
- Bayram harçlığı
- Hastalık yardımı
- Genel tatil ücreti
- Doğum yardımı
- Ölüm yardımı
- İzin harçlığı
- Jestiyon ödemeleri
- Seyahat primleri
- Devamlılık göstermeyen primler
- Fazla çalışma ücreti
- İş arama yardımı
- Harcırah
- Bir defalık verilen ikramiyeler
- İş elbisesi ve koruyucu malzeme bedelleri

22- Kıdem tazminatı hesaplanırken ücrete hangi ödemeler dahil edilmez?

- Yıllık izin ücreti

- Evlenme yardımı

- Hafta tatil ücreti

- Bayram harçlığı

- Hastalık yardımı

- Genel tatil ücreti

- Doğum yardımı

- Ölüm yardımı

- İzin harçlığı

- Jestiyon ödemeleri

- Teşvik ikramiyesi ve primleri, jübile ikramiyesi

- Seyahat primleri

- Devamlılık göstermeyen primler

- Fazla çalışma ücreti

- İş arama yardımı

- Harcırah

- Bir defalık verilen ikramiyeler

- İş elbisesi ve koruyucu malzeme bedelleri

23- Bir spor kulübünde profesyonel futbolcu olarak 2 yıl çalıştım. İş Kanununa göre ne kadar kıdem tazminatı alabilirim?

Sporcular 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi değiller. İş Kanunu hükümlerine göre kıdem tazminatı talep edemezsiniz.

24- Çalıştığım işyeri devredildi. Kıdem tazminatımı talep edebilir miyim?

Hayır. İşyerinin tamamı veya bir bölümü hukuki bir işleme dayanılarak bir başka işverene devredildiğinde, mevcut iş sözleşmeleri tüm hak ve borçları ile birlikte devralana geçer. Dolayısıyla devri gerekçe göstererek hizmet aktinizi feshedemez ve kıdem tazminatı talep edemezsiniz.

25- 4857 sayılı Kanuna göre, işçinin kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için işyerinde kaç yıl çalışması gerekir?

Bir yıl.

26- Çalışma süresinin bir kısmını kısmi süreli, bir kısmını tam süreli çalışan bir işçinin kıdemi nasıl hesaplanır?

İşçinin kısmi süreli çalışması tam süreliye dönüştürülerek kıdemi hesaplanır. Bu süre, kıdem tazminatına hak kazanma değil, kıdeminin hesaplanmasında dikkate alınır.

27- İşçi işyerinde çalışırken işyerinden kaynaklanan bir hastalığa tutulursa iş akdini feshedip kıdem tazminatı alabilir mi?

İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa işçi iş akdini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatına hak kazanabilir.

Meslekte en az beş yıl çalışmış olan gazetecilere kıdem hakkı tanınır. Kıdem hakkı gazetecinin mesleğe ilk giriş tarihinden itibaren hesaplanır.

28- Gazeteciler ne kadar sürede kıdem tazminatına hak kazanırlar?

Meslekte en az beş yıl çalışmış olan gazetecilere kıdem hakkı tanınır. Kıdem hakkı gazetecinin mesleğe ilk giriş tarihinden itibaren hesaplanır.

29- Kıdem süresi için farklı gazetelerde çalışmalar toplanır mı?

Kıdem hakkı gazetecinin mesleğe ilk giriş tarihinden itibaren hesaplanır.

30- Gazeteciye kıdem tazminatı taksitle ödenir mi?

İşverenin maddi imkansızlık sebebiyle gazetecinin tazminatını bir defada ödeyememesi halinde, tediye en çok dört taksitte yapılır ve bu taksitlerin tamamının süresi bir yılı geçemez. Ancak, bu bölünme o iş yerinin mali vergisini tahakkuk ettiren maliye şubesinin, müessesenin zarar etmekte olduğu kararı üzerine yapılabilir.

31- Çalışan emekliye kıdem tazminatı ödenir mi?

25-30 yıl çalışıp emekli aylığı almaya hak kazanan emeklilerin önemli bir bölümü çalışmaya devam ediyor. Aylık bağlama oranlarındaki düşüş nedeniyle azalan emekli aylıkları yüzünden emeklilik sonrası çalışma artmaya başladı. Diğer yandan, çocukların eğitim hayatlarının devam etmesi nedeniyle evin geçimi de emeklilerimize kalıyor. Hal böyle olunca, pek çok emekli emeklilik sonrası çalışmaya devam ediyor.

Peki, emekli olduktan sonra çalışmaya devam eden kişiler işlerinden ayrıldıklarında kıdem tazminatı alabilirler mi ve çalışan emeklinin emekli aylığı artar mı?

Emekli olduktan sonra 4/a'lı olarak, yani eski adıyla SSK'lı olarak çalışmaya devam etmek isteyenler için belirleyici olan bu kişilerin ilk kez ne zaman sigortalı olduklarıdır. 1 Ekim 2008 tarihinden önce çalışmaya başlamış veya emekli olmuş kişiler, emekli olduktan sonra 4/a'lı, yani bir işverene bağlı olarak çalışmaya devam etmek isterlerse, iki seçenekleri söz konusudur. Ya emekli aylıklarını kestirirler ya da sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışırlar. Sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışan kişilerin ücretlerinden yüksek prim kesintisi olmakla birlikte, söz konusu kişiler emekli aylıklarını almaya devam ederler. Aylığını kestirip çalışan emekli için ise normal bir sigortalı gibi bütün sigorta kollarına prim ödenir.

32- Hangi süre üzerinden hesap edilir?

Yargıtay'ın görüşü, emeklilik nedeniyle işten ayrılan çalışanın tekrar aynı işyerinde çalışmaya başlaması halinde, emekli olunan tarihte kıdem tazminatı ödenmişse, kıdem hakkının sıfırlandığı yönünde. Yani, emekli olup kıdem tazminatı aldıktan sonra aynı işyerinde çalışan kişi için yeni bir çalışma dönemi başlıyor ve bir yıllık asgari sürenin baştan başlaması söz konusu oluyor. Çalışanın bu işyerinden tekrar ayrılırken ödenecek olan kıdem tazminatının da emekli olduktan sonraki dönem üzerinden hesaplanması gerekiyor.

Örneğin, çalışan 20 yıl aynı işyerinde çalışıp kıdem tazminatını alarak emekli olmuş ve emekli olduktan sonra yeniden aynı işyerinde çalışmaya devam ederek 3 yıl daha çalışmışsa, ikinci kez kıdem tazminatına hak ettiğinde yalnızca 3 yıllık süre üzerinden kıdem tazminatı alabilecektir.

Kıdem tazminatı 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 125'inci maddesi uyarınca 10 yıllık zamanaşımına tabidir.

33- Kıdem tazminatında zamanaşımı var mıdır?

Kıdem tazminatı 818 sayılı Borçlar Kanununun 125'inci maddesi uyarınca 10 yıllık zamanaşımına tabidir.

34- Kıdem tazminatında her yıl için ödenecek 30 günlük ücret artırılabilir mi?

Kıdem tazminatında her yıl için ödenecek 30 günlük ücret artırılabilir. 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14 üncü maddesi, kıdem tazminatı ile ilgili 30 günlük sürenin hizmet akitleri veya toplu iş sözleşmeleri ile işçi lehine değiştirilebileceğini belirtmektedir.

35- Daha önceki hizmetinden dolayı kıdem tazminatı alan işçi, tekrar aynı işyerinde çalışmaya devam ederse, daha önceki süre için tekrar kıdem tazminatı alabilir mi?

Alamaz. 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14 üncü maddesinde aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı ödenmeyeceği belirtilmektedir.

36- İşyerinde 10 yıldan beri çalışan işçi, ne kadarlık ücret tutarında kıdem tazminatı alabilir?

1475 sayılı İş Kanunu'nun 14 üncü maddesinde işçinin işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence işçiye 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödeneceği belirtilmektedir. Dolayısıyla, işçi her yıl için 30 günlük olmak üzere toplam 300 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatına hak kazanır.

İşte yirminci soru ve cevabı:

Soru: Devlet memuru olarak çalışıyorum. Yedek subay okulunda geçen öğrencilik sürelerimi borçlanabilmem için gerekli belgeler nelerdir?

Cevap: Borçlanma talep dilekçesi, Yedek subay terhis belgesi ve Hizmet cetveli belgeleri gerekmektedir.

Bu haber, yedek subay okulunda geçen öğrencilik sürelerini borçlanmayı düşünen devlet memurlarının ihtiyaç duyacakları belgeler hakkında bilgi sağlamakta.

İşte on dokuzuncu soru ve cevabı:

Soru: Askerlik borçlanması yapmam halinde, sigortalılık başlangıç tarihinde herhangi bir değişiklik olur mu?

Cevap: Askerlikte geçen hizmet süreleriniz, sigortalılığınızın başlangıç tarihinden önce ise; sigortalılık başlangıç tarihi, borçlandırılan süre kadar geriye götürülmektedir.

Bu haber, askerlik borçlanması yapmayı düşünen kişilerin sigortalılık sürelerinde meydana gelebilecek değişiklikleri açıklamayı amaçlamakta.

İşte on sekizinci soru ve cevabı:

Soru: 5510 sayılı Yasa hükümlerine göre polislerden kimler borçlandırılabilecektir?

Cevap: Polis Akademisi ile fakülte ve yüksekokullarda, Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler ile Emniyet hizmetleri sınıfında halen çalışmakta olanlar borçlandırılacaktır. Halen Emniyet hizmetleri sınıfında çalışmayanlar ile vefat edenlerin dul ve yetimleri, bu haktan yararlanamayacaktır.

Bu cevap, polis memurlarının emeklilik süreçleriyle ilgili belirsizliklere açıklık getirmeyi amaçlamaktadır.

İşte on yedinci soru ve cevabı:

Soru: 29.03.2009 tarihinde yapılan mahalli idareler seçimleri sonucu, İl Genel Meclisi Üyeliğine seçilenlerden, il encümeni olanlar hakkında 4/C kapsamında işe giriş bildirgesi düzenlenecek mi?

Cevap: İsteklerine bakılmaksızın 4/c sigortalısı sayılacaklarından, bunlar hakkında işe giriş bildirgesi e-sigorta yoluyla Kurumumuza gönderilmesi gerekmektedir.

Bu haber, kamu çalışanlarının emeklilik süreçlerindeki belirsizliklere açıklık getirmeyi amaçlamakta.

İşte on altıncı soru ve cevabı:

Soru: Babam 6 yıllık devlet memuru iken vefat etti ve tarafıma kız yetim aylığı bağlandı. 657 sayılı Kanunun 4/B sözleşmeli öğretmen olmam halinde yetim aylığım kesilir mi?

Cevap: 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre çalışmaya başladığınız tarihi takip eden aybaşından itibaren aylığınız kesilir.

Bu haber, kamu çalışanlarının emeklilik süreçlerindeki belirsizliklere açıklık getirmeyi amaçlamakta.

İşte on beşinci soru ve cevabı:

Soru: 01.10.2008 tarihinden önce (SSK) hizmeti olan sigortalı, 01.10.2008 tarihinden sonra devlet memuru olarak işe başlarsa, statüsü (4/a,4/b.4/c) ne olur?

Cevap: 2008 yılı Ekim ayı başından sonra ilk defa devlet memuru olarak göreve başlayanlar, 01.10.2008 tarihinden sonra 4/C sigortalısı sayılacak ve haklarında 01.10.2008 tarihinden sonra hükümleri uygulanacaktır.

Bu haber, kamu çalışanlarının emeklilik süreçlerindeki belirsizliklere açıklık getirmeyi amaçlamakta.