Emeklilik dilekçesinin kuruma sunulmasından itibaren 1 ay içinde emeklilik talebinin onaylanması gerektiği belirtildi. Kurum, emeklilik başvurusunu kabul etmediği takdirde, dilekçenin verildiği tarihten itibaren 1 ay sonunda memurun ilişiği zorunlu olarak kesileceği bildirildi. Bu durumda, emeklilik işlemleri dilekçede belirtilen tarihe göre yapılır.

Emekli olma talebini geri almak, emeklilik onayı alınmadan önce mümkündür. Ancak, emeklilik onayı alındıktan sonra geri dönüş yapılamaz. Onay verilmeden önce talep iptal edilirse, mahkemeye başvurulması gerektiği vurgulandı.

Memurun emeklilik talebi reddedildiği takdirde, 1 ay sonunda görevdeki ilişiği kesilir. Bu süreçte, talep edilen tarih ile geçerli hizmet süresi hesaplanarak, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından emeklilik işlemleri başlatılır.

Kanun teklifinin en dikkat çeken maddesi, emekli bayram ikramiyelerinin artırılmasına yönelik düzenleme. Şu anda 3 bin lira olan emekli bayram ikramiyesi, teklifin kabul edilmesiyle 4 bin liraya çıkarılacak. Bu düzenleme, milyonlarca emeklinin gelirine doğrudan yansıyacak önemli bir değişiklik olarak dikkat çekiyor. Ayrıca, teklifin diğer maddelerinde de bazı cezaların artırılması ve çeşitli kamu hizmeti düzenlemeleri yer alıyor.

Teklifin bir diğer önemli düzenlemesi, Karayolları Taşıma Kanunu'nda yapılacak değişiklikler. Bu değişiklikle birlikte, bilet almadan yolcu taşıyanlar ile sözleşmesiz taşımacılık yapanlara, 8 bin 500 liradan başlayıp 85 bin liraya kadar değişen oranlarda idari para cezası uygulanacak. Ayrıca, iş yerlerinde ve terminallerde ücret ve zaman tarifelerini uygun şekilde bulundurmak zorunlu olacak. Bu kurallara uymayan işletmelere ise 3 bin 500 liradan 35 bin liraya kadar cezalar kesilecek.

Teklif, ayrıca Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda da değişiklikler öngörüyor. Cumhurbaşkanı görevinden ayrılan kişilere, istekleri üzerine belirli bir tutarda yaşlılık aylığı bağlanacak. Bu düzenleme, eski Cumhurbaşkanlarının yaşam standartlarını iyileştirmek amacıyla yapılmış bir değişiklik olarak değerlendiriliyor.

Yeni düzenlemeyle, Türk vatandaşlarına doğum yardımının sağlanması da gündemde. 1 Ocak 2025 ve sonrasında doğan çocuklar için başvuru yapılması durumunda, tek seferlik ya da çocuk 5 yaşına kadar aylık doğum yardımı yapılacak. Bu yardım, Türk vatandaşlarının ailelerine ekonomik destek sağlamayı amaçlıyor.

Bu hafta TBMM'deki bir diğer önemli faaliyet ise komisyon toplantıları olacak. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu'nda, 26 Mart'ta Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, 'Dijital Platformlarda Çocuklara Yönelik Tehlikeler' konulu bir sunum yapacak. Ayrıca, Yapay Zeka Araştırma Komisyonu'nda da Milli Eğitim Bakanlığı yetkilileri ile İstanbul ve Anadolu üniversitelerinden akademisyenler çeşitli sunumlar yapacak.

TBMM, 30 Mart-1 Nisan tarihleri arasında kutlanacak Ramazan Bayramı nedeniyle çalışmalarına ara verecek. Bayram tatili sonrasında ise 8 Nisan'a kadar tatil yapılması planlanıyor. Bu süre zarfında, Genel Kurul'un yanı sıra grup toplantıları ve komisyon çalışmaları da gerçekleştirilecek.

Bu hafta, TBMM Genel Kurulu'nda emekli bayram ikramiyesinin artırılması, çeşitli idari para cezalarının düzenlenmesi ve kamu hizmetlerine ilişkin önemli değişikliklerin görüşülmesi bekleniyor.

TBMM'de görüşülen teklifin, Genel Kurul'da en geç 27 Mart perşembe günü kabul edilmesi bekleniyor. Aslında, teklifin bu hafta Meclis Genel Kurulu'nda görüşülmesi planlanmıştı, ancak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alınmasının ardından Genel Kurul'da protestolar yaşandı ve bu sebeple kanun teklifinin görüşmelerine geçilemedi. Teklifin önümüzdeki hafta yeniden gündeme gelmesi ve kabul edilmesi öngörülüyor.

SGK tarafından yapılan açıklamada, emeklilerin Ramazan Bayramı ikramiyelerinin 3000 TL olarak ödenmeye başlanacağı, ancak teklifin yasalaşması durumunda 1000 TL'lik farkın ödeneceği ifade edildi.

20 Mart Perşembe günü, emekli bayram ikramiyesiyle ilgili görüşmeler, AK Parti ve MHP milletvekillerinin yoklamaya katılmaması sonucu gerçekleşmedi. Bunun üzerine teklifin bir sonraki hafta, 25 Mart Salı günü saat 15:00'te TBMM Genel Kurulu'nda tekrar gündeme alınması bekleniyor. Teklif, emekli bayram ikramiyesinin 3 bin liradan 4 bin liraya yükseltilmesini öngörüyordu.

Öte yandan, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu ve 105 kişi hakkında gözaltı kararı verilen soruşturma da, TBMM'deki oturum sırasında tartışma yarattı. CHP Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır'ın, AK Parti Kayseri Milletvekili Bayar Özsoy'a kolonya şişesi fırlatması nedeniyle mecliste gergin anlar yaşandı. Araya giren milletvekilleri kavgayı önlerken, Başarır, şişeyi geri gönderen Meclis Başkanvekili Sırrı Süreyya Önder'e tepki gösterdi.

Bu olayların ardından, TBMM Genel Kurulu'nda diğer gündem maddeleri de görüşülemeyerek, bir sonraki hafta yapılacak oturuma ertelendi.

Dul ve yetim maaşı alanların bayram ikramiyesi, hak sahiplerinin hisse oranına göre belirlenmektedir:

%75 Hisse Oranı (Eş ve Çocuk Yoksa): 3.000 TL
%50 Hisse Oranı (Çocuk Varsa): 2.000 TL
%25 Hisse Oranı (Ölüm Aylığı Alanlar): 1.000 TL
Bu ikramiye ödemeleri, dul ve yetim maaşı sahiplerinin herhangi bir başvuru yapmasına gerek olmadan maaş aldıkları bankalar aracılığıyla yatırılacak.

Bayram ikramiyesi, aşağıdaki gruplar tarafından alınabilir:

Emekli aylığı, yaşlılık aylığı, vazife malullüğü aylığı, malullük aylığı, ölüm aylığı ile sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm geliri alanlar
Şehit yakınları, gaziler, muharip gaziler, güvenlik korucuları
Şampiyon sporcular ve terörden zarar gören sivil vatandaşlar ile bu kişilerin hak sahipleri
Dul ve yetim maaşı alanlar, hak sahipliği oranlarına göre belirlenen miktarda bayram ikramiyesini alacaklar.

Emeklilik yaşının, 1999 öncesiyle kıyaslandığında ciddi bir şekilde artması ve prim gün sayısının da daha fazla olması, EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) yasası sonrasında gündeme gelen en büyük eşitsizliklerden biri haline geldi. 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olan SSK'lılar, yaş şartı aranmadan 5000-5975 prim günü ve kadınlarda 20, erkeklerde ise 25 yıl sigorta koşuluyla emekli olabiliyordu. Ancak, 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar için 7000 prim günü ve kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 yaş şartı öngörülüyordu. 30 Nisan 2008 sonrası sigortalı olanlar için ise hem emeklilik yaşı hem de prim gün sayısı daha da farklılaşıyor.

Bu durum, özellikle son yıllarda işe girenler için ciddi bir eşitsizliğe yol açtı. EYT yasası öncesi yalnızca 2 yıl olan emeklilik yaş farkı, yeni düzenlemelerle 20 yıla kadar yükseldi. 9 Eylül 1999 sonrası sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar için bu fark daha da belirginleşmiş oldu. Şimdi ise, kademeli emeklilik için yapılan yeni teklif ile, bu eşitsizliğin giderilmesi amaçlanıyor.

Teklif, 31 Aralık 2000 tarihine kadar sigortalı olan kişilerin emeklilik yaşının kadınlarda 43, erkeklerde ise 45 olmasını öneriyor. 2008'de işe girenler için ise kadınlarda 51, erkeklerde ise 53 yaşında emeklilik hakkı tanınması isteniyor. Ayrıca, prim gün sayısının 7000 yerine 6400'den başlatılması ve her yıl 75 gün artırılması talep ediliyor.

Yeni düzenlemeyle birlikte, 31 Aralık 2035'e kadar prim gününü tamamlayan kadınların 58 yaşında, erkeklerin ise 60 yaşında emekli olması hedefleniyor. 2035 sonrasında ise emeklilik yaşına her iki yılda bir artış uygulanması öngörülüyor.

EYT yasası sonrası ortaya çıkan bu eşitsizlik, özellikle son yıllarda işe başlayan çalışanlar için ciddi bir sorun haline geldi. Çalışanlar, emeklilik yaşının kademeli olarak artırılmasını ve prim gün sayısının daha adil bir şekilde düzenlenmesini talep ediyor. Yasa teklifinin kabul edilmesi halinde, özellikle 2000 sonrası sigortalı çalışanlar için daha adil bir emeklilik hakkı sağlanması bekleniyor.

Kademeli emeklilik düzenlemesi, sigortalı çalışanların haklarını koruma amacı taşıyor ve bu düzenlemenin kabul edilmesi halinde emeklilik yaşındaki eşitsizliklerin azalması hedefleniyor.

Sözcü gazetesinin haberine göre, SGK, 2023 yılına ait malulen emeklilik verilerini açıkladı. Buna göre, belirli hastalıkları bulunan vatandaşlar, yaş beklemeden emekli olabilecek. Normal şartlarda kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emekli olabilirken, malulen emeklilik kapsamında bu yaş şartı aranmayacak.

SGK verilerine göre, malulen emeklilikten en fazla yararlananlar kanser hastaları oldu. Onkoloji hastalıkları nedeniyle malulen emekli edilenlerin oranı yüzde 32,89 olarak gerçekleşti. Kanserin ardından en çok emeklilik hakkı kazandıran hastalık grupları psikiyatri, nöroloji, üriner sistem rahatsızlıkları, göz hastalıkları, kardiyoloji, gastroenteroloji ve solunum yolu hastalıkları olarak sıralandı.

SGK mevzuatına göre, malulen emekli olabilmek için çalışma gücünün en az yüzde 60'ını kaybetmiş olmak gerekiyor. Ayrıca, başvuru yapabilmek için en az 10 yıllık sigortalılık süresi ve 1.800 gün prim ödeme şartı aranıyor. Ancak, başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan kişiler için 10 yıllık sigortalılık şartı kaldırılıyor.

Malulen emeklilik başvuruları, sigortalıların bağlı bulunduğu SGK müdürlüklerine yapılabiliyor. Başvuruda, hastalığın tespitine yönelik sağlık kurulu raporu isteniyor. SGK'nın yetkilendirdiği hastanelerden alınan raporlar incelendikten sonra uygun görülen kişilere malulen emeklilik hakkı tanınıyor.

Bu hak, işçi, memur, Bağ-Kur'lu ve diğer sigortalılar için geçerli. İş kazası veya meslek hastalığı sonucu en az yüzde 60 oranında iş gücü kaybı yaşayanlar da bu kapsama giriyor.

SGK'nın açıkladığı yeni liste, ciddi sağlık sorunları yaşayan sigortalılar için büyük bir fırsat sunuyor. Kanser, nöroloji, psikiyatri gibi hastalıklara sahip kişiler, belirli prim şartlarını yerine getirerek yaş beklemeden emekli olabilecek.

Başvuru süreci hakkında detaylı bilgi almak isteyenler, SGK müdürlüklerinden veya e-Devlet üzerinden işlem yapabilir.

TBMM'ye sunulan teklif kapsamında, Cumhurbaşkanı'nın aylık ödeneği Meclis Başkanı maaşının yüzde 5 fazlası olacak şekilde düzenleniyor. Bu değişiklikle Cumhurbaşkanı emekli aylığında yüzde 52,8 oranında bir artış öngörülüyor.

Emekli bayram ikramiyesi 2018'de 1.000 TL iken, yeni düzenlemeyle 4.000 TL'ye çıkmış olacak. Ancak aynı dönemde temel gıda ürünlerindeki artış oranı ikramiyenin çok üzerinde gerçekleşti.

Dana karkas etinin kilogram fiyatı 2018'de 26,2 TL iken, 2025 itibarıyla 432 TL'ye yükseldi. Artış oranı 16,4 kat oldu.
Ekmek fiyatı 2018'de 1,5 TL iken, 2025'te 12,5 TL'ye çıktı. Üstelik gramaj 250'den 200 grama düşerken, fiyat artışı 8,3 kat oldu.

2018'de en düşük emekli maaşı 939 TL, asgari ücret ise 1.608 TL olarak uygulanıyordu. 2025 yılına gelindiğinde;

En düşük emekli maaşı 13,3 kat artarak 12.500 TL'ye,
Asgari ücret ise 13,7 kat artarak 22.000 TL'ye yükseldi.
Eğer emekli bayram ikramiyesi bu oranlara paralel artırılsaydı bugün 13.300 TL ile 13.700 TL arasında olacaktı. Ancak yeni düzenleme ile ikramiye 4 bin TL'de kaldı.

Ekonomik veriler, ikramiye artışının temel ihtiyaç fiyatlarına kıyasla çok daha düşük seviyede kaldığını ortaya koyuyor.

AK Parti Grup Başkanvekili Abdullah Güler, 2025 yılı emekli bayram ikramiyelerinin 4 bin liraya çıkarıldığını duyurdu. Bu artışla birlikte, ikramiyelere %33'lük bir zam yapılmış oldu. İkramiyeler, Mart ve Haziran aylarında ödenecek ve yaklaşık 16 milyon emekli bu ödemeden yararlanacak.

İktidar destekçisi Sabah gazetesinin Ankara temsilcisi ve yazarı Okan Müderrisoğlu, emekli ikramiyeleriyle ilgili bir yazı kaleme aldı. Müderrisoğlu, asgari ücretin üzerinde maaş alan emeklilere ikramiye ödenmemesi gerektiğini savundu. Ona göre, bu ödemeler düşük maaşlı emeklilere yapılmalı ve böylece bir denge kurulmalı.

Müderrisoğlu, '14.460 lira aylık alan emekli ile 50 bin lira ve üzeri maaş alan emekliler arasında bir tercih yapmak zorundayız. Yüksek maaşlı emeklilere ikramiye ödemek yerine, bu kaynakları düşük gelirli emeklilere aktarmak daha adil olacaktır.' dedi.

Müderrisoğlu, EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemesiyle birlikte emekli sayısının hızla arttığını ve bu emeklilerin önemli bir kısmının çalışmaya devam ettiğini belirtti. Bu durum, emekli ikramiyelerinin adil dağıtımını daha da önemli hale getiriyor.

Okan Müderrisoğlu, SGK'nın emekli aylıklarını gelir dilimlerine göre sınıflandırmasını ve bu bilgileri kamuoyuyla paylaşmasını önerdi. Böylece, yüksek gelirli emeklilere ikramiye ödenmesi yerine, alt gelir gruplarına daha fazla ödeme yapılabileceğini ifade etti.

Müderrisoğlu, bayram ikramiyelerinin kazanılmış bir hak değil, devletin sosyal ödemesi olduğunu vurguladı. Bu nedenle, ikramiyelerin kapsamının ve dağıtım şeklinin yeniden düzenlenebileceğini belirtti.

Türkiye'de en düşük emekli maaşı Ocak 2025 itibarıyla 14 bin 469 TL'ye yükseltildi. Muhalefet partileri, bu rakamın geçinmek için yetersiz olduğunu savunurken, DİSK Emekli-Sen Başkanı Cengiz Yavuz, 2024 yılının Erdoğan tarafından 'Emekliler Yılı' ilan edilmesine rağmen 2024'ün açlık, yoksulluk ve sefalet yılı olarak geride kaldığını, 2025'in ise 2024'ü geride bırakacağını dile getirdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ise 17 Ocak'ta yaptığı bir konuşmada, emekli maaşlarında tarihin en büyük artışlarını gerçekleştirdiklerini belirtirken, hayat pahalılığının yarattığı dengesiz fiyatlama ve açgözlülüğün bu artışları zamanla erittiğini ifade etti.

Dünyadaki emeklilik sistemlerini karşılaştıran çeşitli araştırmalara göre, ABD merkezli danışmanlık şirketi Mercer ve CFA Institute'un ortak hazırladığı Küresel Emeklilik Endeksi'nde önemli üç kriter öne çıkıyor: emeklilik aylığının miktarı, sistemin sürdürülebilirliği ve güvenilirliği. Türkiye'nin gerisinde Filipinler, Arjantin ve Hindistan bulunurken, Hollanda'nın 100 üzerinden aldığı 84.8 puan karşısında Türkiye 48.3 puanla oldukça geride kaldı.

Türkiye endekse ilk olarak 2019'da dahil edildiğinde sondan üçüncü sırada yer almıştı, ancak o zamandan bu yana puanı biraz yükselmiş olsa da sıralamadaki yeri pek değişmedi. Rapora göre Türkiye'nin emeklilik sisteminde düzeltmesi gereken başlıklar; en yoksul yaşlılara yönelik emekli maaşlarının artırılması, özel emekliliğin yaygınlaştırılması ve emeklilikten önce özel emeklilik fonunda biriken paraya erişim imkanının azaltılması şeklinde sıralanıyor.

Ek olarak, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından yayımlanan 'Pensions at a Glance' raporunda da Türkiye'deki 65 yaş üzeri nüfusta harcanabilir gelir adaletsizliğinin çok yüksek olduğu belirtiliyor. En son 2023 raporunda, 38 ülke arasında Türkiye en fazla eşitsizliğin olduğu beşinci ülke olarak gösterildi. OECD, Türkiye'de enflasyonun yüksek olmasından dolayı artırılan emekli maaşlarının sonraki aylarda yetersiz kaldığına da dikkati çekiyor.

Yeni düzenlemeyle birlikte, yaklaşık 16,5 milyon emekli vatandaş , bayram ikramiyesinden faydalanacak. Toplam bütçe karşılığı ise 30 milyar lirayı bulacak. Bu artış, emeklilerin bayram masraflarını karşılamalarına katkı sağlayacak ve ekonomik yüklerini hafifletecek.

Yeni düzenleme, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Ek 18. Maddesi kapsamında gerçekleştiriliyor. Teklifle şunlar öngörülüyor:

-Emekli bayram ikramiyesi, bayramın içinde bulunduğu ayda gelir ve aylık alanlara ödenecek.
- Birden fazla dosyadan gelir ve aylık alanlara, en fazla ödemeye imkan veren bir dosya üzerinden ödeme yapılacak.
- Ek 18. Madde kapsamında yapılan ödemelerden hiçbir şekilde kesinti yapılamayacak ve bu ödemeler haczedilemeyecek.

AK Parti Grup Başkanvekili Abdullah Güler, 'Bu düzenlemeyle birlikte, emeklilerimize daha adil ve kapsamlı bir destek sağlıyoruz. Kamuoyuna şeffaflık çerçevesinde bilgi veriyoruz' ifadesini kullandı.

Bayram ikramiyesi düzenlemesi, kamu zararının önlenmesi, haksız kazanç ve rekabetin engellenmesi gibi birçok alanda değişiklik öngören bir torba teklifin içine konuldu.

Teklifle birlikte şu düzenlemeler de getiriliyor:

Özel şirketler tarafından işletilen otoyollardan geçiş ücretini ödemeden geçen yabancı plakalı araçların, ülkeyi terk etmeden önce gümrük kapılarında ödeme yapmaları zorunlu hale getiriliyor.
Türkiye Varlık Fonu denetim raporlarının TBMM'ye sunulma süreçleri değiştirilerek, raporların daha etkin hazırlanması ve denetlenmesi amaçlanıyor.
Doğum yardımı tutarları artırılarak, ailelere çocuk başına sağlanacak mali destek de güçlendiriliyor.

Sonuç itibarıyla; emekli bayram ikramiyesindeki artış, hükümetin emeklilere olan duyarlılığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Yeni düzenlemeyle birlikte, emeklilerin bayram keyfini sürmeleri ve ekonomik yüklerini hafifletmeleri hedefleniyor. Aynı zamanda, kamu kaynaklarının daha adil dağıtılmasına yönelik atılan bu adım, diğer sosyal hak düzenlemeleriyle birlikte vatandaşlar açısından büyük önem taşıyor.

KANUN TEKLİFİNİN TAM METNİ

GENEL GEREKÇE

Kanun Teklifi ile kamu zararının önlenmesi, haksız kazanç ve haksız rekabetin engellenmesi, Türkiye Varlık Fonuna ilişkin denetim süreçlerinin etkinleştirilmesi, aileye yönelik sosyal desteklerin artırılması, kaynak israfının önüne geçilmesi, bazı kabahatlere ilişkin cezalarda caydırıcılığın artırılması, Anayasa Mahkemesince verilen iptal kararlarının oluşturacağı hukuki boşluğun doldurulması ve uygulamada yaşanabilecek tereddütlerin giderilmesi amacıyla düzenlemeler yapılmaktadır.

Teklif ile;

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin olimpik, paralimpik ve deaflimpik sporcuların yetiştirilmesi için beslenme, barınma, yol giderleri ile sporculara sağlanacak harçlık desteğini düzenleyen 216/A maddesinin ikinci fıkrasının Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi sebebiyle oluşan hukuki boşluğun giderilmesi için olimpik, paralimpik ve deaflimpik sporculara yönelik hükümler 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanununda düzenlenmektedir.

Serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirlerin odalarının ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinin genel kurul toplantıları için üyelere taahhütlü posta ile çağrı yapılması iş yükü ve kaynak israfına yol açmaktadır. Bu nedenle, taalıhütlü posta ile davet usulünün yerine toplantı duyurularının odaların resmi internet sitesi üzerinden yapılması öngörülmektedir. Ayrıca meslek ruhsatını başkasına kullandıran veya başka meslek mensuplarının adını kullanarak işlem yapanlara meslekten çıkarma cezası getirilmektedir. Disiplin cezalarının uygulanmasının kesinleşme sonrası başlayacağı düzenlenerek, mükellef mağduriyetlerinin önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununda yapılan düzenlemeyle, yetki belgesiz taşımacılığa verilen cezalar faaliyet alanı ve ihlal durumuna göre orantılı, caydırıcı ve etkin hale getirilmektedir. Ayrıca, yabancı plakalı taşıtların uluslararası taşımalarda yaptığı ihlallere kademeli idari para cezaları uygulanarak, suistimallerin önlenmesi ve caydırıcılığın artırılması amacıyla düzenleme yapılmaktadır.

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununda yapılan düzenlemeyle, vergi incelemesine tabi tutulan tesislerin vergi incelemesi sürecinde lisans devrini engelleyen tedbirin süresi en fazla bir yıl ile sınırlandırılmakta ve üç ayda bir gözden geçirilerek değerlendirilmesi sağlanmaktadır. Böylece, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı da dikkate alınarak kamu zararının önlenmesi ile teşebbüs özgürlüğü arasında makul bir denge kurulması amaçlanmaktadır.

Emeklilere Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramında 3.000'er TL tutarında ödenen bayram ikramiyesi 4.000'er TL'ye yükseltilmektedir.

Özel şirketler tarafından işletilen otoyollardan geçiş ücretini ödemeden geçen yabancı plakalı araçların, ülkeyi terk etmeden önce gümrük kapılarında ödeme yapmaları zorunlu hale getirilerek haksız rekabetin ve ödemesiz geçişlerin önlenmesine yönelik önlemler alınmaktadır.

Türkiye Varlık Fonunun denetim raporlarımn Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulması ve Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmesine ilişkin süreler değiştirilerek, raporların daha etkin hazırlanması ve denetlenmesi amaçlanmaktadır.

Kamu zararının önüne geçilmesi ve haksız kazancın engellenmesi amacıyla, vakıf yükseköğretim kurumlarının faaliyet izni kaldırıldıktan sonra, mülkiyeti Hzineye ait olup bedelsiz olarak devredilmiş olan taşınır ve taşınmaz mallar ile hakların, tasfiye sürecine tabi tutulmadan Hzineye intikalinin sağlanması düzenlenmektedir.

DHMÎ personeline prim ödemesi getirilerek, EUROCONTROL'den daha fazla ödeme alınması yoluyla milli maliyetlerin artırılması, döviz girişi sağlanması ve personel maliyetinin azaltılması amaçlanmaktadır.

Halihazırda uygulanmakta olan doğum yardımı sistemi değiştirilerek, doğum yardımı tutarlarının artırılması, ailelerin mali yükünün hafifletilmesi ve doğurganlık oranını yükseltmek amacıyla çocuk sayısıyla orantılı teşvik edici destek sağlanmasına ilişkin düzenleme yapılmaktadır.

MADDE GEREKÇELERİ

MADDE 1- Anayasa Mahkemesinin 1/2/2024 tarihli, 2021/38 Esas ve 2024/25 Karar sayılı karan ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine eklenen 216/A maddesinin ikinci fıkrasının iptaline karar verilmiştir. Maddeyle, Bakanlık tarafından yetiştirilen olimpik, paralimpik ve deaflimpik sporcular için yapılan giderlere yönelik 3289 sayılı Kanunda düzenleme yapılarak yasal zemin oluşturulmaktadır.

MADDE 2- 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun 20 nci maddesinde serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirlerin odalarının genel kurullarına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmektedir. Maddenin dördüncü fıkrasında genel kurul toplantısına, odaya kayıtlı üyelerin yazıyla çağırılacağı ve çağrı mektubunun toplantı gününden en az 10 gün önce taahhütlü postayla bildirileceği hüküm altına alınmıştır. Halihazırda üye sayısı on binlerle ifade edilen odalar olduğu dikkate alındığında, üyelere taahhütlü posta marifetiyle tebligat uygulaması gereksiz iş yükü doğurmakta ve kağıt ile kaynak israfına yol açmaktadır. Günümüz teknoloji imkanları dikkate alındığında, bu tür duyuruların kaynak ve kağıt israfına yol açmadan yapılması mümkün bulunmaktadır. Halihazırda uygulamada, madde uyarınca yapılması zorunlu olan taahhütlü postaya ilave olarak, toplantı duyuruları üyelerin odalarda kayıtlı e-posta adresleri ile telefonlarına iletilmektedir.

Bu çerçevede yaşanan dijital dönüşüme uyum ve kaynakların etkin kullanılmasının sağlanması amacıyla yapılması öngörülen düzenlemeyle, genel kurul toplantılarına taahhütlü posta marifetiyle davet usulü kaldırılmakta ve genel kurul toplantılarına yönelik duyuruların en az on gün önceden genel kurul tarihine kadar yayımda kalacak şekilde odaların resmi internet sitesi üzerinden yapılmasına imkan sağlanmaktadır.

MADDE 3- 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun 34 üncü maddesinde Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği genel kuruluna ilişkin usul ve esaslar düzenlenmektedir. Maddenin üçüncü fıkrasında genel kurul toplantılarına ilişkin duyuruların tirajı yüzbinin üzerinde olan bir gazete ile ilan edileceği ve ayrıca taahhütlü bir mektupla delegelere bildirileceği hüküm altına alınmıştır. Halihazırda Birlik Genel Kurul delege sayısının yaklaşık 2000 olduğu dikkate alındığında, delegelere taalıhütlü posta marifetiyle tebligat uygulaması gereksiz iş yükü doğurmakta ve kağıt ile kaynak israfına yol açmaktadır. Günümüz teknoloji imkanları dikkate alındığında, bu tür duyuruların kaynak ve kağıt israfına yol açmadan yapılması mümkün bulunmaktadır. Halihazırda uygulamada, madde uyarınca yapılması zorunlu olan taahhütlü postaya ilave olarak, toplantı duyuruları delegelerin Birliğe kayıtlı e- posta adresleri ile telefonlarına iletilmektedir.

Bu çerçevede yaşanan dijital dönüşüme uyum ve kaynakların etkin kullanılmasının sağlanması amacıyla yapılması öngörülen düzenlemeyle, genel kurul toplantılarına taahhütlü posta marifetiyle davet ve gazetede ilan usulü kaldırılmakta ve genel kurul toplantılarına yönelik duyuruların en az yirmi gün önceden genel kurul tarihine kadar yayımda kalacak şekilde Birliğin resmi internet sitesi üzerinden yapılmasına imkan sağlanmaktadır.

MADDE 4- 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun 48 inci maddesinde meslek mensuplarına yönelik disiplin hükümleri düzenlenmektedir. Bilindiği üzere, doğası gereği meslek mensuplarının mesleğin icrasına taalluk eden işleri bizzat yapmaları zorunlu olup, bu zorunluluğa uymayanların meslek mensubu olarak kalmalarına olanak bulunmamaktadır. Ancak söz konusu husus 3568 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde yer almamaktadır. Yapılması öngörülen düzenlemeyle kanunilik

unsurunun sağlanması ve uzun yıllardır ilgili disiplin yönetmeliği uyarınca uygulanan disiplin hükümlerinin maddeye derç edilmesi amaçlanmaktadır. Bu çerçevede meslek ruhsatnamesini bedelli veya bedelsiz olarak kullandırdıkları tespit edilen meslek mensupları ile başka meslek mensuplarımn ad ve unvanları kullanılarak beyanname düzenleyen, imzalayan ya da gönderen meslek mensuplarına meslekten çıkarma cezası verilmesi hüküm altına alınmaktadır.

Öte yandan, amlan maddenin mevcut onikinci fıkrası uyarınca cezaların kesinleşmeyle derhal uygulamaya konulması usulü uygulamada sorunlara yol açmakta ve kimi durumlarda mükelleflerin mağduriyetine sebebiyet vermektedir. Bu tür sorunların bertaraf edilmesi amacıyla ilgili fıkrada değişikliğe gidilerek disiplin cezalarının, cezanın kesinleştiğinin meslek mensubuna bildirilmesinden sonra uygulanacağı hüküm altına alınmaktadır.

MADDE 5- 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununa göre, karayolu taşıma faaliyetinde bulunanlar için, mali yeterlilik, mesleki yeterlilik ve mesleki saygınlık şartlarını sağlamaları kaydıyla yetki belgesi alma zorunluluğu getirilmiş ve Kanunda öngörülen usul ve esaslara göre faaliyetlerini yürütmeleri zorunlu tutulmuştur.

4925 sayılı Kanununun 34 üncü maddesiyle, taşımacılık faaliyeti yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri, mesleki yeterlilik belgeleri ve taşıt kartları ile diğer belge ve hizmetlerin ücret, süre, kapsam, tür ve şekilleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususların yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır.

4925 sayılı Kanuna dayanılarak çıkartılan Karayolu Taşıma Yönetmeliğiyle de sektörde gösterilen faaliyetin kapsam, tür ve şekline göre farklı yetki belgesi türleri ihdas edilerek, her bir yetki belgesi için ayrı ayrı, alan, sermaye, asgari kapasite, mesleki yeterlilik şartı gibi şartlar belirlenmiştir.

Ayrıca, yine gerçekleştirilen taşıma faaliyetinin kapsamı ve faaliyet alanının genişliği göz önünde bulundurularak, 4925 sayılı Kanunun 33 üncü maddesi gereği yetki belgesi ücretleri belirlenmiştir.

Maddeyle;

îdari para cezalarında alt ve üst sınırlar belirlenmiştir.

Kabahatin kapsamı, niteliği ile taşımacının mali durumu ve faaliyet alanımn genişliğine göre cezaların caydırıcı hale getirilmesi amacıyla uygulama usul ve esaslarının yönetmelikle belirleneceği düzenlenmektedir.

Cezaya konu olan bazı zorunlulukların ve yükümlülüklerin yerine getirilebilmesi için taşımacılara belirli süreler verilmesi düzenlenmiştir.

Belirli ihlallerin tekerrürü halinde, caydırıcılığın sağlanmasını teminen verilecek cezaların arttırılmasına yönelik de düzenleme yapılmaktadır.

Diğer taraftan, ülkemiz ihracatındaki artış ve bölgemizde yaşanan son gelişmeler sonrasında, yabancı plakalı taşıtlar ile ülkemize veya ülkemiz üzerinden transit olarak yapılan taşıma sayılarında önemli artış yaşanmıştır.

4925 sayılı Kanun kapsamında yabancı plakalı taşıtlara yönelik geçiş ücretlerine ilişkin hüküm bulunmakla birlikte kabotaj cezası dışında yabancı plakalı taşıtlarca ülkemizdeki uluslararası taşıma faaliyetlerinde yapılan ihlallere yönelik idari para cezasına ilişkin hüküm bulunmamaktadır.

Maddeyle, uluslararası anlaşmalarda yer alan hükümlere veya Bakanlıkça hazırlanacak Yönetmeliğe aykırı taşıma yapmaları halinde, yabancı plakalı taşıtlara ceza uygulanması mümkün hale gelebilecektir. Kanuni düzenleme, yabancı plakalı taşıtların ülkemizde yapacaklan suistimallere yönelik caydırıcı tedbirlerin alınabilmesine imkan sağlayacak ve ihlal durumunda uygulanacak cezai müeyyidelere esas teşkil edecektir.

MADDE 6-5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinin son cümlesinde, bu Kanuna göre lisansa tabi faaliyetler ile ilgili olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 359 uncu maddesinin (a) ve (b) fıkraları kapsamında; muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme veya bu belgeleri kullanma, belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleme veya bu belgeleri kullanma suçlan ile aynı maddenin (ç) fıkrasında yazılı suçların işlenmesi durumunda vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmemesi tedbirinin uygulanması hususu düzenlenmiştir. Özetle, lisansı geçerliliğini koruyan ve faaliyetine devam eden tesise, vergi incelemesi sonuçlanıncaya kadar başka bir gerçek veya tüzel kişi için lisans verilmeyecektir. Söz konusu bu düzenleme, Anayasa Mahkemesinin 2023/136 esas, 2024/127 karar sayılı kararı ile kamu zararının önlenmesi yönündeki amaç ile teşebbüs özgürlüğüne getirilen sınırlama arasındaki makul dengenin bozulduğu gerekçesiyle 2/10/2024 tarihinde dokuz aylık süre verilerek iptal edilmiştir. Bu kararda, alınan idari tedbirle ilgili olarak, vergi incelemesi aşamasında değişen şartlara göre anılan tedbirin devam etmesinin gerekli olup olmadığı yönünde yetkili makamlara bir değerlendirme yapma imknı tanınmadığı hususu da dile getirilmiştir.

Madde ile, Anayasa Mahkemesinin kararı da göz önüne alınarak, kamu zararının önlenmesi amacı ile teşebbüs özgürlüğüne getirilen sınırlama arasında makul denge kurulmaya çalışılmaktadır. Düzenleme ile, bent kapsamında kalan suçlarla ilgili olarak vergi incelemesi görevi bulunduğunun Vergi Denetim Kurulu Başkanlığınca Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna bildirilmesiyle söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmemesi tedbiri uygulanacaktır. Bu tedbir üç ayda bir, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığından temin edilecek bilgilere göre Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca değerlendirilecektir. Tedbirin süresi vergi incelemesi daha uzun sürse bile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna yapılan bildirimden itibaren bir yılı geçemeyecektir.

MADDE 7 - Cumhurbaşkanı iken bu görevinden herhangi bir nedenle ayrılanlara, istekleri üzerine, ödenmekte olan yaşlılık aylığı halihazırda bu amaçla Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanına yapılan yaşlılık aylığının %5 artırımlı tutarı esas alınmak üzere yeniden düzenlenmektedir.

MADDE 8- Madde ile, 5510 sayılı Kanunun ek 18 inci maddesi uyarınca Kuramca gelir ve aylık ödemesi yapılanlara, Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramında 3.000'er TL tutarında ödenen bayram ikramiyesinin 4.000'er TL'ye yükseltilmesi amaçlanmaktadır.

MADDE 9- 6001 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin mevcut hükümleri çerçevesinde, yabancı plakalı araçlar, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen otoyollara ait geçiş ücretini ve varsa idari para cezasını en nihayetinde bu maddenin sekizinci fıkrası kapsamında gümrük kapılarında ödemek şartı ile ülkeyi terk etmektedirler. Bahse konu geçiş ücretleri ve varsa idari para cezaları tahsil edilmeden yurtdışına çıkışlarına izin verilmemektedir.

Ancak 4046, 3465 ve 3 996 sayılı Kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollardan geçiş yapan yabancı plakalı araçların, gişede veya banka aracılığıyla geçiş ücretini ödememesi halinde; ödeme yapmayan bu araçların otoyoldan çıkmasını engelleyen bir hüküm bulunmamaktadır. Bu durumda, işleten şirketlerin, ödemesiz geçiş yapan araçlara ilişkin olarak 30 uncu maddede öngörülen asgari süreler bittikten sonra geçiş ücretinin ve varsa cezalarının tahsilini sağlamak için 'genel hükümler çerçevesinde takip yapmaktan' başka bir imknı bulunmamaktadır. Ancak yabancı plakalı araçların Türkiye'de kayıtlı adresleri olmadığından bu araç sahiplerinden genel hükümlere göre takip ve tahsilat yapılamadığı gibi, yürürlükteki mevzuat uyarınca özel şirketler tarafından işletilen otoyollardan kaynaklı alacaklar nedeniyle bu araçların yurtdışına çıkış yapmalarına engel bir mevzuat hükmü de

bulunmamaktadır. Dolayısıyla, bu durum yabancı plakalı araçlar tarafından kötüye kullanılmaktadır. Her geçen gün bu otoyollardan ödemesiz geçiş yapan yabancı plakalı araçların sayısında da artış gözlemlenmektedir.

Türkiye'deki otoyol yatırımlarının son derece geliştiği ve yaygınlaştığı günümüzde, özellikle ticari faaliyetler kapsamında ticari filolara tabi birçok yabancı plakalı araca rastlanmaktadır. Ticari faaliyetler kapsamında yoğun bir rekabet ortamının bulunduğu başta taşımacılık sektörü olmak üzere çeşitli sektörlerde Türkiye'de kayıtlı bulunan kişiler açısından geçiş ücretleri bir maliyet unsuru olarak dikkate alınırken, özel şirketler tarafından işletilen otoyollardan ödemesiz geçiş yapan yabancı plakalı araçların bu maliyete katlanmaksızın ticari faaliyetlerini devam ettirebilmeleri, bu ticari aktörler açısından haksız rekabetin ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

Diğer taraftan, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen otoyolları kullanan yabancı plakalı araçların geçiş ücretini ödemesi veyahut en nihayetinde gümrükte ülkeyi terk etmeden önce tahsil edilebilmesi, ancak özel şirketler tarafından işletilen otoyolları kullanan yabancı plakalı araçların geçiş ücretini ödememesi ve tahsilatının da 30 uncu madde kapsamında genel hükümler çerçevesinde yapılması imkanının da bulunmaması, uygulamada eşitsizlik yaratmaktadır.

Maddenin beşinci fıkrasında yapılan değişiklikle yabancı plakalı araçların, Türkiye'de kayıtlı herhangi bir iletişim bilgisi bulunmadığından bildirim yükümlülüğünün kaldırılması; yedinci fıkrada yapılan değişiklikle ikinci ve üçüncü cümlelerde yer alan 'idari' ibaresi kaldırılarak, birinci fıkra kapsamında geçiş ücretinin ödenmemesi halinde uygulanacak olan idari para cezasının yanında beşinci fıkra kapsamında geçiş ücretinin ödenmemesi halinde uygulanacak olan para cezasının bu fıkra kapsamına alınması; eklenen onuncu fıkrayla yabancı plakalı araçların Türkiye'de kayıtlı herhangi bir iletişim bilgisi bulunmadığı ve özel şirketler tarafından işletilen otoyollardan geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapmaları halinde geçiş ücretinin ve varsa cezanın tahsil edilemediği gözetilerek özel sektör tarafından işletilen otoyolları kullanan yabancı plakalı araçlardan geçiş ücretinin ve varsa cezasını ülkeyi terk etmeden önce gümrük kapılarında tahsilatının yapılması ve ödemesiz geçişlerin engellenmesi amaçlanmaktadır.

MADDE 10- Türkiye Varlık Fonunun konsolide finansal büyüklüğü göz önünde bulundurulduğunda; 6741 sayılı Kanunda denetim raporlarının sunulmasına ilişkin belirtilen sürelerin temdit edilmesi ve böylece raporların hazırlanması ve denetlenmesine dair planlamaların daha etkin bir şekilde yürütülmesinin sağlanması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda düzenleme ile Cumhurbaşkanı tarafından görevlendirilen denetim elemanları tarafından hazırlanacak denetim raporlarının; kasım ayı sonuna kadar Cumhurbaşkanına sunulması, Cumhurbaşkanlığı tarafından Türkiye Büyük Millet Meclisine aralık ayı sonuna kadar sunulması ve ilgili raporların söz konusu ayı takip eden ocak ayı sonuna kadar Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmesine yönelik değişiklik yapılmaktadır.

MADDE 11- Yapılan düzenleme ile mülkiyeti Hzineye ait olup, faaliyet izni kaldırılan vakıf yükseköğretim kurumlarına bedelsiz olarak devredilmiş olan taşınır ve taşınmaz mallar ile hakların tasfiye sürecine dhil edilmemesi ve bunların Hzineye intikalinin sağlanması öngörülmektedir. Hzineye ait malvarlığını bedelsiz şekilde edinen vakıf yükseköğretim kurumlan faaliyet izni kaldırıldıktan sonra tasfiye sürecine tabi tutulmakta, tasfiye sonucunda kalan malvarlığı ise kurucu vakfa intikal ettirilmektedir. Bu durum kamu zararının ortaya çıkmasına sebep olduğu gibi özel hukuk tüzel kişiliğine sahip bir kurumun haksız kazanç elde etmesi sonucunu doğurmaktadır. Teklif ile vakıf yükseköğretim kurumlarının öz sermayeleri ile elde etmedikleri ve mülkiyeti Hzineye ait olan malvarlığı değerlerinin tekrar Hzineye intikalinin sağlanması hedeflenmektedir.

MADDE 12- Cumhurbaşkanı ödeneğine yönelik herhangi bir kanuni düzenleme bulunmamakta olup, madde ile 3055 sayılı Kanunun başlığı değiştirilmek suretiyle Cumhurbaşkanı da anılan Kanun kapsamına alınarak, mali haklarının mezkur Kanunda belirlenmesine yönelik düzenleme yapılmaktadır.

Cumhurbaşkanının aylık maaşı. Cumhurbaşkanlığı bütçesine konulan 'Cumhurbaşkanı Ödeneği' tertibi altında yer alan ödeneğin oniki aya bölünmesi suretiyle bulunmakta ve her yıl Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile yeniden belirlenmektedir. Madde ile Cumhurbaşkanının aylık ödeneği Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanına yapılan her türlü ödemeler toplamının %5 fazlası olacak şekilde düzenlenmektedir.

MADDE 13- Madde ile, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 38 inci maddesine ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere fıkra eklenmektedir. Fıkra ile, madde kapsamında yapılmakta olan ve maaşın esas unsuru olan tazminat ödemelerinin ödeme zamanı, usulü, hak kazanımı ve benzeri hususlarda hak sahiplerinin farklı statülerde bulunmasından kaynaklı tereddütlerin önlenmesi ve uygulamamn 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin genel sistematiğine uyumlu hale getirilmesi amaçlanmaktadır.

MADDE 14- Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünün yürütmekle sorumlu olduğu havalimanı işletme ve hava seyrüsefer hizmetleri yüksek düzeyde bilgi ve teknoloji gerektirmekte olup havacılık emniyeti dhilinde ulusal ve uluslararası standartlarda sürdürülmektedir. Kuruluş personelinin maliyetlerinin büyük bir kısmı Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatı (EUROCONTROL) tarafından karşılanmaktadır.

Maddeyle;

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğüne EUROCONTROL tarafından daha fazla ödeme yapılması,

Hava Seyrüsefer ile ilgili milli maliyetlerin artırılması,

Ülkemize döviz girişinin sağlanması,

Devlet tarafından karşılanan personel maliyetinin azaltılması,

DHMİ Personelinin memnuniyet ve verimliliğinin artırılması, amaçlanmaktadır.

Maddeyle 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ek madde eklenmekte ve DHMÎ personeline performansa dayalı bir ödeme yapılması yönünde düzenleme yapılmaktadır.

MADDE 15- Bir kadının doğurganlık çağında doğurabileceği ortalama çocuk sayısını ifade eden toplam doğurganlık hızı; Türkiye İstatistik Kurumu 2023 yılı doğum istatistiklerine göre 2001 yılında 2,3 8 çocuk iken, 2023 yılında bu rakam 1,51 çocuk olarak gerçekleşmiştir. Bu durum, doğurganlık oranının nüfusun yenilenme düzeyi olan 2,10 un altında kaldığını göstermektedir. 12. Kalkınma Planı ile doğurganlık seviyesinin nüfusun yenilenme düzeyine yükselmesine yönelik önlemlerin hayata geçirilmesi planlanmıştır. Ayrıca 2025 yılı ailenin korunması ve güçlendirilmesine katkı sağlamak amacıyla 'Aile Yılı' olarak ilan edilmiştir.

2015 yılının mart ayında başlayan doğum yardımı uygulamasında, bu yardım kapsamında hak sahibi olan çocuk sayısının, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜÎK) tarafından açıklanan canlı doğan bebek sayısına oranı 2018 yılında % 94,67 ile en yüksek seviyeye çıkarken, 2023 yılında ise % 64,14 ile en düşük seviyeye gerilemiştir.

Bu sebeple madde ile sağlıklı nesillerin yetişmesi, dinamik nüfus yapısımn ve kalkınmanın istikrarlı bir biçimde sürdürülmesini teminen ülkemizin doğurganlık hızımn artışına olumlu yönde katkı sağlanmasına yönelik teşvik edici mali desteğin verilmesi amaçlanmaktadır.

Madde ile yapılan değişiklikler ile ailenin artan giderlerine destek olunması ve doğan çocuğun haneye yüklediği mali yükün azaltılması amaçlanmaktadır. 1/1/2025 ve sonrası dünyaya gelecek çocuk için verilecek yardım ödemesi ile de doğum sırasmda ve sonrasında ortaya çıkan ek maliyetlerin karşılanmasına destek olunması sağlanacaktır.

Buna ek olarak, en son 2015 yılında belirlenen doğum yardımı tutarları aile kurumunun devamını sağlayacak ve doğum hızını artıracak şekilde güncellenmesine olanak sağlanmaktadır.

MADDE 16- 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 4 üncü maddesinde yapılan değişiklik nedeniyle uygulamada çıkabilecek tereddütlerin giderilmesi amacıyla geçiş hükmü düzenlenmektedir.

MADDE 17- Yürürlük maddesidir.

MADDE 18- Yürütme maddesidir.

GENÇLİK VE SPOR HİZMETLERİ KANUNU İLE BAZI KANUN VE KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ

MADDE 1- 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanununun ek 15 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

'EK MADDE 15- Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından, her yaz ve kış olimpiyat, paralimpik ve deaflimpik oyunlarına hazırlanmak amacıyla olimpik, paralimpik ve deaflimpik spor dallarında 8000 sporcu yetiştirilir.

Yetiştirilecek sporcuların sportif amaçlı beslenme, barınma ve yol giderleri Bakanlık tarafından karşılanır. Ayrıca bu sporculara asgari ücretin net tutarını geçmemek üzere; yaş grupları, spor dalı farklılıkları, sporcuların karşılaması gereken kişisel giderler gibi hususlar da dikkate alınarak, gerektiğinde farklı tutarlarda belirleme yapılmak suretiyle, her ay harçlık ödenir. Bunlardan bir önceki olimpiyat, paralimpik ve deaflimpik oyunları ile Dünya şampiyonasında ilk üç dereceye girenlere verilecek harçlık miktarı asgari ücretin net tutarının iki katına kadar artırılabilir. Bu giderler yılı bütçesinin ilgili bütçe tertibinden karşılanır.

Bu madde kapsamında yapılacak ödemeler damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ödenir ve bu ödemeler haczedilemez.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.'

MADDE 2- 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun 20 nci maddesinin dördüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

'Oda Genel Kurul toplantısının yeri, günü, saati ve gündemi ile ilk toplantıda yeterli çoğunluk olmadığı takdirde yapılacak ikinci toplantının yeri, günü, saati ve gündemi, ilk toplantı tarihinden en az on gün önceden genel kurul tarihine kadar yayımda kalacak şekilde Odamn resmi internet sitesinde ilan edilir.'

MADDE 3- 3568 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinin üçüncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

'Birlik Genel Kurul toplantısının yeri, günü, saati ve gündemi ile ilk toplantıda yeterli çoğunluk olmadığı takdirde yapılacak ikinci toplantının yeri, günü, saati ve gündemi, ilk toplantı tarihinden en az yirmi gün önceden genel kurul tarihine kadar yayımda kalacak şekilde Birlik resmi internet sitesinde ilan edilir.'

MADDE 4- 3568 sayılı Kanunun 48 inci maddesine altıncı fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiş ve mevcut onikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

'Meslek ruhsatnamesini bir başkasına bedelli veya bedelsiz olarak kullandırdıkları tespit edilen meslek mensupları ile başka meslek mensuplarının ad ve unvanları kullanılarak beyanname düzenleyen, imzalayan ya da gönderen meslek mensuplarına meslekten çıkarma cezası verilir.'

'Disiplin cezaları, cezanın kesinleştiğinin meslek mensubuna bildirilmesinden soma uygulanır.'

MADDE 5-10/7/2003 tarihli ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 26 ncı maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye birinci fıkrasından soma gelmek üzere aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

'Bu Kanunun:

5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan veya yetki belgesi aldığı halde yetki belgesi kapsamına uygun olmayan faaliyetlerde bulunanlara 17.000 Türk lirasından 170.000 Türk lirasına kadar, yetki belgesi olduğu halde taşıtını yetki belgesine kaydettirmeden kullananlara 8.500 Türk lirasından 85.000 Türk lirasına kadar,

5 inci maddesinin beşinci fıkrasına aykırı davranan taşımacılara 8.500 Türk lirasından 85.000 Türk lirasına kadar,

5 inci maddesinin altıncı fıkrasına göre taşıma hizmetini yapmaktan kaçınan taşımacılara 8.500 Türk lirasından 85.000 Türk lirasına kadar,

ç) 5 inci maddesinin yedinci fıkrasına aykırı davranan bir taşımacının diğer bir taşımacının taşıma faaliyetini engellemesi halinde 25.000 Türk lirasından 250.000 Türk lirasına kadar,

6 ncı maddesinin birinci fıkrasına aykırı davranan taşımacılara 8.500 Türk lirasından 85.000 Türk lirasına kadar, üçüncü ve dördüncü fıkralarına aykırı davranan taşımacılara 5.000 Türk lirasından 50.000 Türk lirasına kadar,

7 nci maddesinin birinci fıkrasına aykırı davranan yolcu taşımacılarına 17.000 Türk lirasından 170.000 Türk lirasına kadar, ikinci fıkrasına aykırı davranan taşımacılara 8.500 Türk lirasından 85.000 Türk lirasına kadar, altıncı fıkrasına aykırı davranan taşımacılara 5.000 Türk lirasından 50.000 Türk lirasına kadar,

10 uncu maddesine aykırı davranan acente ve taşıma işleri komisyoncularına 25.000 Türk lirasından 250.000 Türk lirasına kadar,

11 inci maddesine aykırı davranarak ücret ve zaman tarifesi düzenlemeyenlere veya ücret ve zaman tarifelerine uymayanlara 8.500 Türk lirasından 85.000 Türk lirasına kadar,

ğ) 11 inci maddesine aykırı davranarak değişik ücret ve zaman tarifeleri uygulayanlara 8.500 Türk lirasından 85.000 Türk lirasına kadar,

11 inci maddesine aykırı davranarak ücret ve zaman tarifelerini görülebilecek şekilde iş yeri, terminal ve bilet satış yerlerinde bulundurmayanlara 3.500 Türk lirasından 35.000 Türk lirasına kadar,

ı) 13 üncü maddesine aykırı olarak yabancı plakalı taşıtların Türkiye sınırları dhilinde iki nokta arasında taşıma yapmaları veya yabancı plakalı taşıtların;

Uluslararası ikili ve çok taraflı karayolu taşıma anlaşmalarına veya protokollerine uymamaları,

Taşıma yetkisi, özel izin belgesi veya Bakanlıktan alınmış izni olmadan taşıma yapmaları,

Almış oldukları yetki, belge veya izne uygun faaliyette bulunmamaları,

Eksik, yanlış, yanıltıcı veya usulsüz belge kullanarak taşıma yapmaları,

halinde, taşıt sahibine veya şoförüne 5.000 Türk lirasından 500.000 Türk lirasına kadar,

14 üncü maddesine aykırı davrananlara 8.500 Türk lirasından 85.000 Türk lirasına kadar,

32 nci maddesine aykırı olarak terminal ve ara durak dışında yolcu indirip bindiren taşımacılara 5.000 Türk lirasından 50.000 Türk lirasına kadar,

5 inci maddesine göre mesleki yeterlilik belgesine sahip olmadan faaliyet gösteren işletmecilere 8.500 Türk lirasından 85.000 Türk lirasına kadar,

5 inci maddesine göre mesleki yeterlilik belgesine sahip olmadan taşıt kullanan şoförlere 3.500 Türk lirasından 35.000 Türk lirasına kadar, işletmecisine ise 8.500 Türk lirasından 85.000 Türk lirasına kadar,

27 nci maddesinde belirlenen yetkililere denetim için gereken bilgi veya belgeleri ibraz etmeyenlere 3.000 Türk lirasından 30.000 Türk lirasına kadar,

idari para cezası verilir.'

'Birinci fıkranın;

(a), (b), (f), (h) ve (I) bentlerine göre idari para cezası verilenler hakkında 48 saat geçmeden,

(k) bendine göre idari para cezası verilenler hakkında 3 ay geçmeden,

aym kabahat için ikinci bir ceza verilmez.

Birinci fıkranın (b), (c), (ç), (f), (g), (h) ve (k) bentlerinde belirtilen idari para cezaları, bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin söz konusu cezaların ilgilisine tebliğ edildiği tarihten itibaren aynı takvim yılı içinde üçüncü ve müteakip tekrarında bir kat arttırılarak verilir.

Bu Kanuna aykırılık teşkil eden kabahatlerin kapsamı, niteliği ile cezanın caydırıcılığı göz önünde bulundurularak; bu madde kapsamında uygulanacak idari para cezalarına ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan ve Resmî Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.'

MADDE 6- 4/12/2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinin son cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve bende aşağıdaki cümleler eklenmiştir.

'Bu bent kapsamındaki suçlara ilişkin vergi incelemesi görevi bulunduğunun Kuruma bildirilmesiyle söz konusu tesis için başka bir gerçek veya tüzel kişiye de lisans verilmemesi tedbiri Kurum tarafından uygulanır.'

'Bu tedbirin kaldırılıp kaldırılamayacağı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığından temin edilecek bilgilere göre üç ayda bir değerlendirilir. Ancak bu tedbirin süresi Kuruma yapılan bildirimden itibaren bir yılı geçemez.'

MADDE 7- 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 43 üncü maddesinin birinci ve dokuzuncu fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

'Cumhurbaşkanı iken bu görevinden herhangi bir nedenle aynlanlara, istekleri üzerine, müracaat tarihini takip eden ay başından itibaren 140.690 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda yaşlılık aylığı bağlanır.'

'Bu madde kapsamında bağlanan aylıklar hakkında 55 inci maddenin ikinci fıkrası uygulanmaz.'

MADDE 8- 5510 sayılı Kanunun ek 18 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan '3.000'er TL' ibaresi '4.000'er TL' şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 9- 25/6/2010 tarihli ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 30 uncu maddesinin beşinci fıkrasına 'araç salıibine' ibaresinden önce gelmek üzere 'yabancı plakalı araçlar hariç olmak üzere,' ibaresi eklenmiş, yedinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümlelerinde yer alan 'idari' ibareleri fıkra metninden çıkarılmış ve maddeye aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

'(10) Sürücüsünün Türk vatandaşı olup olmadığına bakılmaksızın yabancı plakalı araçlara ilişkin olarak bu maddenin beşinci fıkrası kapsamında tatbik edilen cezalar ile geçiş ücretleri ödenmeden bu araçların ülkeyi terk etmesine izin verilmez. Bu fıkra kapsamındaki alacaklar için tebligat şartı aranmaksızın sürücüsü bilgilendirilmek suretiyle gümrük kapılarında yetkili birimlerce de tahsil edilebilir. Tahsil edilen tutarların %60T hizmet payı olarak genel bütçeye gelir kaydedilir, %40T ise ilgili işleticiye aktarılmak üzere tahsilatı izleyen ayın sonuna kadar Genel Müdürlüğe aktarılır. Genel Müdürlük hesabına aktarılan tutar, takip eden yedi iş günü içinde ilgili işleticilerin hesabına aktarılır. Bu fıkra hükümlerinin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Ticaret Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca müştereken belirlenir. Uluslararası sözleşme hükümleri saklıdır.'

MADDE 10- 19/8/2016 tarihli ve 6741 sayılı Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim Şirketinin Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan 'ağustos' ibaresi 'kasım' şeklinde değiştirilmiş, üçüncü fıkrasında yer alan 'ekim ayında' ibaresi madde metninden çıkarılmış, 'gönderilen' ibaresi 'aralık ayı sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan' şeklinde değiştirilmiş ve 'üzerinden' ibaresinden sonra gelmek üzere ', takip eden yılın ocak ayı sonuna kadar' ibaresi eklenmiştir.

MADDE 11- 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun ek 11 inci maddesinin dördüncü fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

'Mülkiyeti Hzineye ait olup, faaliyet izni kaldırılan vakıf yükseköğretim kurumlarına bedelsiz olarak devredilmiş olan taşınır ve taşınmaz mallar ile haklar tasfiye sürecine dhil edilmez ve bunların Hzineye intikali sağlanır.'

MADDE 12- 9/10/1984 tarihli ve 3055 sayılı Cumhurbaşkanı Yardımcıları ve Bakanların Ödenek ve Yollukları ile Temsil Ödenekleri Hakkında Kanunun adı 'Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkam Yardımcıları ve Bakanların Ödenek ve Yollukları ile Temsil Ödenekleri Hakkında Kanun' şeklinde değiştirilmiş ve Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir 'EK MADDE 1- Cumhurbaşkanına, Türkiye Büyük Millet Meclis Başkanına mali ve sosyal haklar kapsamında yapılan her türlü ödemeler toplamının %5 fazlası aynı usul ve esaslar çerçevesinde ödenek olarak verilir.'

MADDE 13- 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 38 inci maddesine ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

'Bu madde kapsamındaki ödemelere hak kazanılmasında ve bu ödemelerin yapılmasında aylıklara ilişkin hükümler uygulanır.'

MADDE 14- 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye aşağıdaki ek madde eklenmiştir.

'EK MADDE 5- Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünde bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinin (b) ve (c) bentleri kapsamına giren personeline; ülkemizdeki sivil havalimanlarında gerçekleşen giden uçak trafiği sayısının memur aylık katsayısının %40' ı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı DHMİ performans primi olarak ödenir.

Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 1 sayılı cetvelinde yer alanlar ile maliyetlerinin tamamı Avrupa Hava Seyrüsefer Teşkilatı tarafından karşılanan Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü personeline birinci fıkra kapsamında yapılan ödemelere ilaveten ülkemizin hava sahasını, ülkemizdeki herhangi bir havalimanına iniş/kalkış yapmaksızın, transit kullanan sivil hava araçları sayısının memur aylık katsayısının %120' si ile çarpımı sonucu bulunacak miktar kadar prim ödemesi yapılır.

Aylık olarak gerçekleştirilecek prim ödemelerinde bir önceki yılın aynı ayında gerçekleşen uçak trafiği sayısı esas alınır.

Performans primi hesaplamasında baz alınan uçuş sayılarında birbirini takip eden yıllarda artış olması durumunda uçuş sayısı artış miktarına tekabül eden performans primi tutan farkı, artış yılını takip eden ocak ayı içerisinde tek seferlik olarak personele ayrıca ödenir.

DHMÎ Genel Müdürlüğüne ait kadro veya pozisyonlara atanmaksızın bu Genel Müdürlükte görevlendirilenler ile DHMÎ personelinden diğer kamu kurum ve kuruluşlarında

(Cumhurbaşkanlığı, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü, Eurocontrol Teşkilatı ve Ulaşım Emniyeti İnceleme Merkezi Başkanlığında geçici olarak görevlendirilenler hariç) görevlendirilenlere, görevlendirme süresince bu madde uyarınca Ödeme yapılmaz.

Bu madde uyarınca yapılan ödemeler; personele fiilen hizmete katkı sağladığı sürece bulunduğu asli kadro veya pozisyonuna göre yapılır. Sağlık raporu, ücretli izin, görevden uzaklaştırılma, tutuklanma, gözaltına alınma gibi durumlara isabet eden günler için bu madde uyarınca ödeme yapılmaz.

Bu madde uyarınca yapılan ödemeler; gelir ve damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ödenir.'

MADDE 15- 3/6/2011 tarihli ve 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

'EK MADDE 4- (1) Türk vatandaşlarına, 1/1/2025 ve sonrasında canlı doğan çocukları için başvuru yapılması ve Türkiye'de ikamet ediyor olmaları koşuluyla tek seferlik veya beş yaşını tamamlayana kadar (altmışıncı ay dhil) aylık olarak doğum yardımı yapılır.

Doğum yardımı yapılacak çocuk sayısı, her bir çocuk için yapılacak yardım miktarı ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esaslar Cumhurbaşkanınca belirlenir.

Doğum yardımı ödemeleri, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan yapılır. Bu amaçla ihtiyaç duyulan kaynak genel bütçeden Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonuna aktarılır.

Doğum yardımı, hiçbir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ödenir ve haczedilemez.'

MADDE 16- 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

'Doğum yardımı geçiş hükmü

GEÇÎCİ MADDE 12- (1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilen ek 4 üncü madde kapsamında 1/1/2025 tarihi öncesi doğan çocuk için doğum yardımı almaya hak kazananlar 1/6/2025 tarihine kadar başvurmaları şartıyla bu değişiklikten önceki hükümlerden yararlandırılır.'

MADDE 17- Bu Kanunun;

5 inci maddesi yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra,

6 ncı maddesi 1/7/2025 tarihinde,

14 üncü maddesi 1/4/2025 tarihinde,

ç) Diğer maddeleri yayımı tarihinde, yürürlüğe girer.

MADDE 18- Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.

AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, emekli bayram ikramiyelerinin 3 bin liradan 4 bin liraya çıkarılmasını ve Cumhurbaşkanı ile emekli Cumhurbaşkanlarının maaş zamlarını düzenleyen Gençlik ve Spor Hizmetleri ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'ni TBMM Başkanlığı'na sunduklarını bildirmişti. Güler'in açıklamasının ardından, DİSK Araştırma Merkezi, emekli bayram ikramiyesiyle ilgili önemli bir değerlendirme yaptı.

DİSK-AR tarafından yapılan açıklamada, 'Emekli bayram ikramiyesinin 4 bin lira olması, 2018'deki değeriyle kıyaslandığında yetersizdir. O dönemdeki ikramiye, asgari ücretin yüzde 62'sine karşılık gelirken, 2025 yılına gelindiğinde bu oran yüzde 18'e kadar gerilemiştir. Bu durum, emeklilerin alım gücünü ciddi şekilde düşürmektedir,' denildi.

DİSK-AR, emekli bayram ikramiyesinin, asgari ücretin yüzde 62'sine denk olacak şekilde 13 bin 793 TL olması gerektiğini savundu. Ayrıca, emeklilerin iki bayramda toplamda 19 bin 586 TL kayıp yaşadığı ifade edildi.

DİSK-AR'ın açıklamasında, emeklilerin alım gücünü iyileştirmek ve bayram ikramiyelerinin yaşam standartları üzerinde olumsuz etkilerini gidermek adına daha adil bir düzenleme yapılması gerektiği belirtildi.

5510 sayılı Kanunun Ek 18. maddesinde yapılan düzenleme ile, Ramazan ve Kurban Bayramlarında emekli vatandaşlara yapılan bayram ikramiyesi ödemesi 3 bin TL'den 4 bin TL'ye yükseltiliyor. Kanun, bayramın içinde bulunduğu ayda gelir ve aylık alan emeklilere ödeme yapılmasını öngörüyor.

Güler, '16,5 milyon emeklimiz var. Bütçe karşılığı olarak 30 milyar TL'yi emeklilerimize vermiş olacağız.' açıklamasında bulundu.

Emeklilere yönelik bayram ikramiyesi artışı için çalışmalar tamamlandı. Mevcut 3 bin TL olan ikramiyenin 4 bin TL'ye yükseltilmesi bekleniyor. Konuyla ilgili düzenleme Pazartesi günü Meclis'e sunulacak.

Bayram öncesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatıyla AK Parti kurmayları, emekli ikramiyeleri konusunda çalışma başlattı. Bu kapsamda, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında bir toplantı gerçekleştirildi. Toplantıya Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, AK Parti Genel Başkan Vekili Mustafa Elitaş, AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan da katıldı.

Toplantıda Hazine ve Maliye Bakanlığı bürokratlarının hazırladığı etki analizi değerlendirildi. AK Parti kurmayları, ikramiye tutarının 4 bin TL olabileceğini belirtti. Eğer rakam netleşirse, şu değişiklikler gerçekleşecek:

Mevcut 3 bin TL'lik ikramiye 4 bin TL'ye çıkarılacak.

Bu artış, emeklilere yüzde 33 oranında bir zam anlamına gelecek.
16 milyon 618 bin emekliye toplamda 34,5 milyar TL ödeme yapılacak.
Önceki ödemelerle birlikte emeklilere toplamda 133,5 milyar TL ikramiye verilmiş olacak.

Henüz kesinleşmeyen ikramiye artışı için hafta sonunda yeni bir toplantı düzenlenecek. Nihai rakamın belirlenmesiyle teklif, torba yasa kapsamında Meclis'e sunulacak.

Şu anda emeklilere iki bayramda toplamda 6 bin TL ikramiye ödeniyor. Bu yıl için bütçede emekli ikramiyesi ödemeleri için 99 milyar TL ayrılmış durumda.

Geçtiğimiz yıllarda her iki bayramda da 3 bin TL olarak ödenen ikramiyelere yapılacak zammın 1.000 TL civarında olması tahmin ediliyor. AK Parti kaynakları, bu konunun üzerinde titizlikle durulduğunu belirtti. Dün Külliye'de Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın katılımıyla yapılan toplantıda, emekli bayram ikramiyesinin bu yıl için 4 bin TL olmasına karar verileceği ifade edildi.

2023 yılında her iki bayramda emekliye toplamda 100 milyar TL civarında ödeme yapılmıştı. Bu yıl da yapılacak zamla birlikte, yaklaşık 16 milyon emekliye yapılacak toplam ödeme bütçede önemli bir yük oluşturacak. 1.000 TL'lik zammın maliyetinin ise 32 milyar TL olacağı öngörülüyor.

Pazartesi günü Meclis Başkanlığı'na sunulacak kanun teklifinin ardından, emekliye bayram ikramiyesi ile ilgili düzenleme resmileşecek.

EYT düzenlemesinin etkisiyle, emekli sayısı hızla artarken, çalışan başına düşen emekli sayısı da yükseldi. 2023'te emeklilerin sayısı 15 milyon 236 bine çıkarken, 2024'te bu rakam 15 milyon 870 bine ulaştı. Çalışan sayısı ise 2024'te 25 milyon 626 bin olarak kaydedildi. Bu gelişmeyle birlikte, emekli sayısının artan bir hızla iş gücü piyasasında daha fazla yer aldığı görülüyor.

Emeklilerin aktif sigortalı sayısını geçtiği iller arasında Zonguldak'ta 100 çalışana karşılık 121 emekli bulunuyor. Diğer illerde de bu oran giderek artış gösteriyor. Edirne ve Amasya gibi illerde emekli sayısının çalışanları geçmesi an meselesi.

Bununla birlikte, Şırnak gibi genç nüfus oranı yüksek ve sanayisi gelişmemiş illerde emeklilerin sayısı oldukça düşük. Şırnak'ta 100 çalışana sadece 18 emekli düşerken, Hakkari, Şanlıurfa ve diğer illerde de emekli/çalışan oranı oldukça düşük seviyelerde kalmaya devam ediyor.

Her yıl mart ayında başlayan vergi dönemi, konut sahipleri ve kiracılar için vergi taksitlerinin ödenmesi ve beyanname verilmesi gerekliliğini getiriyor. İlk taksit ödemeleri, emlak vergisi için mayıs ayı sonuna kadar yapılırken, kira geliri vergisi için beyanname verme süresi 2 Nisan tarihine kadar uzatıldı.

Tek konutu olan emekliler, emlak vergisi, çevre temizlik vergisi gibi ödemelerden muaf tutuluyor. Ancak, emekli olup da kira geliri elde edenler, diğer mükellefler gibi 33 bin TL'yi aşan kira geliri elde ettiklerinde beyanname vermek zorunda. Kirada oturan emekliler ise bu vergilerden etkilenmeyebiliyor.

Emekliler, emekli oldukları tarihten sonraki yıl itibarıyla emlak vergisinden muaf oluyorlar. Örneğin, 2024 yılında emekli olanlar, 2025'te emlak vergisi ödemezken, 2024'te emekli olanlar ise 2026 yılından itibaren bu vergiden muaf olacak.

Emekli vatandaşın, Türkiye sınırları içinde 200 metrekareden küçük bir tek konuta sahip olması gerekiyor. Bu konut yalnızca yılın belli dönemlerinde kullanılacak bir yazlık ya da yayla evi olmamalıdır. Ayrıca, emeklilerin çalışma hayatından çekilmiş olmaları şarttır.

Emlak vergisinden muafiyet hakkını taşıyan ancak bu vergileri daha önce ödeyen emekliler, belediyelere başvurarak 5 yıl geriye dönük ödedikleri vergileri geri alabilirler.

Evini kiraya verip başka bir konutta kirada oturan emekli, kira gelirinden yaptığı gerçek giderleri düşerek daha az vergi ödeyebilir. Bu durumda, kira gelirine göre vergi, giderler hesaba katılarak hesaplanır ve bazen hiç vergi ödenmemesi sağlanabilir.

2024 yılı kira gelirine sahip olan konut ya da iş yeri sahipleri, 1 Mart - 2 Nisan arasında beyannamelerini verebilecek. 33 bin TL'yi aşan kira gelirleri için beyanname verilmesi gerekiyor.

Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından sunulan Hazır Beyan Sistemi üzerinden emekliler kolayca vergi beyannamesi verebilir. İki gider yönteminden birini seçerek, kira gelirinden düşülebilecek masrafları belirleyebilirler.

2025 vergi dönemi ile ilgili yapılan bu düzenlemeler, emeklilerin mali yükünü hafifletmeye yönelik önemli adımlar sunuyor. Emekli vatandaşların, bu yılki vergi süreçlerinden nasıl faydalandıkları ve muafiyetlere dair detaylı bilgi, emekli maaşlarını etkileyen önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor.

Teklifin içeriğiyle ilgili açıklama yapan Akay, '08/09/1999 tarihinden bir gün önce işe başlayanlar ile bir gün sonra işe başlayanlar arasında 17-20 yıl fazla çalışma süresi olması büyük bir eşitsizlik doğuruyor. Ayrıca, 1 Mayıs 2008'den sonra işe başlayan memurlar ile esnafların prim gün sayısının 9000 olması da büyük bir adaletsizlik yaratmaktadır' dedi.

Kanun teklifi, 4447 sayılı Kanun çerçevesinde yapılan düzenlemelerle sigortalıların emeklilik koşullarında yaşanan eşitsizlikleri gidermeyi amaçlıyor. Bağ-Kur'lu küçük esnaf ve memurlar için prim gün sayısının 9000'den 7200'e düşürülmesi, 5 yıl daha erken emeklilik imknı sağlanacak.

Kanun teklifinin gerekçesinde, 1999'dan sonra yapılan düzenlemelerle sigortalıların emeklilik haklarının belirlenmesinde ciddi eşitsizliklerin ortaya çıktığı belirtiliyor. Özellikle 8 Eylül 1999 ile 16 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olanlar için kademeli emeklilik ve prim gün sayısındaki farklılıkların kaldırılması gerektiği vurgulanıyor.

Teklifin detaylarına göre, prim gün sayısının 7200'e indirilmesi ve kademeli geçişle emeklilik hakkı kazanılması sağlanacak. Bu değişikliklerin, sosyal güvenlik sistemi açısından büyük adaletsizlikleri ortadan kaldırması hedefleniyor.

Bu düzenleme, emeklilik yaşını doldurmadan önce mağduriyet yaşayan vatandaşlar için önemli bir fırsat sunarken, Meclis'ten çıkacak karar büyük bir merakla bekleniyor.

Komisyon toplantısında, DEVA Partisi Kahramanmaraş Milletvekili İrfan Karatutlu, kamudan emekli maaşlarının 25 bin TL olduğunu, ancak kendisinin 13 bin TL aldığını belirtti. Güneş, SSK emeklisi doktor maaşlarının 91 bin TL olduğunu söyledikten sonra, maaşların sosyal güvenlik dilimlerine göre 94 bin 235 TL (4/A sigortalıları) ve 66 bin 570 TL (4/B sigortalıları) olduğunu açıkladı. Vekiller, bu rakamlar karşısında şaşkınlık yaşadı.

Emekli doktor maaşlarının tartışıldığı oturumda, vekiller telefonla doktor arkadaşlarını arayarak maaşlarını sordular. Bu durum, komisyon üyeleri arasında dikkat çekici diyaloglara neden oldu. Güneş, daha önceki yıllarda hekimlerin maaşlarına önemli bir zam yapıldığını ve yapılan düzenlemelerle bu maaşların yükseldiğini ifade etti. Ancak emekli doktor maaşlarının da yüksek olduğu konusunda yaşanan şaşkınlık devam etti.

Emekli İkramiyelerindeki Artış: Hazine ve Maliye Bakanlığı, 16 milyon 618 bin emekli için iki farklı maliyet analizi hazırladı. İlk analize göre, emekli ikramiyesi 3 bin liradan 4 bin liraya çıkarılacak ve bu durumda iki bayram için emeklilere toplamda 34,5 milyar lira ödeme yapılacak. İkinci analizde ise, ikramiye 3 bin liradan 5 bin liraya yükseltilecek ve ödenecek toplam tutar 70,5 milyar lirayı bulacak.

Dünkü AK Parti Merkez Yürütme Kurulu'nda (MYK) ikramiye zammının ne kadar olacağı ya da yapılacak artışın kesinleşip kesinleşmeyeceği gündeme gelmesi bekleniyordu.

2025 yılında yürürlüğe girmesi planlanan TES, sistemin zorunlu olmasını sağlayacak. Şu anda BES sisteminde çalışanlar maaşlarından %3 oranında kesinti yapılarak sisteme dahil oluyorlar ve istedikleri takdirde sistemden çıkabiliyorlar. Ancak TES'te, çalışanlar ve işverenler için zorunlu olacak sistemde, maaşlardan en az %3 oranında kesinti yapılacak ve çıkış imknı olmayacak.

TES'in temel amacı, emeklilik maaşlarını güçlendirmek ve çalışanlara ek bir emeklilik geliri sağlamak. Mevcut Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) emeklilik maaşı ile birlikte, TES'te biriktirilen primler ek bir maaş olarak ödenecek. Yeni sistem, gönüllü katılım esasına dayanan BES'ten farklı olarak zorunlu olacak.

Sistemin finansman modeli, üçlü bir yapı ile gerçekleştirilecek. Çalışanlar brüt maaşlarının en az %3'ünü TES için ödeyecek, işveren bu katkıyı eşit oranda tamamlayacak ve devlet, ödenen primlerin %30'u kadar ek katkı sağlayacak. Emeklilik hakkı kazanmak için ise en az 10 yıl prim ödeme süresi ve 56 yaşını doldurma şartı aranacak.

Yeni düzenleme 2025 yılında başlatılacak, ancak henüz detaylar tam olarak netleşmiş değil. Çalışanlar ve işverenler, sistemin zorunlu olmasına karşı tepkilerini dile getirirken, hükümetin TES konusunda alacağı nihai karar merakla bekleniyor.

Ramazan Bayramı'na sayılı günler kala emekliler, bayram ikramiyesine zam yapılıp yapılmayacağını sorguluyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, geçtiğimiz haftalarda yaptığı açıklamada, 'Nasıl önceki yıllarda bir artış söz konusu olduysa değerlendirmeleri yapacağız' ifadelerini kullanmıştı. Ancak AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, henüz böyle bir çalışmanın gündemlerinde olmadığını belirtti.

Bayram ikramiyesinin 21 Şubat'taki Ekonomi Koordinasyon Kurulu'nda gündeme gelebileceği iddialarına rağmen, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, emekli ikramiyelerinin bu toplantıda ele alınmayacağını açıkladı. Ancak farklı enflasyon oranlarına göre ikramiye miktarlarının nasıl değişebileceği hesaplandı:

Yüzde 24 enflasyon oranı baz alınırsa, 3.000 TL'lik ikramiye 3.720 TL olacak.

Yüzde 15,75 enflasyon oranı üzerinden zam yapılırsa, ikramiye 3.472,50 TL olacak.

Yüzde 44,38 yıllık enflasyon oranı dikkate alınırsa, ikramiye 4.331,40 TL seviyesine çıkacak.

Yüzde 50 artış yapılırsa, ikramiye 4.500 TL olacak.

İkramiyelerin 4.000 TL'ye çıkarılması durumunda, iki bayramda emeklilere toplam 8.000 TL ödenecek.

Bu yıl Ramazan Bayramı, 30 Mart 2025 Pazar gününe denk geliyor. Bayram ikramiyeleri genellikle bayramdan bir hafta önce hesaplara yatıyor. Bu yıl da 24 Mart Pazartesi ile 28 Mart Cuma tarihleri arasında ödemelerin yapılması bekleniyor.

Geçtiğimiz yıl yapılan yüzde 50 zam ile bayram ikramiyesi 3.000 TL'ye yükseltilmiş ve iki bayramda toplam 6.000 TL olarak ödenmişti. Şu an için geçerli olan rakam da bu seviyede bulunuyor.

Netice itibarıyla, emeklilerin bayram ikramiyesi beklentileri devam ederken, resmi bir açıklama henüz yapılmadı. Farklı enflasyon senaryolarına göre ikramiye miktarlarının nasıl değişebileceği hesaplanırken, emeklilerin gözü kulağı resmi açıklamalarda olacak.

Karakaş, reformun amacının daha fazla kişiyi istihdama teşvik etmek olduğunu belirtti. 'Çalıştıkça maaşları artıracak mı?' sorusuna yanıt verirken, reformun sistemin mali sürdürülebilirliğini güçlendirmeyi hedeflediğini vurguladı. Bu düzenlemelerle birlikte, kişilerin daha uzun süre çalışmaları teşvik edilecek.

İsa Karakaş, ülke nüfusunun azalmasının sosyal güvenlik sistemi için büyük bir tehdit oluşturduğunu ifade etti. 'Nüfusun azalması, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından büyük bir alarm demek' dedi. Bu nedenle, reformun hızla hayata geçirilmesi gerektiğini söyledi.

Karakaş, aylık bağlama oranlarının artırılmasının emekliliğe geçişte önemli bir düzenleme olacağını belirtti. Yeni sistemde, daha uzun süre çalışmanın maaş miktarını artıracak şekilde tasarlanması hedefleniyor. Bu düzenleme, daha fazla kişinin emeklilik sonrası yaşam kalitesini iyileştirebilir.

Sosyal Güvenlik Reformu'nun tam anlamıyla uygulanabilmesi için belirlenen son tarih 30 Haziran 2025. Karakaş, bu tarihe kadar yapılacak değişikliklerle hakkaniyetli bir sistemin oluşturulacağını ve sistemin sürdürülebilirliğinin sağlanacağını söyledi.

Sosyal Güvenlik Reformu'nun detayları, milyonlarca emekli adayı ve çalışanı ilgilendiriyor. İsa Karakaş'ın açıklamaları, sistemde köklü değişikliklerin olacağına işaret ederken, emeklilik hayalleri de bu reformla şekillenecek gibi görünüyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan , emekli bayram ikramiyesinin artırılması için çalışmalar yapıldığını belirtti.
Bakanlığın açıklamasına göre, ekonomik şartlar göz önünde bulundurularak emeklilere yönelik bir düzenleme yapılması planlanıyor.

Ancak, hükümetin üst düzey yetkililerinden gelen açıklamalar, bu beklentileri gölgede bıraktı:

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz , AK Parti'nin son grup toplantısında yapılan bir soru üzerine, Giresun'daki konuşmasında bayram ikramiyesi konusunun gündeme alınmayacağını söyledi. Yılmaz, 'Ekonomi Koordinasyon Kurulu'nda bu konu konuşulmayacak, toplantı bölgesel kalkınma üzerine olacak' dedi.
AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler de dün yaptığı açıklamada, emeklilere yönelik bayram ikramiyesi konusunda herhangi bir çalışma olmadığını belirtti. Bu açıklama, emekliler arasında hayal kırıklığı yarattı.

2018 Haziran ayında 1000 TL olan emekli bayram ikramiyesi, TÜİK enflasyon oranlarına göre 2025 yılı Ocak sonu itibarıyla 7 bin 888 TL'ye ulaşması gerekiyor. İstanbul Ücretliler Geçinme Endeksi (İÜGE) verilerine göre ise bu rakamın 10 bin 623 TL seviyelerinde olması bekleniyor.

Bu veriler, emeklilerin taleplerinin sadece enflasyon oranlarını yansıttığını gösteriyor. Ancak hükümet yetkililerinin çelişkili açıklamaları, emeklilerin beklentilerini daha da artırdı.

Emekli dernekleri ve sendikalar, hükümetin bu konuda net bir açıklama yapmasını talep ediyor. Bir emekli derneği temsilcisi, 'Bayram ikramiyesi, emekliler için önemli bir gelir kaynağıdır. Hükümetin bu konuda net bir tutum sergilemesi gerekiyor' dedi.

2018 yılında, emeklilere Ramazan ve Kurban Bayramı'nda 1.000 TL bayram ikramiyesi ödenmeye başlandı. O dönemde bu tutar, en düşük emekli maaşının yüzde 63'üne denk geliyordu. Bugün ise, 2025 yılı itibarıyla en düşük emekli maaşı 14.469 TL'ye ulaşırken, bayram ikramiyesi tutarı 3.000 TL'de kaldı.

2018-2024 yılları arasında bayram ikramiyeleri sürekli artış gösterdi. 2019-2020 yıllarında 1.000 TL olan ikramiye, 2021 yılında yüzde 10 artışla 1.100 TL'ye çıkarıldı ve yıllık toplamda 2.200 TL oldu. 2023 yılına gelindiğinde, bayram başına 2.000 TL ödenmeye başlandı ve 2024 yılına kadar 3.000 TL'ye yükseldi. Ancak bu artışlar, döviz kuru ve enflasyon karşısında yeterli olmadı.

2018 yılında, 1.000 TL olan bayram ikramiyeleri dolar bazında 376 dolar seviyesindeyken, 2024 yılı itibarıyla bu rakam yalnızca 185 dolar oldu. Yani, 2018'den 2024'e kadar dolar bazında ikramiye kaybı yüzde 51 oldu. 2018'deki dolar kuru üzerinden hesaplanarak, 2024 yılı için tek bayramda 6.825 TL ödenmesi gerekirdi.

2018'de en düşük emekli maaşının yüzde 63'üne denk gelen bayram ikramiyesi, 2025 yılı itibarıyla yalnızca yüzde 21'ine denk geliyor. Bu durumda, bayram ikramiyesinin 3.000 TL olduğu durumda, en düşük emekli maaşına oranla büyük bir düşüş yaşanmış olacak. 2018'deki oranla, bu yıl 9.169 TL'lik bir bayram ikramiyesi ödenmesi gerekirdi.

Bayram ikramiyesinin asgari ücretle oranı da dikkat çekici şekilde geriledi. 2018 yılında, 1.603 TL asgari ücretin yüzde 62'si kadar olan bayram ikramiyesi, 2024'te asgari ücretin sadece yüzde 18'ine denk geliyor.

Allianz Emeklilik Endeksi'ne göre Türkiye, orta sıralarda yer almakta ve emeklilik fonlarının sürdürülebilir şekilde genişletilmesi gerektiği belirtiliyor. Avrupa ülkelerine kıyasla avantajlı olsa da Türkiye de yaşlanma sorunu ile karşı karşıya. Raporda, Türkiye'de 25 yıl içinde bakıma ihtiyacı olan yaşlı nüfus oranının yüzde 15'ten yüzde 35'e çıkmasının beklendiği ifade ediliyor.

Türkiye'de, çoğu emekli için emeklilik maaşları, çalışma hayatındaki son kazançlarının oldukça altında kalıyor ve bu durum yaşam standartlarını korumakta zorluk yaratıyor. Ayrıca, düşük özel tasarruf oranları nedeniyle emeklilik fonlarının daha sürdürülebilir bir şekilde genişletilmesi gerektiği vurgulandı.

Raporda, Türkiye'de 65 yaş üzerindeki erkek çalışanların yüzde 20'sinin hala istihdamda olduğu belirtilirken, Japonya'da bu oran yüzde 35. Türkiye'de daha erken emeklilik yaşı ve yaşlanan nüfus nedeniyle emekli açığı yaşandığı ifade ediliyor. Kademeli iyileştirmeler ve fon destekli modellerle, emeklilik sisteminin uzun vadeli güvenliğinin artırılması gerektiği ifade edildi.

İşte kamuoyunda dikkat çeken en güçlü 5 senaryo :

Bayram ikramiyesinden yararlanacak emekli gruplar şu şekilde belirlendi:

SSK ve Bağ-Kur Emeklileri : Bu gruptaki kişiler bayram ikramiyesinden faydalanacak.
Ölüm, Yaşlılık ve Malullük Aylığı Alanlar : Bu kesim de bayram ikramiyesi alacak.
1 Mart 2025'te Emekli Olacaklar : Yeni emekli olanlar da bu ödemeden yararlanabilecek.

Bu gruplar, Mart ve Haziran aylarında olmak üzere yılda iki kez bayram ikramiyesi alacaklar.

Emekli bayram ikramiyeleri, en geç 28 Mart 2025 tarihine kadar hesaplara yatırılacak. Geçen yıl Ramazan ve Kurban Bayramı öncesinde toplamda 6 bin TL ödeme yapılmıştı. Bu sene de benzer bir ödeme planı beklense de, artış oranları henüz netleşmedi.

2025 yılı için bayram ikramiyesi tutarı henüz resmi olarak açıklanmasa da, kamuoyunda dolaşan tahminler şu şekilde:

Yüzde 30 Zam: 3 Bin 900 TL
Geçen yıl verilen 3 bin liralık ikramiye, yüzde 30 artırıldığında 3 bin 900 TL 'ye ulaşacak.

Yüzde 35 Zam: 4 Bin 50 TL
İkramiye, yüzde 35 artırılırsa 4 bin 50 TL ödenecek.

Yüzde 40 Zam: 4 Bin 200 TL
Yüzde 40 zamla birlikte ikramiye miktarı 4 bin 200 TL 'ye çıkacak.

Yüzde 50 Zam: 4 Bin 500 TL
Eğer yüzde 50 zam uygulanırsa, emeklilere 4 bin 500 TL ödenecek.

Haziran 2024 Artış Oranına Göre Tahmin: 3 Bin 472 TL
Haziran 2024'te emeklilere yapılan yüzde 15,75'lik artış baz alındığında, bayram ikramiyesinin 3 bin 472 TL olması bekleniyor.

Emekliler Kararı Merakla Bekliyor

Ekonomi Koordinasyon Kurulu toplantısından çıkacak karar, emeklilerin yaşam standartlarını doğrudan etkileyecek. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan , 'Bayram ikramiyesi tutarının belirlenmesi için henüz erken' diyerek net bir açıklama yapmadıysa da, kamuoyunda farklı senaryolar üzerine zihin cimnastiği sürüyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Işıkhan, henüz kesin rakamların belirlenmesinin erken olduğunu ifade ederken, toplantıda ikramiyenin hangi oranda artırılacağına dair detaylı görüşmelerin yapılacağı bildirildi.

SSK ve Bağ-Kur emeklileri
Ölüm, yaşlılık ve malullük aylığı alanlar
1 Mart itibarıyla emekliliğe hak kazananlar (bu gruba dahil olanlar Mart ve Haziran aylarında ikramiye alacak)
İkramiyeler Ne Zaman Yatırılacak?
Emekli bayram ikramiyelerinin, en geç 28 Mart 2025 tarihine kadar ilgili hesaplara yatırılması bekleniyor. Geçen yıl, Ramazan ve Kurban Bayramı öncesinde toplamda 6 bin TL ödeme yapılmıştı.

Kamuoyunda tartışılan senaryolara göre, bayram ikramiyesinin tutarı şu oranlarda artışla belirlenebilir:

Yüzde 30 Zam: İkramiye 3 bin 900 TL'ye yükselecek.
Yüzde 35 Zam: İkramiye 4 bin 050 TL olarak öngörülüyor.
Yüzde 40 Zam: 4 bin 200 TL'ye ulaşması bekleniyor.
Yüzde 50 Zam: En yüksek senaryoda, ikramiye 4 bin 500 TL olacak.
Haziran 2024 Artışı Baz Alınırsa: Yüzde 15,75'lik artışla 3 bin 472 TL olması tahmin ediliyor.
Emekliler, yapılacak Ekonomi Koordinasyon Kurulu toplantısından çıkacak net rakamı ve uygulamaya konulacak zam oranını büyük bir dikkatle takip ediyor. Bayram ikramiyelerinin, emeklilerin yaşam standartları üzerinde önemli etkiler yaratması bekleniyor.

Bazı otobüs firmaları ocak ayı boyunca kampanyayı sürdürerek emeklilere yüzde 20 indirimli bilet satmaya devam etti. Ancak artan maliyetler gerekçe gösterilerek 15 Şubat itibarıyla tüm güzerghlarda tam bilet tarifesine geçildi.

İstanbul, Ankara ve İzmir başta olmak üzere birçok noktada emekliler artık indirimsiz bilet almak zorunda kalacak.

En düşük emekli maaşının 14 bin 469 TL olduğu 2025 yılında, şehirlerarası ulaşım maliyetlerinin yükselmesi emeklilerin seyahat planlarını doğrudan etkiliyor. Bayram dönemlerinde memleketine gitmek isteyen emekliler, ekonomik sebeplerle bu planlarını ertelemek zorunda kalıyor.

Yılın başında şehirlerarası otobüs biletlerine yaklaşık yüzde 40, hızlı tren biletlerine ise yüzde 44 oranında zam yapılmıştı. TCDD trenlerinde geçen yıl uygulanan yüzde 10'luk indirim de kaldırıldı.

Ocak ayında açıklanan enflasyon oranı doğrultusunda, son 6 aylık enflasyon %15,75 oranında artış sağladı. Buna göre, hesaplamalar sonucu yeni ikramiye tutarının yaklaşık 3.472 TL'ye çıkması beklenirken, yukarı yuvarlama ile 3.500 TL'lik bir rakam öne sürülebilir. Böylece iki bayramda toplam ödeme yaklaşık 7.000 TL'ye ulaşabilir.

2024 yılı enflasyonunun %44,38 olarak gerçekleştiği göz önünde bulundurulduğunda, ikramiye tutarının bayram başına 4.331 TL'ye yükselmesi öngörülüyor. Yuvarlama sonrası 4.500 TL'lik rakamın ortaya çıkması halinde, toplam bayram ikramiyesi 9.000 TL'ye ulaşabilir.

Geçen yıl uygulanan yüzde 50 artış esasına göre, yine 4.500 TL tutarında bayram ikramiyesi öngörülüyor. Alternatif hesaplamalarda ise ödemelerin 5.000 TL'ye çıkması ve toplamda 10.000 TL'lik ödeme yapılması da söz konusu.

SGK'dan yaşlılık, vazife malullüğü, malullük, ölüm aylığı ile sürekli iş göremezlik geliri alanlar bayram ikramiyesinden yararlanacak. Buna ek olarak, şehit yakınları, gaziler, muharip gaziler, güvenlik korucuları, şampiyon sporcular ve terörden zarar gören sivil vatandaşlar ile bu kişilerin hak sahiplerine de ikramiye ödemesi yapılacak. Tüm emeklilere belirlenen ikramiye tutarı aynı miktarda ödenirken, dul, yetim ve benzeri durumlarda oranlar dikkate alınarak hisse uygulaması yapılacak.

Bayram ikramiyesi ödemeleri, dini bayramlardan bir hafta önce gerçekleştirilirken, geçen yıl yüzde 50 artış sonucu 3.000 TL olarak belirlenen rakam, bu yıl yapılacak yasal düzenlemelerle artırılabilir. Henüz netleşmeyen rakamlar için TBMM'de yapılacak çalışmalar sonrasında karar verilecek.

Sosyal güvenlik destek primi ödeyerek hem emekli maaşı hem de çalışma maaşı alma hakkı, 1 Ekim 2008 sonrası sigortalı olanları kapsayacak; 1 Ekim 2008 öncesinde sigortalı olanların mevcut hakları korunmaya devam edecek. TGRT Haber'in aktardığına göre, 'Ekim 2008'den önce herhangi bir sigorta girişi olanlar, emekli olduklarında sosyal güvenlik destek primi ödeyerek hem emekli maaşı hem de çalıştıkları iş yerinden maaş almaya devam edecekler,' şeklinde açıklamalarda bulundu.

SGK verilerine göre, yaklaşık 1 milyon 943 bin 579 emekli sosyal güvenlik destek primi ödeyerek çalışmaya devam ediyor. Yeni düzenleme, sadece 1 Ekim 2008 sonrası sigortalı emeklileri kapsadığı için mevcut emeklilerin herhangi bir maaş kesintisi yaşamayacak.

Bu kapsamda, emeklilikte çifte maaş uygulamasının sona ermesinin 2 milyona yakın emekliyi etkilemesi bekleniyor.

Mahkemenin verdiği karar, emekli ve işçi temsilcilerini şaşkına çevirirken, Seyfettin Çilesiz'in avukatı Ali Erdem Gündoğan ise, davayı açan Çilesiz ile emeklilerin menfaatlerinin örtüştüğünü belirterek itiraz etti. Gündoğan, davanın kazanılması durumunda emeklilere geriye dönük maaş zammı yapılacağı ve dolayısıyla sendikaların ve derneklerin menfaatlerinin açıkça ortada olduğunu ifade etti.

Emeklilerin düşük maaş zamlarının ardından şimdi de düşük bayram ikramiyesi ile karşı karşıya kalmaları, tepkilere yol açtı. İktidara yakın medya organlarında emeklilere verilecek bayram ikramiyesinin 3.500 TL ile 4.000 TL arasında olacağına dair haberler yayımlandı. Bu durum, düşük maaş zamları sonrası emeklilerin zor durumda kalmalarına neden olacağına dair endişeleri artırdı.

2023 yılında memurlara 8.077 TL olarak verilen seyyanen zam, 2025 yılında 16.165 TL'ye yükseldi. Ancak bu zam emekli maaşlarına yansıtılmadığı için emeklilik sonrası gelir kaybı daha da arttı. Uzmanlar, bu zammın emekli maaşlarına da aynen yansıtılmasının, maaş oranını %42'den %74 seviyesine çıkaracağını belirtiyor. Bu, emeklilerin refah seviyelerinin korunabilmesi için kritik bir adım olarak görülüyor.

Birçok kamu görevlisi, özellikle öğretmenler, polisler, doktorlar ve mühendisler gibi meslek gruplarındaki çalışanlar, aldıkları ek tazminatlar ve ödemelerle maaşlarını artırsa da bu ödemeler emekli maaşlarına dahil edilmiyor. Bu durum, çalışan ile emekli arasındaki maaş farkını giderek artırıyor. Uzmanlar, bu ek ödemelerin emekli maaş hesaplamalarına dahil edilmesinin, kamu görevlilerinin emekli olduktan sonra yaşadıkları gelir kaybını önemli ölçüde azaltacağını belirtiyor.

Memur emeklileri, emeklilik sonrası gelirlerinin bu kadar düşmesini kabul edilemez olarak değerlendiriyor. Uzmanlar, bu dengesizliği gidermek için devletin verdiği sözleri tutması gerektiğini ve kamu çalışanlarının haklarının korunması için düzenleme yapılması gerektiğini vurguluyor.

Sözcü gazetesinden Erdoğan Süzer'in haberinin öne çıkan noktaları…

Duruşmaya, Yargıtay Onursal Üyesi Seyfettin Çilesiz'in yanı sıra 8 emekli derneği ve sendikasının üyeleri katılacak. Bu sendikalar arasında Tüm Emekliler Derneği, Birleşik Emekliler Sendikası ve çeşitli kamu çalışanları sendikaları yer alıyor. TÜİK, daha önce benzer davalarda enflasyon hesaplamalarındaki hatalarla suçlanmıştı, ancak sadece Çilesiz'in açtığı dava kabul edilmişti. Mahkeme, TÜİK'e savunma talep etmiş ancak enflasyon hesaplamasında kullandığı ürün fiyatlarını açıklamamıştı. Bu nedenle, dava duruşmalı olarak yapılacak.

Çilesiz'in avukatı Ali Erdem Gündoğan, tüm emeklileri duruşmaya destek vermeye çağırırken, mahkemenin kararının Türk yargısı için de bir sınav olacağını işaret etti.

1. Tüm Emekliler Derneği
2. Emekli ve Emekçiler Derneği Federasyonu
3. Tüm Eğitim Çalışanları Sendikası
4. Üniversite İdari Personel Sendikası
5. Mühendis Teknik Hizmetler ve Diğer Tarım Orman Hizmetleri Çalışanları Sendikası
6. Büro Hizmet Kolu Kamu Çalışanları Sendikası Büro-İş
7. Hekim ve Diğer Sağlık Çalışanları Kamu Sağlık ve Sendikası (HEKİMSEN)
8. Birleşik Emekliler Sendikası

En dikkat çeken düzenleme, en düşük emekli maaşının 12 bin 500 liradan 14 bin 467 liraya çıkarılması. Bu artış, 2024 yılı itibarıyla yüzde 15,75 oranında bir zam yapılmasını sağlıyor.

Yeni düzenlemeye göre, Devlet Denetleme Kurulu, kamuya yararlı dernekler, vakıflar ve kooperatiflerde idari soruşturma yapma yetkisine sahip olacak. Ayrıca, denetçilerin yazışmalar yapması, raporlar hazırlaması ve kurul üyelerinin verdiği görevleri yerine getirmesi bekleniyor.

Kanun, kamu görevlilerinin görevden uzaklaştırılması ile ilgili önemli bir değişiklik getiriyor. Denetim sırasında kamu zararına yol açabilecek durumlar tespit edilen kişilerin görevden uzaklaştırılması, yetkili makamlara önerilebilecek.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na eklenen düzenlemelerle, bazı sigortalılar için prime esas günlük kazanç tutarı arttırıldı. İşverenlere sigorta primi desteği sağlayan geçici madde eklenerek, belirli sigortalılar için prim ödeme gün sayısına dair yeni düzenlemeler yapıldı.

Elektrik Piyasasında Düzenlemeler

Elektrik Piyasası Kanunu'nda yapılan değişiklikle, EÜAŞ'a elektrik enerjisi alış ve satışına ilişkin ikili anlaşmalar yapma yetkisi verildi. Bu düzenleme, EÜAŞ'ın görevli tedarik şirketlerine elektrik enerjisi satmasını da kapsıyor.

Türk Ceza Kanunu ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Kanunu'nda Değişiklikler

Yeni kanunla, terörle bağlantılı suçlar nedeniyle kayyım atanması durumunda, kayyım olarak Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) görevlendirilebilecek.

2025 yılı için işsizlik sigortası fonu desteğiyle ilgili ayrıntılı düzenlemeler getiriliyor. İstihdam kaydırılması veya sigortalı çalıştırmama gibi durumlar, destekten yararlanmayı engelleyecek, ancak belirli durumlarda destekten devam edilebilecek.

Kanunun 4. Maddesi, 2025 yılı Ocak ayı ödeme döneminden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.

Madde ise, 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Diğer maddeler ise, yayımı tarihinde geçerli olacak.

Diyanet İşleri Başkanlığı, bir kişinin günlük gıda ihtiyacını karşılamak için gereken parayı fitre bedeli olarak 180 lira olarak açıkladı. 4 kişilik bir ailenin günlük fitre bedeli ise 720 lira, aylık 21 bin 600 lira ediyor. Bu miktar yalnızca gıda giderini kapsıyor; kira, ısınma ve elektrik gibi diğer zorunlu yaşam giderleri bu rakama dahil değil.

Bugün Türkiye'de asgari ücret 22 bin 104 lira, en düşük emekli maaşı ise 14 bin 469 lira. Gökce, açıklamasında, 'İktidar, asgari ücretle çalışanların karnını doyurmasına bile izin vermiyor, emeklileri ise fitre verebilecek duruma düşürüyor' ifadelerine yer verdi.

KDK'nin açıkladığı karara göre, bir devlet hastanesinde ebe olarak görev yapan kişi, 2003 yılında doğum yaptı. Bu süreçte memur olan eşine çocuk nedeniyle aile yardımı ödenmeye başlandı. Ancak, kişinin Ekim 2021'de emekli olmasıyla birlikte bu ödeme kesildi.

Aile yardımı ödemesinin durdurulduğunu Ocak 2024 maaş bordrosunda fark eden kişi, durumu yetkililere bildirdi. Yapılan başvuru sonrası Şubat ayında ödeme yeniden başlatıldı. Ancak, geriye dönük ödeme talebi üzerine kendisine yalnızca son üç aya ait ödeme yapılabileceği belirtildi ve üç aylık aile yardımı ödendi.

Bu durumu Kamu Denetçiliği Kurumu'na taşıyan başvurucu, eksik kalan diğer ayların da ödenmesini talep etti. Başvuruyu inceleyen KDK, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamında aile yardımı ödemelerinin ilgililere düzenli şekilde yapılması gerektiğini belirtti. İlgili dönemde başvurucunun bu haktan yararlandırılmamasını hukuka ve hakkaniyete aykırı bulan KDK, Sağlık Bakanlığına geriye dönük ödeme yapılması yönünde tavsiye kararı gönderdi.

Kararın ardından başvurucuya eksik ödemeleri yapıldı.

Halen 12 bin 500 TL altında maaş alan yaklaşık 3 milyon 800 bin emekli bulunuyor. Ocak 2025'te yapılan artışla bu sayı 1 milyon 980 bin kişiye düştü. Ocak maaşlarını 12 bin 500 TL olarak alan emeklilerin maaş farkları, yeni düzenleme ile ödenecek. Bu durumdaki emekliler için maaşları 14 bin 469 TL'ye çıkarılacak.

Yeni düzenleme ile 12 bin 500 TL maaş alan emekli sayısının 3 milyon 870 bin kişiye çıkması bekleniyor. Bu artışın bütçeye maliyeti ise 47.7 milyar TL olarak hesaplandı.

Yasa kapsamında ayrıca işverenlere sağlanan asgari ücret desteği 700 TL'den 1000 TL'ye çıkarıldı. Düzenleme Cumhurbaşkanının onayına sunulacak.

9 maddeden oluşan teklif, AK Parti milletvekilleri tarafından hazırlanırken, düzenleme kapsamında asgari ücret desteğinin de 2025 yılında devam etmesi kararlaştırıldı. 2016 yılından bu yana süregelen bu destek, 2025 yılı için bin lira olarak belirlendi. Bu uygulama ile kayıtlı istihdamın desteklenmesi ve iş güvencesinin korunması hedefleniyor.

Dünya gazetesinden Özgür Erdursun konuyu 'EYT'liyim ama az günüm var, emekli olabilir miyim?' başlığı altında inceleme masasına yatırdı.

Özdursun'un altını çizdiği üzere özellikle SSK/Bağ-Kur ve Emekli Sandığı statülerinden birine sahip olan ve prim gün sayısının eksik olduğunu gören çalışanlar, son 2520 gün içinde hangi statüde daha fazla prim ödediklerine bakarak, o statüdeki prim gün şartını tamamlayarak emekli olabilirler. Emeklilik için izlenecek yol, kişilerin geçmişteki çalışma hayatı, sigortalılık durumu ve diğer özel durumlarına göre değişiklik gösterebilir.

Özgür Erdursun'un köşe yazısında belirttiği gibi, eksik prim günü olanlar için doğum ve yurtdışı borçlanması gibi alternatifler bulunuyor. Örneğin, 28 Haziran 1976 doğumlu ve 1 Ocak 1996'da sigortalı olarak işe başlamış bir kadın, 2496 gün prim ödemesi yapmış olsa da, bu eksiklikleri tamamlayarak SSK'dan ya da Bağ-Kur'dan emekli olma imknına sahip. Yazar, prim günü eksik olanların doğum borçlanması yaparak, yurtdışı borçlanması ile günlerini tamamlamaları gerektiğini belirtiyor.

Bir örnekle anlatılan durum, 2004 yılından sonra Türkiye'de sigorta primi ödememiş, ancak yurtdışında yaşamış bir kadının emeklilik yolunu gösteriyor. Bu kadın, doğum borçlanması yaparak 1440 gün kazanabilir, ardından yurtdışı borçlanması yaparak 1259 gün daha ekleyebilir. Ancak bu sürecin sonunda, SSK'dan emekli olabilmesi için halen prim günü eksikliği kalabilir. Yurtdışındaki sigortalılık durumu, emekli aylığının bağlanmasında etkili olabilir.

Bir diğer alternatif ise, 3600 günle 58 yaşında emekli olabilmek. SSK statüsünde emeklilik için 3600 prim gününe tamamlanması gereken kadın ya da erkekler, eksik kalan günleri doğum borçlanması ile tamamlayabilir. Erdursun'un yazısında, bu örnekteki kadının 1104 gün prim açığını doğum borçlanması ile kapatabileceği ve 58 yaşını bekleyerek emekli olabileceği ifade edilmiştir.

Bunlara ek olarak, Bağ-Kur statüsünde emeklilik için 7200 gün gereklidir. Bu durumda, yurtdışı ve doğum borçlanması yaparak prim gününü tamamlayabilen bireyler, yaş şartı aranmadan emekli olma fırsatına sahip olurlar.

Emekli olmak için çeşitli alternatifler sunulsa da, borçlanmaların her biri ciddi bir ödeme gerektirdiğinden, kişilerin emeklilik planlamasını dikkatli bir şekilde yapmaları önemli. Yatırılan primlerin emekli aylığına olan etkisi ise, yapılan fazla ödemelerin geri dönüşünü de göz önünde bulundurmayı gerektiriyor.

Türkiye'de yüksek enflasyon nedeniyle maaşların alım gücü düşerken, yeni emekli olacakların maaş hesaplamalarında yaşanan değişiklikler de büyük tepki çekti. Aralık ayında emeklilik başvurusu yapan bir kişi ile ocak ayında başvuran bir kişi arasında yaklaşık %30'luk bir fark oluştuğu görüldü.

Daha önce e-Devlet sistemi üzerinden maaş hesaplaması yapan adaylar, başvuru tarihine göre farklı rakamlarla karşılaşarak durumu 'adaletsizlik' olarak değerlendirdi.

Sosyal güvenlik uzmanları, yeni hesaplama sisteminin çarpık bir emekli maaş düzenlemesi olduğunu belirterek, aylık bağlama oranlarının yüksek enflasyon karşısında yeni emeklilerin maaşlarını erittiğine dikkat çekti.

SGK Uzmanı Özgür Erdursun, bu durumu somut bir örnekle şöyle açıkladı:

'Örneğin, Aralık ayında maaş hesaplama sistemine bakan bir emekli adayı 31.761 TL emekli maaşı görüyor olsun. Yüzde 4 ek ödeme ile bu rakam 33.031 TL'ye çıkıyor. Eğer Aralık ayında başvuru yaparsa, %15,75'lik enflasyon zammıyla maaşı 38.233 TL'ye ulaşacaktı. Ancak Ocak ayında yapılan başvurularda bu enflasyon farkı yeni emeklilere yansıtılmadı. Sonuç olarak, sadece bir aylık fark nedeniyle maaşta %30 oranında azalma meydana geldi.'

Uzmanlar, mevcut maaş bağlama sisteminin adaletsiz sonuçlar doğurduğunu ve yeni emeklilerin maaşlarının giderek düşebileceğini belirtiyor. Yüksek enflasyon ve hesaplama yöntemi nedeniyle, özellikle yeni emekli olacak vatandaşların maaş kayıplarını göz önünde bulundurarak emeklilik başvurularını dikkatli planlamaları gerektiği ifade ediliyor.

Gelişmelerin ardından SGK ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'ndan resmi bir açıklama bekleniyor.

Devlet hastanelerindeki muayene ücretlerine yapılan yüzde 542'lik zam, özellikle düşük gelirli emeklileri ve çalışanları zorluyor. Katkı payı, devlet hastanelerinde 2 liradan 20 liraya, şehir ve eğitim araştırma hastanelerinde ise 7 liradan 45 liraya yükseldi. Yürürlük tarihi olarak 15 Ocak belirlenmişken, sağlık hizmetlerine yapılan bu zam, hastalar için ciddi bir yük oluşturdu.

En düşük emekli maaşının 14 bin 469 lira olduğu düşünüldüğünde, bu artışlar emekliler için büyük bir problem yaratıyor. Zira çoğu emekli, sağlık problemleriyle mücadele etmekte ve artan muayene ücretleri, onlara önemli bir finansal yük getiriyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın boykot çağrısına rağmen, halkın sağlık hizmetleri ve gıda fiyatları gibi temel ihtiyaçlar üzerindeki kontrolü sınırlı. Emekli ve dar gelirli vatandaşların yaşam mücadelesi verdiği bir dönemde, sağlık hizmetlerine yapılan bu devasa zamların, iktidarın boykot çağrısının manasızlığını da ortaya koyuyor.

Ankara – 2025 yılı itibarıyla emekli maaşlarına yapılan zamların ardından milletvekili emeklilerine ödenecek maaşlar netleşti. Ocak ayı itibarıyla milletvekili emekli maaşı 124 bin 68 TL olarak belirlendi.

Milletvekillerinin emekli maaşlarının Cumhurbaşkanı emekli maaşını geçtiği görülüyor. Cumhurbaşkanı emekli maaşı 95 bin 200 TL olarak hesaplanırken, milletvekillerinin maaşları Cumhurbaşkanı maaşından yaklaşık 29 bin TL daha fazla oldu.

Öte yandan, üst düzey kamu görevlilerinin 2025 yılı itibarıyla emekli maaşları ise şu şekilde belirlendi:

Genelkurmay Başkanı: 134 bin 800 TL
Jandarma Genel Komutanı: 108 bin 917 TL
Orgeneraller: 98 bin 850 TL
Emekli maaşlarına yapılan zamlar kamuoyunda tartışılmaya devam ederken, özellikle milletvekili ve üst düzey kamu görevlilerinin maaş farkları dikkati çekiyor.

Sosyal Güvenlik Uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla 2024 ve 2025 yılları arasındaki maaş farklarını gözler önüne serdi. Çelik, emekli aylıklarındaki ciddi ve adaletsiz azalma nedeniyle vatandaşlardan çok sayıda şikyet geldiğini belirtti.

Prof. Dr. Aziz Çelik, yaptığı paylaşımda şu ifadelere yer verdi:

'Emekli aylıklarındaki dramatik ve adaletsiz düşüşle ilgili çok sayıda örnek geliyor! İşte bir örnek daha: Aralık 2024'te tahmini emekli aylığı 33 bin 182 TL iken, Ocak 2025'te yüzde 15,75 zamla 38 bin 408 TL olması gerekiyordu. Ancak Ocak 2025'te maaş 29 bin 56 TL'ye düştü! Artması gereken emekli aylığı 9 bin 352 TL azalmış durumda.'

Emekli maaşlarındaki düşüş, özellikle sabit gelirle geçinen emekliler arasında büyük tepkiye yol açtı. Birçok emekli, sosyal medyada ve çeşitli platformlarda tepkilerini dile getirirken, maaşlarının tekrar gözden geçirilmesi ve hak kayıplarının telafi edilmesi çağrısında bulunuyor.

Kadınlar, sigortadan sonra üç çocuk için doğum borçlanması yaparak 6 yıl yani 2.760 gün prim kazanabiliyor ve bu sayede erken emekli olabiliyor. Erkekler ise askerlik sürelerini borçlanarak erken emeklilik için avantaj sağlayabiliyor.

Bu düzenlemelerle, emekli olmayı bekleyen birçok kişi için erken emeklilik yolu açılabiliyor.

Mevzuata göre, çalışılmayan günlerin ya da ileriye dönük toplu prim ödeme imknı bulunmuyor. Ancak belirli durumlarda 'borçlanma' adı verilen sistemle prim süresi satın alınarak emekliliğe yaklaşmak mümkün hale geliyor. Erkekler askerlik sürelerini, kadınlar ise doğumdan sonraki çalışmadan geçen süreleri borçlanabiliyor.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 41. maddesi, borçlanma yapılabilecek süreleri belirliyor:

Kadınlar, sigortalı olduktan sonra yaptıkları doğumları borçlanarak 6 yıl yani 2.760 gün prim kazanabiliyor. Eğer yaş ve sigortalılık süresi şartları sağlanıyorsa, 6 yıl beklemeden erken emekli olunabiliyor.

Erkekler ise sigortadan önceki askerlik sürelerini borçlanarak işe giriş tarihlerini geriye çekip 1 yıl erken emeklilik hakkı elde edebiliyor.

Ayrıca sigortadan sonraki askerlik süresi de borçlanılarak prim kazanılabiliyor. Anneler, staj yaptıktan sonra çocuk sahibi olmuşlarsa, doğum borçlanması yaparak sigorta girişlerini geri çekebiliyor.

İsa Karakaş, kademeli emeklilik sisteminin sigorta giriş tarihine dayalı olarak farklı emeklilik yaşları ve koşulları getirdiğine dikkat çekti. Özellikle 8 Eylül 1999 tarihinden sonra sigortalı olan özel sektör çalışanlarının, sadece bir gün geç başlamaları nedeniyle emeklilik haklarını kazanmak için yıllarca daha fazla beklemek zorunda kaldıklarını vurguladı. Bu durumun sosyal adaletsizliğe yol açtığını ifade etti.

Karakaş, sistemdeki adaletsizliği daha iyi anlatabilmek için çarpıcı bir örnek verdi:
'Turgut isimli bir vatandaşımızın ikizleri var: Durmuş ve Satılmış. İkisi de aynı gün doğmuş ve aynı iş yerinde çalışıyorlar. Ancak Satılmış bir gün daha yaşlı olduğu için işe giriş tarihi bir gün sonrasına yazılmış. Durmuş 1999 sonrası işe başlamış, Satılmış ise bir gün sonra. EYT çıktıktan sonra Durmuş 43 yaşında emekli oldu. Ancak Satılmış emeklilik başvurusu yaptığında SGK, bir gün geç başladığı için onu kabul etmedi ve 17 yıl daha beklemesi gerektiğini söyledi.'

Karakaş, bu örnekle, kademeli emeklilik sisteminin haksızlık yarattığını ve vatandaşlar arasında büyük eşitsizliklere neden olduğunu belirtti.

Eski SGK başuzmanı, emekli maaşlarındaki kayıplara da değindi. 2024 yılında emekli olanların maaşlarında %30'luk bir kayıp yaşandığını ifade eden Karakaş, bu durumun da adaletsizlik yarattığını belirtti. Özellikle bir gün geç emekli olanların daha düşük maaş aldığını belirten Karakaş, bunun da haksızlık olduğunu dile getirdi.

İsa Karakaş, kademeli emeklilik sisteminin adaletsizliğini çözmek için devletin adım atması gerektiğini söyledi. 'SGK'nın dengeleri bozulacak diyorlar, ancak SGK'nın dengesini bozan kademe bekleyenlerdir. Devlet olarak bu konuda çözüm bulmalısınız. Önceki yanlışları nasıl düzelttiyseniz, emeklilikteki kademe sorununu da çözmelisiniz. Kademe kademe adaletsizlik düzeltilecek' dedi.

Karakaş, sistemdeki mevcut adaletsizliklerin giderilmesinin gerektiğini ve bu sorunun çözülmesi için adımlar atılması gerektiğini vurguladı.

Emekli maaşlarına yapılan zammın ardından, milyonlarca emekli 20 bin lirayı aşan promosyon ödemesi alabilecek. Bankalar, promosyon ödemelerini 10 bin liranın altı, 10 bin ila 14 bin 999 lira arası, 15 bin ila 19 bin 999 lira arası ve 20 bin lira ve üzeri olmak üzere dört farklı maaş dilimine ayırarak, emeklilere farklı seçenekler sundu. Promosyon tutarları ise 5 bin lira ile 20 bin lira arasında değişkenlik gösteriyor.

Ancak uzmanlar, emeklilerin bankalarla promosyon anlaşması yaparken belirtilen şartları dikkatlice okuması gerektiğini vurguladı. Bazı bankalar, promosyon ödemelerinin tamamını almak için kredi kartı başvurusu yapmak ve belirli bir harcama miktarına ulaşmak gibi ek şartlar koşabiliyor. Bu şartlar, emekliler için ekstra yük oluşturabilir, bu nedenle sözleşmelerin dikkatle incelenmesi ve şartların net olarak anlaşılması önemlidir. Ayrıca, promosyon ödemelerinin ilerleyen dönemlerde tekrar güncellenmesi bekleniyor.

4A ve 4B kapsamında yer alan SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin maaşlarına % 15,75 oranında zam yapılmıştı. Bu artış, kök maaşlara doğrudan yansıtılırken, ek ödeme tutarları ve seyyanen destek ödemeleri ile toplam maaşlar yeniden hesaplandı.

4C kapsamındaki memur emeklilerinin maaşlarına ise %11,54 oranında zam yapıldı. Yeni düzenlemeye göre, memur emeklileri de zamlı maaş bilgilerine ek ödemelerle birlikte e-Devlet üzerinden ulaşabilecek.

2025 yılı itibarıyla en düşük emekli maaşı 14.469 TL olarak belirlendi. Bu miktarın altında maaş alan emekliler için aradaki fark, devlet tarafından destek ödemeleriyle kapatılacak.

Dul ve yetim aylığı alan vatandaşlar da yapılan düzenlemelerden faydalanacak. SSK ve Bağ-Kur kapsamında bağlanan ölüm aylıkları, kök maaşlara %15,75 oranında zam yapılarak artırılacak. Ayrıca, taban maaş düzenlemesi, dul ve yetimlerin maaş oranlarına göre uygulanacak.

Vatandaşlar, maaş zamlarının tüm detaylarına ve güncel maaş bilgilerine e-Devlet sistemi üzerinden ulaşabilecekler.

2025 yılı için yapılan düzenlemeyle asgari ücret yüzde 30 artışla 22 bin 104 TL'ye çıkarıldı.
İşveren desteği 1000 TL'ye yükseltildi.
En düşük emekli maaşı 12 bin 500 TL'den 14 bin 469 TL'ye yükseltildi.
Düzenlemeler, ekonominin genel şartları çerçevesinde geçici bir rahatlama sağlamak amacıyla hayata geçirilecek.

CHP ve İYİ Parti sıralarından, teklifin sunumu ve içeriklerine yönelik itirazlar geldi.

CHP Malatya Milletvekili Veli Ağbaba, en düşük emekli maaşı zammının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı tarafından açıklanmasını eleştirerek, 'Bu yetki Meclis'e aittir, Bakan'ın açıklaması AK Parti milletvekillerine saygısızlıktır,' dedi.

İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta ise Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile düzenlenen maddelerin kanun teklifine dahil edilmesini eleştirerek, 'Meclis'in yetkileri bypass ediliyor' ifadesini kullandı.

AK Parti ve MHP'den Savunma
AK Parti Ankara Milletvekili Orhan Yegin, zor ekonomik şartların yaşandığını vurgulayarak, 'Bugün önerilen rakamlar arzu ettiğimiz seviyede olmayabilir, ancak bu süreç geçici. Daha iyi günlere ulaşmak için mücadelemiz sürecek,' dedi.

MHP Konya Milletvekili Mustafa Kalaycı ise teklifte yer alan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) yetkilerinin Anayasa'ya aykırı olduğu iddialarına karşı çıktı. Kalaycı, 'DDK'nin soruşturma yetkisi var; bu yetki görevden alma yetkisini de içermelidir' açıklamasını yaptı.

Komisyonda görüşülen maddelerin ardından teklifin TBMM Genel Kurulu'na sevk edilmesi kararlaştırıldı. AK Parti, düzenlemelerin ekonomik zorluklar içinde vatandaşlara rahatlatıcı bir etki yapacağını belirtirken, muhalefet düzenlemeleri yetersiz ve Anayasa'ya aykırı buldu.

Gözler, düzenlemelerin yasalaşacağı TBMM Genel Kurul görüşmelerine çevrildi.